архимандрит Софрониj (Сахаров) ЗА ЕДИНСТВОТО НА ДОГМАТОТ, АСКЕЗАТА И ЕКЛИСИОЛОГИЈАТА

Ти си го отфрлил од себе чувството со трагичен карактер на човековиот духовен живот. И јас повремено го правам истото тоа. Ги затворам очите, ги затворам своите чувства, за да не го гледам човековото битисување, кое во границите на овој свет изгледа навистина трагично. Така правам кога изнемоштува мојата душа, кога неиздржливо ме боли срцето. Но, кога после некој одмор повторно ги отворам, тогаш повторно, понекогаш со поголема острина и напрегнатост – ја гледам истата таа трагедија. Мислам дека и ти, барем на некое време, можеш да го оставиш тоа страшно, тегобно видение, а потоа повторно неволно да му се вратиш, бидејќи тоа не е просто идеја, плод на болна фантазија, тука самата сурова реалност. При тоа најтрагично ми изгледа – не тоа, дека луѓето воопшто многу страдаат – туку, тоа – што умираат без да го познаат Бога.

(Ти пишуваш): обидот целосно да се затворам во исклучително конфесионални рамки во мене ја ослабнуава секоја религиозна вера, во мојата свест го прави неразбирлив и недејствен односот меѓу Божјата љубов и Божјата промисла кон човештвото како целина. И за мене помеѓу благовеста: Бог е љубов (1.Јн. 4,8), од една страна, и созерцуваните судбини на човештвото во границите на овој свет, од друга страна, има голема противречност. Но, јас не мислам дека оддалечувањето од Црквата може да помогне во неговото разрешување. Како ти, и јас престојувам во постојана борба за внатрешна слобода, во постојано барање решение за многу противречности и недоумици. Таа борба во мене повремено добива карактетр на „борба“ со самиот Бог (при целосна свест за мојата ништожност). Некогаш се молам со кроток плач, а често, како безумен, спорам, настојувам, барам, се подбивам, речиси богохулам… но, при сето тоа(…) го љубам Бога до последната длабочина на моето сушттество и Нему му го оставам последниот суд, бидејќи Он располага со бесконечните можности зад границите на овој свет. Љубовта кон светот, кон човекот, ме вовлекува во „војна“ со Бога. На тој дух на борба со Бога му оставам да дејствува слободно во душата и набљудувам, како тој, кога ќе стигне до некој цврст ѕид, паѓа и се разбива, и тогаш се убедувам, дека уште подлабоко го љубам Бога(…) Во крајна сметка, каква и да биде судбината на целото човештво, на целиот свет, на целото создание, јас Бога го љубам со единствена вистинска вечна љубов.

Илјада пати во мојата душа настанувала силна борба, но секогаш победувала Христовата љубов, така што и јас, до некој степен, можам да ги повторам зборовите на апостолот Павле: Зашто, јас сум уверен дека, ни смртта, ни животот, ни Ангелите, ни Начелствата, ни Силите, ни сегашноста, ни иднината, ни височината, ни длабочината, ни нешто друго не може да нè оддели од Божјата љубов во Христа Исуса, нашиот Господ (Рим. 8, 38-39).

Неодамна ти напишав дека престанав да го барам Бога. Единствено што сакам е – макар во најмала мерка да го доживувам така, како што Он, Господ, го доживувал единството на љубовта кон Бога и кон човекот. За нас, во границите на овој живот, овие две заповеди не се усогласливи во целост. Љубејќи го Бога, служејќи му Нему, јас заминувам од ближниот, го заборавам. Љубејќи го ближниот, служејќи му, јас, или го заборавам Бога, или се оддалечувам од Него или дури ме се противам. И затоа незадржливо привлекува кон себе ликот/образот на неспоредливиот Христос, Кој ги спојува и едната и другата љубов и во неа ни го покажува законот на вечното вистинско битие. Јас сега не барам некакво неразбирливо, разлеано, безлично вечно битие, некој „незнаен Бог.“ Бог и вечното битие во крајна конкретност ми се дадени во Христа . Тој Христос јас го барам, т.е. Нему да му се уподобам и посвојам. Кога при свеста за своето крајно недостоинство, јас сепак му се молам Нему, тогаш од напрегнатоста на таа молитва целото мое суштество се собира во едно, и душата и телото, т.е. умот, срцето и сите членови на телото, дури и коските – од напрегнатост како сè да се згрчува, се менува дишењето. Толку силно и незадржливо кон себе Христос ја влече душата, целиот човек. Оној Христос – Кој ми го дала Црквата. Не пренебрегнувам никакво средство што содејствува со соединувањето. Но, зарем е можно некаде надвор од Црквата да се најде поголемо богатство од тие средства? Во Црквата го имам воплотениот Бог, така што (при светото причестување) ние Бога го јадеме и го пиеме, со Бога, со Неговото Слово дишиме. Со Неговото име, со Неговото Слово, со Неговата власт ние ги вршиме таинствата и тие таинства не се само некакви символи, туку вистинска реалност. Тоа е толку очигледно низ целото искуство.

