Митрополит Пергамски Јован (Зизиулас): Беседа за Таинството Покајание или Исповед (2 дел)

Врска кон првиот дел

Бидејќи ќе говориме за исповедта, ќе ја засегнам и темата за покајанието како вовед, а потоа во најопшти црти и историјата на самото таинство, како што го нарекуваме, од која произлегува неговата смисла и содржина. Потоа ќе говориме и за начинот, како се реализира, а исто и за проблемите кои во пракса се појавуваат денес.

1. Таинството Исповед всушност е таинство на покајанието. Негова содржина е покајанието. Кога некој се исповедува, а не се покајал, неговата исповед нема никаква смисла. Се претпоставува дека тој што пристапува кон исповедта, се покајал. А се покајува за нешта кои претставуваат престапување на Божјата волја т.е. на Божјиот закон. И тука се поставува прашањето: постои ли човек на светот, а исто и верен член на Црквата, кој не го престапил законот на Бога и не грешел? Впрочем, сите ние сме во состојба на покајание и треба да сме во состојба на покајание. Значи, покајанието не е некаква моментна дејност на човека. Тоа е еден постојан опит. Отците велат, на пр. свети Јован Златоуст, дека човек треба да ја чувствува својата гревовност од утро до вечер и дури кога заспива. Тоа го разграничува покајанието од исповедта, таква каква што ја познаваме. Зашто ако некој постојано се покајува за своите гревови, од тоа не произлегува ли, дека тој треба и да ги исповедува своите гревови само на Бога! Зашто кога човек се покајува насамо, тој со сигурност ги исповедува своите гревови на Бога. И тука се поставува прашањето – каква веќе е улогата на Црквата и во кој момент се појавува неопходноста од исповедување на гревови пред претставник на Црквата.

Се разбира, Црквата има своја улога во врска со покајанието на човек. А кога тоа? Во случаите кога човек е одвоен од Телото на Црквата. Иако сите грешиме постојано, ние не сме автоматски одвоени од Телото на Црквата. Црквата е составена не само од свети, туку и од грешници. Значи, Црквата во себе содржи и грешници. Но, постојат случаи, поради кои гревот нè води во одвојување од Телото на Црквата. Црквата го изразува тоа одвојување така што не ни дозволува да се причестиме на Божествената Евхаристија. Зашто, токму таа (Евхаристијата, Литургијата) го изразува животот на Црквата.

Впрочем, јавната исповед пред заедницата на Црквата се појавува во древната Црква, а епископот кој ја возглавува Црковната заедница објавувал, дали може оној што јавно се исповедувал да учествува во Божествената Евхаристија. А исто така и дали тој треба на некаков начин да биде одвоен од заедницата на верните. Затоа биле создавани и чинови на покајници т.е. различни категории на верници, од кои некои можело да останат на Божествената Евхаристија до Литругијата на огласените, а потоа да излезат, а други останувале надвор плачејќи итн., т.е. тоа биле различни категории. Тие категории на покајници се развиле воглавно во III век. Тие биле лишени од учествување со решение од епископ, а исто и повторно со такво решение биле враќани во заедницата. Епископот ги простувал нивните гревови и го востановувал нивното општење во Светата Евхаристија.

Таква била состојбата во првите три векови. Тогаш христијанските заедници или епископии, биле мали евхаристиски заедници, и бидејќи биле мали, во нив сè се случувало јавно (заеднички). Кога веќе ја спомнуваме јавната исповед во древната Црква, како најважен нејзин објект била темата, т.е. проблемот за односите меѓу членовите на Црквата. Базирајќи се на органското единство меѓу членовите на Црковното Тело, Црквата сметала дека за тие да се причестат, неопходен услов било нивното меѓусебно помирување. Ако немало такво помирување, епископот не дозволувал тие да пристапат кон Божественото Причестување. Задолжително било да се помират. Се разбира, тоа е едно од најосновните прашања… Паметам некои исповедници од мојата младост, стари и обични луѓе, кои забрануваа да пристапиме кон Божественото Причестување, ако не бевме помирени!

