Иерархијата на битието

Целото создадено битие претставува слегувачка скала од пет видови битија: битие мисловно, разумно, сетилно (животинско), растително и просто постоечко//1. Но, според суштината тоа се дели на два света: мисловен (духовен) и сетилен (телесен)//2. Во првиот спаѓаат ангелите и душата на луѓето, во вториот – целото материјално битие//3.

Ангелскиот свет не е предмет на специјални созерцувања на преп. Максим. Преподобниот отец просто се приклонува кон ареопагитските гледишта на деветочиновната иерархија//4, на разликувањето на ангелите според совршенството на богопознанието//5, и само поконкретно го претставува нивното благотворно учествување во етичкиот живот на луѓето//6. Сите ангели, како и сè што потекнува од Бога, сe создадени според познатиот λόγος//7. Тие се сосема бестелесни//8, иако, како создадени суштества, веќе се одликуваат со некоја сложеност//9. Кај паднатите ангели//10 таа сложеност како веќе да се соединува со некое материјализирање//11, заради нивната пристрастност кон материјата.

Ако дури мисловниот (духовниот) свет се одликува со сложеност, тогаш повеќе, секако, се одликува сетилниот свет. Во него и самата негова основа (υλική ουσία)//12 – материјата (ύλη) – е сложена: таа се состои од четири елементи или стихии//13, притоа спротивставени една на друга//14. Заради оваа материјална сложеност, сетилниот свет има битие не во вечноста, на која и’ е туѓо течењето на времето, како (што е случај со) мисловниот свет//15, туку во времето и просторот//16, и е подложен на постојана пропадливост и разложување на елементите//17, така-наречено “течење на материјата”//18. За нашето познание тој претставува груба и телесна видливост, восприемана од сетилата//19. Впрочем, таа надворешна страна на светот (επιφάνεια)//20 што ги теши чувствата постои само за сродните чувства на материјалниот свет//21. Сама по себе (без λόγοι) сета сетилна појавност на светот чини само едно небитие (μη όν)//22. Изворната вистина се состои во умодостижните λόγοι //23, туѓи на каква било спротивставеност и пропадливост//24 и кои затоа се вистинското битие. Сетилата само мамат и човекот го воведуваат во заблуда, кога му го предложуваат вообразеното сетилно битие//25 и со него му го прикриваат вистинското//26. Ова, впрочем, не значи, дека светот постои привидно или е лишен од причестување со вистинското битие во Логосот. Под надворешната појавност (φαινόμενα) во светот се крие умодостижното битие (νοούμενα)//27. Тоа и ја чини вистинската духовна суштина на светот, што го сродува духовното битие кое му е многу поблиску на Бога//28 и го соединува со Бога, одделувањето од Кого е еднакво на преминување во небитие//29.

Двата света – и сетилниот, и мислениот – не само што се слични според својот состав//30 и сродни според еднаквиот однос кон Логосот, туку и се поставени во внатрешна хармонија меѓу себе. Во сетилните ствари, како типови (одрази), може да се созерцуваат идеите (λόγοι) на мисловниот свет//31, и обратно. Логосите на едниот и на другиот свет се паралелни. Сетилниот свет е символ на духовниот и во своите λόγοι се слива со него. Божествените идеи (λόγοι) на природата, промислата и судот подеднакво се пројавуваат и таму и овде//32.

Белешки

1. Quaest. ad Tahl. LV, schol.38, PG.90, 569D, p.182; LXV, schol.44. 781B; cп.Ambigua, PG.91, 1080B, f.123b; Cap.de charitate HI,32 [р.п.I,125]. Дионисиј Ареопагит, De div. nom. VIII,3, PG.3, 892B.

2. Ambigua, PG.91, 1153A, f.157a. Mystagogia 2, PG.91, 669A, p.496 [р.п.I, 159]. св. Григориј Богослов, Or.18, n.3, PG.35, 988C; р.п.II.3, 83; ср. Or.38, n.10, PG.36, 321A; р.п.III,199.

3. Cap.de charitate III,30 [р.п.I, 125]. 12Quaest. et dubia 61, PG.90, 833B, p.323. 1S Ambigua, PG.91, 1240C-D, f.195a-b.

4. Quaest. et dubia 61, PG.90, 833B, p.323.

5. Ambigua, PG.91, 1240C-D, f.195a-b.

6. Сар. de charitate II,32; III,33 [р.п.I,112,125]. Quaest. ad Tahl. XXV, PG.90, 336B, p.55 [р.п.II, 86-87].

7. Quaest. ad Tahl. XI,PG.90, 292D, p.29 [р.п.II, 52]. Ambigua, PG.91, 1345B, f.237b.

8. Cap.de charitate III,30 [р.п.I,125].

9. Ambigua, PG.91, 1400C, f.258a; но ср. 1345В, f.237b.

10. За карактеристиката на нивното гревовно настроение види. Cap.de charitate III,5 [р.п.I,121-122]; Quaest. ad Tahl. LXI,PG.90, 633C, p.218 (cap.quing. IV, 48); XXVI,341A-B, p.57 [р.п.II, 88] (cap.quing. I,80); XI,293A, p.29 (περι το μη όν) [р.п.II,52]; LXII,653B-C, p.228-229. За нивната дејност ќе стане збор подоцна, во поглавјето. “Аскетика”, бел. 33-39.

