Самоубиствата во LGBT: Во што навистина е суштината на конфликтот?

Во првото поглавје од книга, чиј наслов во послободен превод би гласел: Нормализирање на хомосексуализмот (Making Gay Okay, How Rationalizing Homosexuality Is Changing Everything), авторот Роберт Рејли го наведува следниот цитат од некои адвокати за правата на хомосексуалците: „Во секоја кампања за победа пред јавноста, хомосексуалците мора да бидат прикажани како жртви на кои им е потребна заштита, така што другите (straights) ќе бидат склони со рефлекс да ја прифатат улогата на заштитник“. Ова е многу ефективна стратегија. Но, статусот на жртва не е она, што некој претпоставува дека е. Имено, ЛГБТ – самоубиството, особено кај тинејџерите, изгледа дека ја замени СИДА-та како главен белег на хомосексуалците како жртви.

Според податоци на Универзитетот Колумбија од 2011 г. бројот на обиди за самоубиство меѓу хетеросексуалните адолесценти, е минимум 10 пати помал од оној кај младите со нетрадиционална сексуална ориентација. Исто така, застапеноста на самоубиство и обид за самоубиство поврзани со операција за промена на полот е исклучително висока. На пример, истражувачите откриле дека стапката на самоубиства кај постоперативните трансродови лица е 80 пати поголема од вкупната стапка на самоубиства кај американската популација. Висок процент на обиди за самоубиство меѓу трансродови луѓе е забележан и во студии од други земји, на пример, во Холандија. Се проценува дека 19-25% од трансродовите луѓе кои планираат операција за промена на полот се обиделе да извршат самоубиство. Студии од првите години на XIX век даваат уште повисоки цифри: до 1/3 од бројот на испитаните трансродови лица извршиле барем еден обид за самоубиство.

Освен огромната трагедија на самоубиството, ЛГБТ активистите и нивните симпатизери се соочуваат со вистинска загатка и во однос на неговите причини. И покрај цунамито од виножито што ја зафати колективната свест на Западот во изминатиот половина век, луѓето со хомосексуални склоности, очигледно, сè уште доживуваат интензивен внатрешен конфликт. Ако толерантната културна клима во однос на хомосексуалноста е очигледна, тогаш што повеќе да се очекува? Иако спортисти, актери, музичари и цели спортски брендови и корпорации се натпреваруваат во нивните напори пред сите да го истакнат нивниот став дека хомосексуализмот е нормална појава, американскиот Центар за контрола и превенција на болести (CDC) ни кажува дека во 2015 година, стапката на самоубиства кај ЛГБТ студентите била пет пати поголема од онаа кај стрејт студентите.

Секако, не се малку обучени специјалисти кои ги познаваат проблемите и тешкотиите на ЛГБТ заедницата и ќе се обидат со превенција на самоубиствата кај ЛГБТ луѓето преку развивање стратегии за намалување на психолошките доживувања на хомосексуалноста кај некоја личност.

Но, можеби има друго објаснување. Можеби причината зошто ЛГБТ луѓето од сите возрасти се сè уште толку длабоко конфликтни и толку склони на самоубиство и покрај тоа што живеат во толернатна култура е тоа што, длабоко во областа каде што совеста е сè уште недопирлива за културата, тие знаат дека се однесуваат на начин што ја нарушува нивната суштина како човечки суштества. За да откриеме зошто е тоа така, прво мора да имаме јасно разбирање за тоа, каква е суштината на човекот.

Св. Антониј Велики рекол: „Човекот според умот ја досегнува неизречената Божествена сила, а според телото има сродство со животните.“ Никој не може да се развие во морално силна, а со тоа и вистински исполнета, личност сè додека не сфати дека ние луѓето имаме трансцедентни, логосни души, како и материјални тела – слични со телата на некои животни. Ако нашите физички апетити не се регулирани од волјата со намера да го направиме она што е исправно, тогаш уживањето во нив и обидот да се рационализира нашето уживање, на крајот може да предизвика да ја изгубиме способноста за разликување помеѓу правилното и погрешното. Ако некој дојде до таа точка, тој се уподобува на некое животно што несвесно го прави она што инстинктот му го налага.