а) Приближно од IV век започнала една нова состојба, откако во Црквата навлегле најголем број пагани и го примиле Христијанството. И откако многу од престапите државата ги инкриминирала – кога државата донекаде станала христијанска после свети Константин – тогаш државата ги зела предвид во своето Законодавство барањата на христијанската етика. На тој начин многу од гревовите били инкриминирани, а тоа значело, дека со една заедничка исповед би можело да биде создаден некаков огромен проблем. Затоа јавната исповед била укината и започнал период на индивидуална исповед (насамо). Таа индивидуална исповед не е јасно посведочена од четврти до петти век. Имаме едно сведоштво, дека во Константинопол, главно во Света Софија, постоела институцијата “презвитери на покајанието” (του επί της μετανοίας Πρεσβυτέρου). Презвитерот ги примал насамо исповедите на оние кои сакале да се исповедаат и од име на епископот им давал простување, така што го востановувал нивното заедничарење со Црковното Тело. Тоа го дознаваме од еден случај, кој довел до отфрлање на таа институција. Во времето на свети Нектариј, патријарх Константинополски (непосреден претходник на св. Јоан Златоуст), се случил инцидент во Константинопол, кога некоја жена исповедала некој нејзин грев во кој биле вклучени нејзини пособни односи со некој ѓакон при храмот. Тоа се расчуло од “презвитерот на покајанието” или не знам точно како!, но се дознало и создало огромен Црковен скандал. Тогаш патријархот Нектариј издал наредба, во која се вели, дека институцијата “презвитер на покајанието” се укинува, а верниците можат да ги исповедуваат своите гревови директно на Бога, а кон Божествената Причест да пристапуваат според својата совест! Тој инцидент[1] се опишува од двајца историчари Сократ[2] и Созомен[3], кои биле современици, а исто и двајцата се од Константинопол. Тоа е еден потврден настан и остава впечаток дека свети Јоан Златоуст, кој го наследува свети Нектариј во сите негови дела и многу пишувал за исповедта, никаде не спомнува за исповед пред свештеник. Кај него, или се подразбира јавната исповед, ако сè уште постоела во таа епоха, или сосема јасно вели да не ги исповедуваме гревовите пред луѓе, туку да одиме директно пред Бога[4]. Следствено, во таа епоха имаме проблем со тоа, што точно се случува со Таинството Исповед.

Со сигурност тоа таинство не постоело такво, какво што го познаваме денес – или се сретнува јавната исповед, како што реков пред малку, која била укината, или некој временски период постоела исповедта пред Презвитери на покајанието, која исто наскоро била укината; и на крај, постоела и личната исповед директно пред Бога… Определен период гледаме една не сосема јасна состојба на исповедта! Не знаеме точно што реално се случувало.

2. Како што знаеме, во тој период се развива монаштвото. Tука започнува еден многу важен развој. Уште од свети Василиј Велики[5] во монаштвото се воведува праксата на разокривање на помислите на монасите пред нивниот старец. Секој монах имал свој старец и со него требало да ги споделува своите гревови, па дури и помислите. Тој старец сепак можело да биде и обичен монах, односно лаик (λαϊκός, мирјанин), бидејќи тој немал свештенички чин и следствено, исповедувањето на гревовите треба да се смета за нешто различно од таинството Покајание, кое го извршува свештеник. Тие две различни нешта во еден момент се соединуваат и така настанува Таинството Исповед, такво какво што го имаме денес.Во епохата на Василиј Велики било поставено прашањето; дали монах може да ги простува гревовите кои послушникот ги исповедува? Постои и таква теорија, но всушност Црквата ја отфрлила, во смисла дека не може да бидат простувани гревовите од некој што не е клирик. Црквата ја отфрла јасно, изјавувајќи дека не може да даде простување тој што не е клирик. Следствено монахот може да ги исповеда своите помисли и гревови пред својот старец, но треба да отиде кај некој свештеник, кај некој клирик, за да му ја прочита тнр. разрешителна молитва. Така започнала да се разграничува разрешителната молитва од исповедта. Односно, може да ги исповедам гревовите кај својот старец, а потоа ќе отидам кај свештеник од парохијата, за да ми ја прочита разрешителната молитва. Праксата што ја сретнуваме во поново време и е осудувана денес т.е. да биде читана разрешителна молитва без исповед, има своја основа и не е нешто туѓо на древната Црква, произлегувајќи од тоа, дека едно нешто е исповедта, а друго – простувањето.

