Толкување на Символот на Верата (член 11 и 12)

  • Го чекам воскресението од мртви
  • и животот на идниот век. Амин.

Ние веќе говоревме за тоа, колку важно место зазема есхатологијата во христијанското учење, обратеноста кон „крајот” на светот. Да се заборави тоа – значи да се направи извесно искривување на благовестието, да се сведе Откровението на некаква конформистичка етика. Додека за елинската философија, заради цикличното разбирање на времето, воскресението на мртвите било безсмислица, христијанското учење, кое преку Библијата ја спозна линеарноста на времето, во воскресението на мртвите гледа оправдување на историјата. Ако внимателно ја разгледаме платоновата идеја за безсмртност на душата, ќе видиме дека таа е многу далеку од христијанскиот догмат за животот на човекот во идниот век.

Символот на верата го користи многу карактеристичниот израз: „Го чекам воскресението од мртви”. На старогрчки тоа се искажува со глагол што има двојна смисла. Од една страна, тој го изразува субјективното очекување од верните, на што одглас наоѓаме во крајот на Апокалипсисот („Да, дојди Господи Исусе!” – 22. 20); од друга страна – објективниот факт за светот: воскресението од мртви неизбежно ќе се изврши. Воскресението од мртви – не е просто благочестиво надевање, тоа е абсолутна сигурност што ја условува верата на христијаните. Сепак ако таа вера им изгледала чудна на паганите (Дела. 17, 32), таа била природна за мнозинството Евреи (Јн. 11, 24). Таа е заснована на Стариот Завет (види, на пример, кај Језекиил 37. 1–14). Ново во христијанската вера било тоа, што утешното воскресение од мртви е сврзано со откупителното дело на Исус Христос. „Јас сум воскресението и животот – ѝ вели Господ на Марта – тој што верува во Мене ако и умре, ќе оживее; и секој што живее и верува во Мене не ќе умре навек” (Јн. II, 25-26). Затоа апостол Павле и им пишува на солуњаните: „Не сакам да ве оставам, браќа, во незнаење за умрените, за да не тагувате како другите што немаат надеж” (1 Сол. 4, 13). Навистина, христијанското учење – е религија на надежта, заради што цврстината на мачениците нема ништо заедничко со спокојот на античките мудреци пред неизбежниот крај. Колку трогателна во својата смирувачка увереност е молитвата на светиот маченик Поликарп, пред да биде убиен: „Господи Боже, Семоќен, Отец на Исус Христос – Твоето возљубено и благословено Чедо, преку Кого ние Те познавме; Бог на ангелите и силите, Боже на целото создание и на сето семејство праведници што живеат во Твоето присуство: Те благословувам што ме удостои за овој ден и час, да бидам приброен кон Твоите маченици, и да пијам од чашата на Твојот Христос, за да воскреснам во вечниот живот на душата и телото, во непропадливоста на Светиот Дух.”

Никео-царирадскиот Символ на верата говори за „воскресение од мртвите.” Едно древно римско Credo, за да ја истакне буквалната смисла на тој настан, говори за „воскресение на плотта”. Сепак, терминот „плот” овде мора да се разбира со значење на „личност”, бидејќи знаеме дека „плот и крв не можат да го наследат Божјото Царство” (I Кор. 15, 50). Воскресението за вечен живот претпоставува изменување, преминување „од пропадливото во непропадливото” (I Кор. 15, 51–54). Апостолот Павле после редица мисли за тоа, како се извршува воскресението, јасно тврди: „Се сее тело душевно, воскреснува тело духовно” (I Кор. 15, 44). Несомнено, воскреснатото тело и погребеното тело – се еден и ист субјект, но начинот/модусот на нивното суштествување е различен. За да се разбере тоа, не треба да се испушта од предвид тоа, што значи за апостолот Павле категоријата „духовно”, која е сврзана со категоријата „Божествено”. Тело духовно – е телото што е преобразено од благодатта: „Како што во Адам сите умираат, така во Христа сите ќе оживеат” (1 Кор. 15, 22), Христос воскреснатиот е – „првенец од умрените” (1 Кор. 15, 20). Целиот живот на христијанинот мора да биде преисполнет со таа увереност, бидејќи верните се должни да се однесуваат во овој свет како „чеда на светлината” (Еф. 5, 8). Учествувањето во Светата Евхаристија е – залог за вечниот живот, за што често ни напомнува литургијата. Навистина, токму во таинството Евхаристија најмногу е истакнат есхатологискиот момент. Тајната Вечера – е предучество во гозбата во дворецот на Царството, на која сите ние сме повикани. Слегувањето на Светиот Дух на Светите Дарови во моментот на епиклезата /повикувањето/ ја пренесува Педесетница во денешницата и ја предизобразува победата на Второто Доаѓање. Врската на Педесетница со Второто Доаѓање – од една страна и со Сеопштото Воскресение – од друга, особено е истакната во источната литургика. Саботата пред Педесетница, пред сè, е посветена на упокоените. Коленопреклоната молитва на Вечерната богослужба во неделниот ден на празникот Педесетница содржи предчувствување на Општото Воскресение: „Твојата благодат во сè ја исповедаме, во влегувањата наши во овој свет и во излегувањата, надеж за воскреснување и непропадлив живот со Твоето нелажно ветување ни предзаветуваат, кој ќе го примиме во идното Второ Твое Доаѓање”.

Во Сеопштото Воскресение кое ја завршува историјата на овој свет, христијаните ја гледаат пред сè, јавената победа на Христос, Чиј вистинит предвестник беше Господовото Воскресение во мугрите на третиот ден. Но, „Денот Господов” ќе биде и ден на Судот. Ние знаеме дека „ќе излезат оние што твореле добро во воскресение на животот, а оние што твореле зло – во воскресение на осудување” (Јн. 5, 29). Тоа ќе биде крајното одделување на доброто семе од плевелот. Никој друг, освен Самиот Господ, ќе го изврши тоа одделување и тоа ќе се изврши само на последниот Суд. Тогаш веќе не ќе има смешување на доброто и злото, зашто ништо нечисто не ќе влезе во Царството и не ќе биде можно никакво изменување во човечките судбини. Од онаа/другата страна на времето ќе остане само тоаа што не подлежи на изменување. Осудувањето е – оддалечување од Бога навек. Според Божјата Промисла, човековиот повик е – преобразувањето, обожувањето, соединувањето со Бога. Во „идниот век” сè што ќе биде оддалечено од Бога ќе биде предадено на смртта. Тоа и ќе биде втората смрт – онаа за која во книгата Откровение пишува свети Јован Богослов (20, 14). Таа смрт го означува Божјиот забрав/неспомнување. Оние што не посакале да го познаат Бога, тие не ќе бидат веќе знаени од Него. Оние што Го знаеле и Му служеле – ќе засветат со неизречена и незаодна слава.

Символот на верата почнува со свеченото потврдување на верата во Бога. Тоа тврдење не е само интелектуален акт, тоа ја претпоставува целосната вклученост на душата и одговорното оддавање. Во Христа, со посредство на Светиот Дух, животот на верниот се преобразува. Христијанинот, макар што живее во „овој свет” – не е од „овој свет”. Неговиот поглед е свртен кон Царството на светлината. Символот на верата затоа и завршува со радосното исповедање на очекувањето на воскресението и животот на идниот век, во кој веќе не ќе има „ни болка, ни тага, ни воздишка”.

Напишете коментар

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Промени )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Промени )

Twitter слика

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Промени )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Промени )

Connecting to %s