Сретение Господово – празник на слободата

Сега го отпушташ Твојот слуга со мир Владико, според зборовите твои, зашто моите очи го видоа Твоето спасение, што си го подготвил пред лицето на сите народи. Светлина за просветување на незнабошците, и слава на Твојот народ – Израил.

-Свети Симеон Богопримец

Зборовите: „сега го отпушташ Твојот слуга со мир Владико,“ се дел од химните на Вечерната богослужба на празникот Сретение Господово. Овие зборови, (кои праведниот Симеон ги упатил кон Бога кога го зел Христос во рацете), некаде се преведуваат како: ‘сега сум ослободен; зашто го видов својот Спасител’[1]. Во ликот на доенчето што го држел, Симеон ги видел неговиот мир и слободата.

Чувството на мир е чувство на блискост со Бога. Мирот ги приближува луѓето кон Бога и едни кон други. Тоа го покажува и етимологијата на зборот „мир“ што произлегува од прото-индоевропскиот ‘*péh₂ḱ-s’што значи „да се придружиш“ или „да се присоединиш“. Поточно, Христос им го оставил Богодадениот мир на своите ученици како „утешна награда “ пред Неговото Вознесение, кога рекол: „Мојот мир ви го давам“ [2].

Како плод на Светиот Дух, христијанскиот мир е поврзан со љубовта и радоста: ‘бидејќи плодот на Духот се љубовта, радоста и мирот… [3]. Со други зборови, тој е поврзан со нашата среќа и нашето ослободување од ограничувањата. Во тропарот на празникот Сретение, Христос се нарекува „Ослободител на нашите души“, кој ни дарува воскресение.

Праведниот Симеон бил на крајот од својот живот на земјата. Тој веќе не очекувал ништо друго од животот. Освен тоа, ограничени биле и движењата на неговите растреперени раце и нозе. Така што, тој бил заробен и од аспект на просторот и времето. Како можел да каже дека е ослободен?

Слободата подразбира издвојување од какви било ограничувачки фактори. Таа дава можност за ширење и движење и во просторот и во времето. Уште повеќе, таа нуди можност да се надминат и просторот и времето. А, каква слобода може да се има пред вратата на смртта? Колку може некој да биде слободен, ако движењето му е ограничено? Така живеел Симеон. Таква била неговата физичка состојба.

А сепак, Симеон во себе имал нешто со големо значење. Тој имал надеж или поточно, очекување што ќе се исполни во границите на овој минлив живот. Тој имал ветување од Бог, нему Светиот Дух му рекол: „Нема да умреш, додека не го видиш Христос Господ во тело“[4]. Тој го чекал токму тоа.

Очекувањето на Месијата било тоа што му давало значење и смисла на животот на праведниот Симеон. И кога се исполнило тоа очекување, тој можел да го замоли својот Господар да го отпушти, да му дозволи да умре. Не чекал веќе ништо друго. Тој го видел она што го очекувал. Ќе немало смисла да продолжува на неговиот живот на земјата. Ова е причината, зошто побарал да биде разрешен.

Отпуштањето е ослободување од некаков авторитет. Бил одврзан. Но, само по себе, отпуштањето има и негативен аспект. Тоа е раздвојување, а раздвојувањето носи болка. Уште поголема болка нанесува раздвојувањето од смртта. ‘Плачам и жалам кога размислувам за смртта’. ‘Каква борба има душата кога се разделува од телото’. Меѓутоа, Симеон ниту жалел, ниту помислувал на каква било борба. Тој бил отпуштен во мир.

Луѓето не се среќни и спокојни кога неочекувано ги отпуштаат од работното место. Но, тоа не е толку проблематично, ако отпуштањето се случува спогодбено и со заедничка согласност, кога отпуштањето е завршување на одредена задача и потоа започнување на друга, која е подобра и повозвишена од претходната.

Кога излегувањето од овој минлив живот е поврзано со влегувањето во бескрајниот живот, тогаш смртта добива позитивен аспект; тогаш таа станува празник. Затоа, смртта на светителите на нашата Црква се слави со празници. Свети апостол Павле изразува троен поттик до верниците: „Радувајте се секогаш! Молете се постојано! Благодарете за сѐ, зашто таква е волјата Божја во Христос Исус спрема вас!“ [5]. Ова значи дека радоста, молитвата и благодарноста треба да се гледаат како неразделно, тројно дејство.

Праведниот Симеон го нарекува „мирно“ отпуштањето што го очекувал, бидејќи се исполнило ветувањето што Бог му го дал во однос на спасението на сите народи. Неговите зборови откриваат човек со универзален карактер. Тие зборови покажуваат дека тој ги прегрнува сите народи, дека е во мир со целото човештво и дека тој го наоѓа тој мир, како мир што го носи во себе, како мир со Бога.

Како што вели химната од Вечерната богослужба, причината за искуството на Симеон е дека личноста што ја носел на неговите раце е „Бог Словото, Бог од Бога, воплотен за нас“. Воплотениот Бог Слово нè соединува со Бога, ја внесува безграничната вечност во конечниот свет и ја менува нашата смрт и пропадливост во нераспадливост и бесмртност.

Овие настани немаат божествено значење. Тие не се заради Бога, туку заради нас. Бог стана човек за да ја спаси човечката природа. Тој стана еден од нас, за да нè направи богови. Тој е Бог по природа, а нас нè направи богови по благодат. Тој ни ја даде својата несоздадена благодат и неговиот бесконечен живот. Тој нè направи споделувачи и учесници во неговата љубов и блаженство.

[1] Стихира прва на Големата Вечерна и шеста литиска стихира.

[2] Jн 14, 27. Види, Basil the Great, Letter 203, 1 PG 32, 737A.

[3] Гал 5, 22

[4] Види Лк 2, 26.

[5] 1 Сол 5, 16-17.

проф. Георгиј Манѕаридис

Напишете коментар

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Промени )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Промени )

Twitter слика

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Промени )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Промени )

Connecting to %s