Простувањето означува востановување на односите меѓу верникот и Црквата, а такво установување може да направи само епископ на Црквата или некој, кого тој го определил да го претставува во тој случај. Разбирате дека ние од една јавна исповед, преку која се востановува односот на човек со Црковното Тело и која се состои во учествување на Божествената Евхаристија, стигнавме до една друга, која е разоткривање на гревовите и помислите, и се развива во манастирите. Тој монашки настан веќе се слива со Црковниот (настан), така што од тоа произлегува Таинството Исповед, какво што го познаваме денес. Сега ќе видиме какви проблеми потекнале од тоа.

3. И така, исповедта всушност е востановување на нашите односи со Црквата и учествување во Божествената Евхаристија, затоа сите епитимии, кои ги предвидуваат каноните од онаа епоха, се однесуваат само на нашето причестување со Божествената Евхаристија. Не постојат други епитимии и канони.

а) Но, што всушност се случува? Како што знаете, историјата не е нешто просто. Ние денес ги имаме и ги набљудуваме нештата завршени, но сите тие преминале низ некаков долг историски развој. Впрочем, во тој период се појавува чинот (последование) на таинството Исповед. Односно, за прв пат се развива еден Црковен чин, кој се припишува на свети Јован Посник, патријарх Константинополски, но за кој проучувањата покажуваат дека не е негов, бидејќи тој чин се појавува во ракописите во Х век, додека свети Јован живее во VI век. Во тоа ракописно предание постои еден чин кој започнува со “Благословен е Бог…”, по што следи ектенија, советување од исповедник, исповед на верникот, а потоа разрешителната молитва, простување и отпуст. Тој чин што се поврзува со свети Јован Посник, внесува и нешто ново за прв пат; тоа се епитимиите, кои нe се придружени со отстранување од Божественото Причестување, а тоа покажува еден развој на нештата, кој говори за човекољубив пристап, зашто отстранувањето од Божественото Причестување е многу тешка епитимија. Свети Јован Посник (?) воведува како епитимија некаков период од подолг пост, некаков број на поклони или некакво лишување, кое сепак не било лишување од Божествената Причест. Следствено, тука има развој во однос на епитимиите, кои на природен начин започнале да преовладуваат во поголем степен за време на турското ропство.

Во крајна линија, забележува проф. Јоанис Фундулис, денес сме стигнале до едно краток чин, за кој тој се искажува на карактеристичен начин: “Таинството Исповед започнало од ништо и стигнало до ништо!” Односно, во почетокот немало конкретен чин, потоа се оформил канонски таков, а на крај – т.е. денес – повторно се стигнало до таму што тој веќе не постои! Зашто, според начинот како исповедта се спроведува денес, не постои чин на таинството. Она што се случува денес е исповедување на гревовите пред едно исто лице, кое го дава и простувањето.

Сакав да ви прочитам нешто што ми остави многу голем впечаток во еден од ракописите од планината Синај, на кои чиновите (последованијата) се повикуваат. Тоа е нешто многу важно. Чинот започнува со “Благословен е Бог…”, следува синапта (голема ектенија), тропар… и “сето тоа се извршува пред исповедта”. По крајот на исповедта, исповедникот се обраќа кон исповедуваниот:

“Ти ли го изврши тоа што пред малку го кажа ?– “Јас несреќниот го извршив,” самиот го сторив. Извршив и многу други, за кои јазикот се ужаснува кога ги искажува, но не очајувам за моето спасение, бидејќи се надевам на морето од Божјото милосрдие!”

Тука се гледа колку слободни може и треба да бидат нештата и нашето расположение кон Таинството Исповед. Во дадениот случај никако не се добива впечаток дека ние сме добри, а другиот е грешник. Грешници сме сите, и исповедникот и исповедуваниот. Треба да се разбере дека гревовите кои ги извршил исповедуваниот не се гревови кои не ги извршуваат и другите луѓе. А кога се вели “извршив и многу други”, се разбира, ние разбираме дека очигледно не станува збор за убиство или прељубодејство, туку дека тие гревови се извршени во мислите, т.е. дека желбата за грев е состојба на грев, како што кажа Господ[6]. Следствено, откако и ние исповедниците не сме исклучок од гревовноста, тоа нè прави човекољубиви, така што придонесува другиот, оној што се исповедува и се кае, да се чувствува послободно.