Мојата мисла е проста, но можеби, не е лесно да се предаде, бидејќи јас не знам што е неопходно да се каже, за да не те оптоварам со непотребни зборови. Ти не ме удостои со целосна доверба. Јас повеќе ти се доверувам. Ти мислиш дека јас не сум го преживеал тоа искуство што сега го имаш, и затоа не можам да те разберам, туку, со конфесионален фанатизам ќе го навредам она свето што си го доживеал. Но, бидејќи си „подготвен со внимание да го слушнеш моето мислење“, така и јас сум сосем подготвен со љубов да исслушам сè што би ми кажал. Ако јас, Бог е сведок, секогаш сум подготвен некористољубиво да ти дадам сè што имам според љубовта во Христа, тогаш и ти, ако си нашол нешто повеќе и подобро од тоа што го имам, потруди се тоа да ми го предадеш и мене.

Три работи не разбирам:

1) адогматска вера

2) бесцрковно христијанство

3) неаскетско христијанство.

И овие три – Црквата, догматот и аскетиката (т.е. христијанскиот подвиг) – за мене се единствен живот. Ми изгледа погрешно да се претендира на тоа, во Црквата сè да биде „по наше“. Кога ти зборуваш за теснотата на конфесионалните рамки, јас те разбирам. И јас илјада пати сум преживеал и преживувам притеснувања, но ги трпам, бидејќи од Црквата имам и позитивни дарови. Аскетиката (т.е. духовниот подвиг и вежби) е нераздвојна не само од сите познати историски религии, туку и воопшто од секоја човечка култура. Во основата на секоја аскетика по неопходност лежи една или друга идеологија (догмат). Секоја религија – паганството, јудејството, исламот, пантеизмот, христијанството – имаат своја аскетска, различна од другите, и таа разлика е условена од разликата во догматските претстави. Размислувам: по цената на личниот подвиг и внимателно изучување – треба да се добие знаење за теоретската основа на аскетизмот, за да можеме слободно и разумно да ги користиме постојните различни аскетски средства, за да ги слиеме во едно цело постојните аскетски форми.

Потребно е некако да се познава севкупноста на аскетските видови, форми, методи, средства, за да се добие некоја внатрешна слобода, за да не се запаѓа во сфери кои му се туѓи на христијанството. Од тие „туѓи“ сфери во сегашно време, мислам дека најопасна за христијанството е – пантеистичкиот мистицизам. Треба да се познава целата последователност на духовното растење, на преминувањето од пониско и помало кон повисоко и поголемо, за да се обезбеди непречено напредување. Треба да се познава „ерархијата на духовните вредности, за да не се постави пониското над повисокото и со тоа непоправливо да се стави крај на искачувањето. Пример на „ерархиски“ преврат на духовните вредности е Огист Конт, кој мислеше дека го открил законот на историскиот развој на умот. Според него, човековиот ум ги минува трите последователни стадиуми на развој на светогледот: теолошкиот, метафизичкиот и позитивниот. Во духовниот живот многу често можеме да се сретнеме со појавата на превртување на ерархијата. Во таквите случаи се присетувам на гимнастичките вежби во детските години, кога висејќи на трапезот со главата надолу, го гледаш „долу“ (под нозете) – таванот, а над главата – подот со различни предмети…

Напишете коментар

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Промени )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Промени )

Twitter слика

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Промени )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Промени )

w

Connecting to %s