Радио-емисии за христијаните и мачениците од првите векови

mr1Православна Ризница на Македонско радио 1. Секоја Среда од 18:30 ч.

Уредник: Ирена Кепеска. Тон-мајстор: Игор Димов. Спикери: Часлав Митрички, Весна Атанасовска – Вучиќ.

Христијаните од првите векови (30 мин.).

Христијанските маченици од првите векови (30 мин.).

 

Човековата личност

cropped-cropped-orth_wp_061_1600x1200.jpg

Протоереј Грегори Халам

Томас Скот Елиот ја почнува и завршува песната “Источен Кокер” – втората песна од “Четири квартети” – со зборовите: “Во мојот почеток е мојот крај,” а во последниот дел од таа песна тој го предизвикува секој од нас со зборовите: “Домот е онаму од каде што секој почнува. Како што старееме / Светот станува туѓ, моделот на смртта и живеењето – посложен. Не само посебен, моќен момент / без пред и потоа, / туку животниот век гори во секој момент. / Не животот на еден човек, туку на стари камења што не можат да се разгатнат (Home is where one starts from. As we grow older/The world becomes stranger, the pattern more complicated/Of dead and living. Not the intense moment/Isolated, with no before and after,/But a lifetime burning in every moment/ And not the lifetime of one man only/But of old stones that cannot be deciphered).”1

Елиот пишувал во 1940 година, кога навистина “животот горел во секој момент.” Сепак, тој пишува за нешто повеќе од војна и смрт, кога ја завршува “Источен Кокер” со зборовите: “Мора уште и понатаму да се движиме / во друга моќност / За поприсно единство, подлабока заедница / Преку мрачното студенило и зачмаената пустелија, / Бранот плаче, ветрот плаче, огромните води / на албатросот и морското прасе. Во мојот крај е мојот почеток. (We must be still and still moving/Into another intensity/For a further union, a deeper communion/ Through the dark cold and the empty desolation,/The wave cry, the wind cry, the vast waters/ Of the petrel and the porpoise. In my end is my beginning).” Зборовите на Елиот укажуваат на предизвикот со кој се соочуваме како човечки суштества – да бидеме “пред Бога” и “ сè уште да се движиме во друга моќност, за поприсно единство, подлабока заедница.” Да научиме како “сè уште да бидеме” пред Бога, движејќи се кон “поприсно единство, подлабока заедница” – тоа е она што Бог го посакува за секој од нас како доживотен предизвик – предизвик да се живее нашето Крштение како постојано обновување на нашиот живот во Бога и со Бога.

Околу 1900 години пред Т.С. Елиот, 51 г. по Христа, св. апостол Павле во последната глава на 1.Солунјаните – можеби најраното канонско послание – нè соочува со слична моќност (intensity) како кај Т.С. Елиот, со молитва; сегашниот момент од нашиот живот „да биде запазен целосно” и да нè воведе во целосно единство со Христа.

Меѓутоа, додека Елиот во првата строфа на “Burnt Norton” – првата песна од “Четири квартети” – недвосмислено изјавил: “Ако целото време е вечна сегашност/ целото време е неоткупливо”2, св. Павле се молел дека, токму преку откупот на сегашниот момент на нашиот живот се движиме “во друга моќност”, каде што минатото, сегашноста и иднината се откупени во секоја личност. Continue reading

Христовата заповед за љубов кон непријателите

Денес Христос во Евангелието ни кажува за љубовта кон непријателите. Господ Исус Христос прв на земјата ја проповедал љубовта кон непријателите. Вели дека тоа е главниот знак дека сме Христови. Ние пак, сакаме да се нарекуваме христијани, а оваа заповед ја сметаме превисока, недостижна, па дури и несфатлива и неприродна.

Ако може да се преземе ризик да се дообјасни, без да се измени, оваа заповед би ги спомнале зборовите од св. Филарет Московски кој вели: „Своите непријатели треба да ги љубиме, а непријателите на татковината треба да ги поразуваме.“

Од аспект на заедницата, на државно ниво, покрај оваа заповед за љубов кон непријателот ја имаме и заповедта за љубов кон ближниот: „Никој нема поголема љубов од оваа: да ја положи душата своја за своите пријатели“ (Јн. 15,13). Во борбата против непријателот се бориме, првенствено за да се одбраниме, а не со цел да го уништиме. Затоа во Христијанството се благословува одбранбената војна, но не и агресијата.

Должни сме значи, соодветно на условите, дури и во војна постои конвенционално војување; непријателот да го нахраниме, и кога е на студ – да му дадеме облека…  Ќе рече некој; нелогично, парадоксално. А, дали е логична омразата против непријателот? Зборуваме за човек – непријател, дали е логично човек да се мрази дури и ако ни е непријател? Омразата секогаш ги уништува и омразениот, но и оној што мрази. Омразата погубува, Господовите заповеди за љубовта спасуваат. Човек на човека е брат, затоа св. апостол Јован Богослов вели: „А кој има световни блага, па кога ќе го види брата си во немаштија, та го затвори срцето свое од него – како тогаш ќе престојува во таков Божјата љубов?“

Христос ни ги предава овие совети и заповеди, не само како етички упатства, туку како услови без кои не можеме за да бидеме синови на Севишниот. Овие заповеди се патокази за духовно совршенство и обрасци за растење во Божјата љубов: „Бидете милостиви како што е милостив вашиот Отец.“ „Бидете совршени, како што е совршен вашиот Отец небесен.“  Ако пак се откажеме до стремењето кон совршенството, ние се откажуваме од христијанскиот повик и престануваме да бидеме христијани. Значи, овие заповеди не се за само за некои луѓе, тие се упатени кон сите нас. Разбираме колку е голема оваа заповед, но и колку опасно е да ја изопачиме, да ја минимализираме.