б) За време на турското ропство исповедта започнала да добива форма на распит под влијание на западните Римокатолички обрасци. Исповедникот прашува: “да не си го извршил тоа или може би она?” Тогаш е создаден и некаков каталог со гревови (!), а исповедникот пребарува некако да ги изнајде гревовите што биле извршени, мислејќи и занимавајќи се со тоа; какви казни и епитимии ќе даде. Сепак, во принцип епитимиите никогаш немале карактер на казна. Епитимиите имале и секогаш имаат карактер на воспитание, педагогија, терапија и помош…

Очигледно е дека исповедта не е распит. Тој развој се засилува за време на турското ропство и стигнува до наши денови, каде воглавно со свети Никодим Светогорец тоа веќе е обопштено како предуслов, во случај ако некој сака да се причести со Божествената Евхаристија.

Тука се покренува едно сериозно прашање. Била ли некогаш исповедта предуслов за да се причести човек со Божествената Евхаристија? Во III век едeн од Римокатоличките сoбори, Четвртиoт Латерански[7], ги осудува православните, дека не се исповедуват пред Божествената Причест. Ги осудува многу остро. Тој, заедно со сите други податоци кои ги имаме, докажува дека исповедта не постоела како услов за нашето примање на Божествената Причест.

Во своето толкување на Божествената Литургија, свети Николај Кавасила има целосна анализа на возгласот пред причестувањето со Светите дарови: “Да внимаваме. Светињата е на светите[8]. Тој прашува: “Што значи тоа? Само светите ли можат да се причестат?” Се разбира, народот одговара: “Еден е Свет, еден е Господ, Исус Христос”, што значи ли дека не сме свети и достојни за да се причестиме? Свети Николај Кавасила прави едно разграничување, за кое сметам дека одговара на праксата на древната Црква, и вели: “кога свештеникот вели “светињата е на светите” не значи дека не сме грешници и следствено треба да се причестиме! Напротив: “свети не се само тие кои го достигнале совршенството, туку и оние кои се обидуваат да го достигнат, макар што уште заостануваат. А таквите ништо не ги спречува да ја примаат причеста, преку која сите се осветуваваат, па затоа и целата Црква се нарекува света[9]. Бидејќи има, продолжува Кавасила, “смртни гревови, (кои нè одвојуваат од Божествената Причест), и такви, кои не се смртни – “зашто постои грев не за смрт – според блажениот Јован (1.Јн. 5,16)”. Свети Николај Кавасила не кажува конкретно кои гревови се смртни, а кои не, но ја прави таа разлика!

Во древната Црква, на пр. свети Григориј Богослов спомнува три гревови, кои се сметаат за такви што нè исклучуваат од општење со Божествената Причест, и следствено, се смртни во таа смисла. Тоа се: отстапништвото во откажувањето на верата во Христа, убиството и прељубодејството.

И така, постои разграничување на гревовите кои водат до отпаѓање од Божествената Причест, и такви кои не нè исклучуваат автоматски од божественото општење.

Што значи тоа за исповедта. Бидејќи сите сме грешници и постојано грешиме, тоа не значи дека пред да се причестиме секојпат треба да се исповедуваме за нашите гревови, кои воопшто не се исцрпуваат. Го кажувам тоа, зашто таков начин на мислење владее под влијание на Запад, и најмногу на Римокатолиците. Тоа најмногу се забележува во Русија. Русите стигнале до таму што се исповедуваат две минути пред да се причестат. Во одреденото време за Света Евхаристија тие заминуваат некаде, создавајќи редица за чекање да се исповедаат во последен момент и потоа да се причестат! [10] Во Англија еднаш служев со еден Архиереј од руско потекло и (рсуки) начин на размислување и некаде по Великиот вход го изгубив од видик. “Што се случи?” – се чудев. “Што му се случи на човекот, дали му се слоши?” Малку пред причестувањето со Даровите тој се појави! Го прашав: “Што Ви се случи?”! “Бев – ми одговори – да се исповедам!” Тој ја беше оставил Светата Литургија, заминувајќи некаде во храмот да се исповедува! Тоа црковно е сосема неприфатливо. Тоа значи дека се прави злоупотреба со принципот за задолжителна претходна исповед пред Света Причест.