11.Prol. ad Tahl. I,PG.90, 249В, р.4 [р.п.II,24]. Cap. practica 21, Прилог., с.58.

12. Ambigua, PG.91, 1140A, f.150b.

13. Ibid. 1397A, f.257a; 1245AB, f.197a-b. Cap.de charitate III,30 [р.п.I,125].

14. Ambigua, PG.91, 1228C, f.189b-190a; ср. 1353А-В, f.241a.

15. Ibid. 1164BC. 1165A. 1397A-B, f.162a. B.257a. Cap.gnost.2.3. Прилог.,с.34.

16. Ambigua, PG.91, 1153B, f.157Ъ. Просторот и времето – се неопходни форми, τα ων ουκ άνευ, на сетилното битие: Quaest. ad Tahl. LXIV, PG.90, 708B, p.259; LXV, 757C. D, p.287.

17. Ambigua, PG.91, 1169B-C, f.164b.

18. Ibid. 1217A. 1412B, f.185a, 262b, ср. 1104А-В, f.134a-b; Quaest. ad Tahl. LXV, PG.90, 749B, p.282 (cap.quing. V, 34). св. Григориј Богослов, Or.16, n.5, PG.35, 940BC; р.п.II, 43; Or.14, n.30, 897B; р.п.II, 31; Or.32, n.8, PG.36, 184B; р.п.III,116; cp. Or.17, n.4, PG.35, 972A; р.п.II,76 (во сетилниот свет постојана е само неговата непостојаност).

19. Ambigua, PG.91, 1216С, f.184b (είδη и σχήματα). Quaest. ad Tahl. XXVII, PG.90, 353C, p.65 [р.п.II,96].

20. Quaest. ad Tahl. LVIII,PG.90, 597A-B, p.196; XXXII,372C, p.75 [р.п.II,107]; XLIX, 452A, p.119 [р.п.II,154]; schol.10, 461A, p.125 [р.п.II, 276]; L, 472C, p.131 [р.п.II, 165]; – LIX, 604C, p.199 (απάτη). Prol. ad Tahl. I,PG.90, 261B, p.12 [р.п.II,31]. Quaest. et dubia 21, PG.90, 801C, p.307. Ambigua, PG.91, 1112B, f.138a.

21. Quaest. ad Tahl. LVIII,PG.90, 596D, p.195-196 (cap.quing. IV,2); XXVII,353C, p.65 [р.п.II, 96]; LXV, 749B, p.282 (cap.quing. V,34).

22. Ambigua, PG.91, 1085A, f.126a; Quaest. ad Tahl. LXIV, PG.90, 728D, p.271 (cap.quing. V, 16); cP.XI,293A, p.29 [р.п.II, 52]; LXII,653B-C, p.228-229. Μη όν кај преп. Максим некогаш означува и неодносно непосредно небитие: Ambigua, PG.91, 1308С, f.222b; 1329B.D, f.231b; Ad Thomam, PG.91, 1048A, f.110a; Mystagogia 1, PG.91, 668B, p.495 [р.п.I,158].

23. Prol. ad Tahl. II, PG.90, 264B, p.13 [р.п.II, 18]; I,252D, p.6 [р.п.II,26]. Quaest. ad Tahl. XXVII, PG.90, 356B, p.66 [р.п.II, 97] (cap.quing.I,94); XXXII,372C, p.75 [р.п.II, 107] Ambigua, PG.91, 1216A-B, f.184b.

24. Quaest. ad Tahl. XXVII,PG.90, 353C, p.65 [р.п.II,96].

25. Prol. ad Tahl. I,PG.90, 252D, p.6 [р.п.II,26]; Quaest. ad Tahl. XXXII,372C-D, p.75-76 [р.п.II, 107].

26. Ambigua, PG.91, 1112B.1124B, f.138a. 143b.

27. Ambigua, PG.91, 1112B.1129C. 1132C. 1372B, f.138a. 146B.147B.248a. Quaest. ad Tahl. XXVI,PG.90, 349A, p.62 [р.п.II, 93]; XXVII,353B, p.64 [р.п.II,96]; LIV, 520A, p.157 [р.п.II, 190]; LXIII schol.47, 692D, p.249 (cap.quing.IV.91). Orat. Dom. expositio, PG.90, 888C, p.353 [р.п.I,193]. Тие νοούμενα и се πνευματικοι λόγοι: Ambigua, PG.91, 1113A. 1245B (cap.quing.V,73,95). 1249B.1252В. 1377А, f.138B.197B.199a. 200a. 250a.

28. Quaest. ad Tahl. LXIV, PG.90, 716С, p.264. св. Григориј Богослов, Or.38, n.10, PG.36, 321В; р.п.III, 199.

29. Mystagogia I,PG.91, 668В, р.495 [р.п.I,158].

30. Види го поглавјето. “Тајната на Троичноста”.

31. Mystagogia 2, PG.91, 669А, р.496 [р.п.I,159]. Quaest. ad Tahl. XXVII,PG.90, 353C, p.65 [р.п.II,96]; LXIII,685D, p.247; schol.47, 692D-693A, p.249 (cap.quing. IV, 91).

32. Cap.de charitate I,98-99 [р.п.I,106]. Ambigua, PG.91, 1400A. 1133C, f.157B.148b.

Напишете коментар

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Промени )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Промени )

Twitter слика

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Промени )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Промени )

Connecting to %s