Две опасности постојат во светот. Едната опасност е – недостатокот на љубов, не само кон непријателите, туку, исто така, кон нашите блиски – заради умноженото беззаконие во светот се’ повеќе оладува љубовта. Другата опасност е – погрешно да ја разбереме Христовата заповед за љубовта. Светите Отци велат дека, колку што во светот постојат лажни учења за вистината на Исус Христос, толку и лажни учења за љубовта постојат, бидејќи љубовта и вистината се неразделни.

Ние мора одлучно да тргнеме по патот на Христовата вистина и да разбереме дека недостижната вистина на која не’ повикува Христос, е единственото наше спасение. „Ние знаеме дека преминавме од смрт во живот, бидејќи ги сакаме браќата свои; оној што не го сака братот свој, тој останува во смртта (1.Јн.3,14).“ Предложена ни е Христовата Пасха, Христовата Победа која се достигнува само преку  неговиот Крст. Оној што го знае Христовото Воскресение, ќе го разбере и зборот на Господа за Крстот и за љубовта кон непријателите.

Св. Григориј Двоеслов по овој повод вели: „Ако ти во време на благосостојба не можеш да му ја дадеш на човек облеката што не ти е потребна, како ќе можеш да го дадеш својот живот за друг човек, кога ќе дојдат времиња на искушенија?“

Тоа е постепено растење, па затоа и ни се даваат годините на христијански живот, години за молитва, пост, воздржание, време да се учиме преку нашите порази, време да согледаме дека немаме љубов, не само кон непријателите, туку и кон оние што не сакаат. Во текот на нашите напори за исполнување на заповедите, стануваат разбирливи зборовите на блажени Августин: „Да, тоа за нас е невозможно, но да ги љубиме непријателите, тоа значи да се молиме за нив од се’ срце.“ Затоа што, само со Христовата љубов, само со неговата благодат која се дава во молитвата, ние ќе можеме да ја стекнеме таа и основна и највозвишена способност за христијанска љубов кон непријателите. Амин.

Беседа прочитана на Св. Литургија, во храмот Св. Никола, во Куманово, Недела 19-та по Педесетница.

Беседа за исцелувањето на двајцата слепи и немиот

20245582_480340768982830_7684030824665693174_n.jpg

Денешното евангелие е за исцелувањето на двајца слепи и на некој нем човек. Господ Исус Христос штотуку го извршил големото чудо со воскреснувањето на ќерката на началникот на синагогата Јаир, и се враќал во куќата каде што престојувал „во својот град,“ во Капернаум. Двајца слепи се приближиле до Исус и оделе по него, викајќи: „Помилуј нè, Исусе, сине Давидов!”

Кон Исуса се обратиле нарекувајќи го „Син Давидов.“ Таа почесна титула се употребувала за ословување на царевите на Израил, а секој Евреин знаел дека од Давидовиот род ќе произлезе и Месијата, ветениот Спасител.

Човек во неволја прво за што размислува е каде да најде избавување за себе, како да се извлече себеси од маката. Но, овие двајца слепи луѓе, не викале секој за себе: помилуј ме! туку заеднички  барале да бидат помилувани т.е. исцелени, викајќи: помилуј нè!

Браќа и сестри во Христа Бога, многу важно е да знаеме дека како христијани и како членови на христовото тело – Црквата кон Господа имаме пристап само како заедница, како Црква. Од нас се бара лична вера, како што Символот на верата го читаме: Верувам… Сите ние веруваме поединечно, но во Црквата и во богослужбата учествуваме изградувајќи го црковниот собор, членуваме во Телото Христово и ги добиваме божјите дарови како заедница.

Во еден од главните моменти на оваа богослужба, на светата Литургија, при осветувањето на Даровите, при претворањето на лебот и виното во свети Тајни на Телото и Крвта Христови, свештеникот се моли: „испрати Го Твојот Свет Дух на нас и на овие предложени Дарови.“

Continue reading

Беседа за гергесинците и битовото Христијанство

И кога пристигна на другата страна во земјата Гергесинска, Го сретнаа двајца бесни, излегле од гробиштата; беа толку лоши што не смееше никој да мине по тој пат. И ете, извикаа и рекоа: „Што имаш со нас Ти, Исусе, Сине Божји! Зар си дошол тука предвреме да нè мачиш?” А далеку од нив пасеше голем број свињи. И бесовите Го молеа и говореа: „Ако нè изгониш, позволи ни да отидеме во свињине!” И Он им рече: „Отидете!” И тие излегоа и отидоа во свињите. И одеднаш сите свињи се сурнаа низ стрмнината во морето и се издавија во водата. А свињарите побегнаа и, штом дојдоа во градот, раскажаа за сето тоа и за она, што се беше случило со бесните. И ете, излезе целиот град да Го пресретне Исуса и, кога Го видоа, Го замолија да си отиде од нивниот крај. Тогаш Он влезе во еден кораб, се врати назад и пристигна, во својот град. (Mт 8:28-34, 9:1)

Hristos i gergesincite.jpg

Господ Исус Христос, Синот Божји дојде во светот да го победи ѓаволот со сето негово воинство. Така вели св. aпостол и евангелист Јован Богослов: „Затоа и се јави Синот Божји, за да ги урне делата ѓаволски“ (1.Јн. 3:8). Continue reading