4. Тоа беше што се однесува до историјата на таинството Покајание. Постои и еден друг аспект, кој има големо значење; тоа е простувањето. Простувањето на гревовите не го дава никој друг освен епископ. И дури кога го дава презвитер (=свештеник), презвитерот мора да има благослов и полномоштно писмо од епископот. Тоа не е просто некаква молитва, на која сме навикнале и која го претвора свештеникот во исповедник и тој започнува да исповедува. Исповедта е настан од власта на епископот[11] т.е. единствениот кој може да даде простување на гревовите, и се разбира, само тој што може да примени и икономија.

Последниот од канононите на Петто-шестиот собор[12] – 102-иот канон – опширно говори за икономијата на епитимиите, како што вели, дека епископот го има правото и можноста да ги модифицира епитимиите[13], како што ќе реши според негова проценка во дадениот случај и за полза на исповедуваниот, но и воопшто на Црквата. Следствено, презвитерот никогаш не исповедува според свое право. Тој го прави тоа од име на епископот. Кон него треба да се обраќа исповедникот, кога постојат многу сериозни прашања, при кои е неопходна “икономија”. Впрочем, свети Симеон Солунски е многу јасен по тоа прашање и, обраќајќи се во своето Полномоштно епископско писмо кон оние “кои ќе ги примаат помислите на христијаните и да пристапуваат кон нив како кон духовни отци,” тој го пишува следното: “Мојата правилна мерка, тебе пречесниот јеромонах ти го налага”, (свети Симеон смета дека само јеромонасите може да бидат исповедници), “служењето на духовното татковство по благодатта на Светиот Дух”. И додава дека тоа е наложено “по секое прашање, со исклучок на канонската акривија[14]. Следствено, кога сакаме како исповедници да примениме икономија за многу сериозни гревови, ние мора да се обратиме до епископот.

5. А сега, што се однесува до строгоста на епитимиите и сврзаните со неа прашања. Тука постои голема разновидност, но ми остави впечаток нешто спомнато кај еден од ниптичките (трезвеноумните) отци, авва Пимен и кое што сакам да ви го прочитам. Така, тој вели: “Еден брат се обратил кон авва Пимен: извршив голем грев и барам епитимија од три години, за да се покајам. Старецот му рекол: тоа е многу. Братот одговорил: тогаш една година? Старецот: многу е. Присутните рекле: можеби 40 денови? Тој повторно рекол дека и тоа е многу. На крај авва Пимен рекол: Ако некој човек се покае со целото свое срце и одлучи да не го изврши истиот грев, ви велам, Бог го прима таквиот и само со три денови[15]. Замислете, каква еластичност постоела во однос на епитимијата. Така, разбираме колку возвишено и префинето е служењето со духовното татковство! Така што исповедникот може да процени во дадениот случај, колку тешка е епитимијата, така што ќе го одвои привремено или трајно човекот од Црквата! Една лесна епитимија може да го натера да згреши повторно, а некоја тешка може да го одведе во очајание! И така, неопходна е расудливоста, која не е лесна работа…

Конечно, канонот на кој се повикавме, 102-иот од Петто-шестиот собор, ги одврзува рацете на исповедникот. Се разбира, правилата се строги според акривија, но горепосоченото 102 правило му дава право на исповедникот да оперира со каноните според икономија како што ќе процени. Целиот живот на Црквата е икономија. Да видиме, на пример како настанало таинството Покајание. Тоа се извршува според икономија. Зашто секој грев после крштението се сметал за непростлив, а во својот историски развој Црквата икономисувала (снисходела, била икономична), воведувајќи го таинството Покајание и Исповед. Значи, икономија е токму тоа таинство на исповедта. Свештените канони во некои случаи укажуваат како треба да биде приман во Црковно општење (заедничарење) човек кој отстапил од верата или е еретик. Макар што свети Кипријан Картагински тврдел дека не може да бидат примани оние кои паднале во откажување од верата, освен преку повторно крштение! Односно, дека тие треба да бидат крстени повторно! Потоа доаѓа св. Василиј Велики, а исто и други отци и соборите, изјавувајќи дека таквите не треба да бидат крштевани повторно, туку да бидат примани во Црквата само преку Свето Миропомазание!

Подоцна ќе дојде и Петто-шестиот вселенски собор со својот 22 канон, со кој ќе декларира дека, ако таквите луѓе не биле крстени во името на Света Троица, тогаш тие треба да бидат крстени повторно, ако пак се аријани и ја отфрлиле догмата за Света Троица, тие ќе бидат примани повторно преку Миропомазание, но не и преку Крштение! Исто така, ако произлегуваат од христолошките ереси – монофизити и други – нeма да биде користено Миропомазанието, туку ќе бидат враќани во Црковното општење преку давање заклетва со јавно откажување од заблудата,. Гледате, значи, како Црквата постојано се развивала во својата икономија. Зашто, животот на Црквата не престанува.

Свештените канони треба да се запазуват како еден генерален принцип, но мислам, дека е погрешно неумоливото, тврдо и нечовекољубиво, многу пати и нечовечно, налагање на запазување на Свештените канони, зашто тие служат да ги спасуваат луѓето, а не да ги оковуваат и водат во очајание и погубување.

6. Стигнуваме до прашањето; како треба да се извршува исповедта.

Поради спојувањето на советничкото и простувачкото својство на исповедникот, денешната состојба на исповедта е проблематична. Зашто, исповедникот не секогаш е способен да даде правилни совети. Многу пати се случувало исповедниците да даваат совети кои биле дури погубни. Не знам што треба да се случи, но мојот личен поглед е, без тоа да биде некаква определувачка позиција, дека би било добро исповедниците да се ограничуваат на ислушување на гревовите, да не коментираат и советуваат со многуговорливост, да ги утешуваат луѓето и да не негодуваат поради нивните гревови, туку да ги слушаат ладнокрвно, за не поттурнат во очајание некого, и со радост да ја прочитаат разрешителната молитва. Доволно е тоа што човек скрушено ги исповедува своите гревови доброволно, а не преку распит и принудно, и токму тој факт ја привлекува Божјата милост.

Зашто Бог не сака да нè принудува, туку ја сака нашата доброволност. Бог се стреми да чуе дека ние сакаме да ја запазуваме Неговата волја, а кога ќе се спрепнеме, да исповедаме дека сме се спрепнале и Тој, секако, ќе ни ја подаде Неговата милост и простување на гревовите преку Својата Црква и нејзиниот претставник – епископот т.е. преку Оној во Кого тој бил определен и поставен како таков.

7. Τаинството Покајание и Исповед постои за да го состави и зачува Телото на Црквата, а исто и за да бидат неговите верни членови учесници во нивното осветување во Христа преку Црквата. И се разбира, таа никако не е средство за психолошко одложување и успокојување на вината, туку постои и служи за човекот кој направил грев повторно да биде соединет во Христовото Тело, бидејќи “верниците кои учествуваат во таинствата и во осветувањето поради нивната состојба и име [христијани – прев.], ќе бидат живи членови на Црквата и содинети со главата Христос[16].

Белешки

[1] Емилијанос Тимиадос, Митрополит Калавриски, Принципите на покајанието, Атина, 1967. стр. 431-437

[2] Сократ. Историја на Црквата, ν. Ε, 19.

[3] Σωζ. B΄, 16

[4] Сп. Ιω. Χρυσοστόμου, Περί του ακαταλήπτου, ομιλία ε΄, 7, M.P.G. Τ. 48, 746: “не го изложувај на срам пред твоите браќа и не го разоткривај пред луѓето”.

[5] Види. Όροι κατά πλάτος Β΄, M.P.G. т. 31, 956, Όροι κατ’επιτομήν M.P.G. т. 31, 1141Β-1236Α.

[6] Сп. Мт. 5,28

[7]. Протоколи од Четвртиот латерански собор (на латински и грчки превод) види. CONSILIUM LATERANENSE IV, в SACRORUM CONSILIORUM NOVA, ET AMPLISSIMA COLLECTIO, J.D. Mansi, том 22, стр. 954 – 1086. Бел. на изд.

[8] Види. Николај Кавасила, Толкување на Божествената Литургија, гл. 37, ст. 1,2,3 “Свети се нарекуваат заради Едниот Свет, во Кого што учествуваат и се причестуваат со Неговото тело и крв… И што? Секој грев ли го умртвува човекот? Никако, освен ако гревот не е смртен. Затоа оние што се крстени христијани, освен ако не паднале во гревот на вероотстапништвото од Христос или во убиство, никој не ги спречува да се причестат, заради нивната состојба и име [како христијани – прев.], за да бидат живи членови на Црквата и соединети со главата”.

[9] Во оригинал: Άγιοι γαρ καλούνται δια τον Άγιον ου μετέχουσι και ω σώματος και αίματος κοινωνούσι… Τι ούν; Πάσα αμαρτία νεκρόν ποιεί τον άνθρωπον; Ουδαμώς, αλλ’ η προς θάνατον μόνον. Δια τούτο τους μεμυημένους, ει μη ταύτα πλημελοίεν, οία του Χριστού διαστήσαι και θάνατον ενεγκείν, ουδέν το κωλύον κοινωνούντας των μυστηρίων του αγιασμού μετέχειν, και πράγματος ένεκα και ονόματος, ως αν έτι ζώντα μέλη και συνημμένους τη κεφαλή”.

[9] Во оригинал: “αγίους δε τους τελείους την αρετήν ενταύθα φύσιν, αλλά και όσοι προς την τελειότητα εκείνην επείγονται μεν, λείπονται δε έτι. Και τούτους γαρ ουδέν κωλύει των αγίων μυσηρίων εν μεθέξει γινομένους αγιάζεσθαι και τούτο το μέρος αγίους είναι ώσπερ και η Εκκλησία πάσα αγία λέγεται”. Бел. прев.

[10] Освен во Русија, таа пракса се сретнува и во многу други цркви. Бел. прев.

[11] Сп. Συμεών, Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονικής, τα άπαντα, изд. В. Рηγοπούλου, Θεσ/κη, гл. 92, стр.203

[12]Спирос Трианос, Петто-шестиот вселенски собор и неговото законодавно дело, изд. Εκκλησιαστικού, Επιστημονικού και Μορφωτικού Ιδρύματος Ιω. Και Εριέττης Γρηγοριάδου, σειρά Διαλέξεις, Αθήνα 1992.

[13] Оние што примиле од Бога власт да врзуваат и разврзуваат (т.е. епископите), треба да обратат внимание на својството на гревот и на подготвеноста на оној што грешел да се обрати, и на таков начин да даваат соодветен лек за болката, за да не се случи, без запазување на мерката во едното и другото, да се излажат во спасувањето на болниот. … Зашто во Бога и оној што го примил пастирското раководење, целата грижа треба да биде насочена кон тоа; да се врати заблудената овца и да се исцели каснатата од отровна змија. Не треба ниту да се гони по карпите на очајанието, нито да се отпуштат уздите кон распуштен и немарен живот, а треба секој и колку што може или преку остри горчливи или пак, преку полесни и благи лекови да се спротивстави на страдањето и да се преземаат грижи да оздрави раната, искусувајќи ги плодовите на покајанието и мудро водејќи го (според икономија) човекот, повикувајќи го кон повисоко просветување. Исто, стр. 112

[14] Исто, стр. 204

[15] Старечник, или изреки на светите старци, редакција на Π.Β. Πάσχου, изд. ΑΣΤΗΡ, ΑΛ. & Ε. Παπαδημητρίου, Αθήνα 1961, λ. Αββα Ποίμενος, ιβ΄, стр. 87

[16] Николај Кавасила, исто.

Превод од: bogonosci.bg

Напишете коментар

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Промени )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Промени )

Twitter слика

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Промени )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Промени )

w

Connecting to %s