Постои верзија од бајката за принцот што се претвора во жаба, а потоа му се гади од себе бидејќи јаде инсекти и се препушта на жабјото однесување. Мора да признаеме дека на некој начин сите сме отуѓени и отпаднати од богосиновското достоинство на првосоздадениот човек, во смисла дека сме стекнале животински нагони, коишто на дел од нас им се одвратни. А конторолирањето, справувањето со ниските склоности е познато под имињата: пристојност, морален сензибилитет, разумно однесување… Процесот на контролирањето на физичките апетити и пориви е процес на морален развој и без да растењето во тој процес никој не може да стане морално силна личност.

Доблесен и исполнет живот е оној во кој правилно формираната човечка волја, или совеста, ги контролира и управува со животинските пориви. Да ја изберете за водилка добро воспитаната совест, значи да научите да живеете во согласност со целосноста на човековата природа. Затоа, една од најголемите навреди гласи: „Се однесуваш како животно.“ Значи, се работи за тоа да останеме доследни на нашата богообразна човечка природа. Како што шеговито рекол Гилберт К. Честертон, „Ако сакате да разубедите човек (да се воздржи од некакво искушение), на пример, да не го испие неговото десето виски, ќе го удрите по грбот и ќе му кажете: Ајде, биди маж, немој… Но, никој што сака да го одврати крокодилот што се подготвува да изеде својот десетти истражувач, не би го удрил по грбот и би му рекол: Ајде, биди крокодил, немој…“ Јасно е, секој дејствува според својата природа.

Во иронична спротивност со идејата дека похотливото задоволување на сексуалната желба е начин да се исполни нечиј идентитет, доживувањето на нашиот целосен, или целомудрен идентитет како човечки личности бара од нас своите желби да ги подложиме на објективните, трансцендентни стандарди на моралот и добродетелта. Според Платон, тој стандард што треба да ни послужи како образец за живеење е поставен од „Причината на сè што е убаво и правилно, непосредниот Извор на смисла и вистина во умствениот свет; кон кој мора да биде насочен и прицврстен погледот на секој што сака да постапува мудро во јавниот или во приватниот живот.“

Линкови
The Scariest Part About America’s LGBTQ Suicide Epidemic Is What We Don’t Know About It

https://www.vice.com/en/article/jmkmvd/the-scariest-part-about-americas-lgbtq-suicide-epidemic-is-what-we-dont-know-about-it

LGBQ teens face serious suicide risk, research finds

https://www.cnn.com/2017/12/19/health/lgbq-teens-suicide-risk-study/index.html

Подростки с нетрадиционной сексуальной ориентацией чаще совершают самоубийства

https://www.rosbalt.ru/style/2011/04/21/841705.html

Геи-самоубийцы

https://www.gazeta.ru/science/2011/04/18_kz_3587269.shtml

Названа причина высокой смертности геев

https://ytro.news/articles/2011/04/18/969782.shtml

Suicide and Suicide Risk in Lesbian, Gay, Bisexual, and Transgender Populations: Review and Recommendations

The Republic, Book 7.

http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0168%3Abook%3D7&force=y

https://bit.ly/2VGV9dZ

Етичките проблеми на сексологијата и на сексопатологијата (3)

Ирина Василевна Силуjaнова — управител на катедрата по биомедицинска етика на Рускиот државен медицински универзитет, доктор на филозофски науки, професор.

Транссексуализам

Во почетокот на 90-ите години руските специјалисти недвосмислено го определуваа транссексуализмот  како полова изопаченост, чувство на припадност на спротивниот пол149 или како „најостро изразена главна група на вродениот хомосексуализам.“150 Тие определби соодветствувале на 9-тата Ревизија на Меѓународната класификација на болестите од 1975 год., во која транссексуализмот бил сместен во поглавјето „Полови изопачувања и нарушувања.“ Во воведот на 10-тата Ревизија точно се утврдува дека во XX век настанале суштински измени во структурата на патологијата на населението. Сепак, суштински измени се случуваат и во разбирањето на самата патологија. Во 10-тата Ревизија јасно се диференцираат „растројствата на полово претпочитање“ од „растројството на полова идентификација.“ Во тие растројства бил вброен и транссексуализмот. Тој бил определен како „желба да се живее и да се биде прифатен во својство на лице од спротивниот пол, која што вообичаено била придружена со чувство на неадекватност или дискомфорт од својот анатомски пол и желба да се добие хормонално и хируршко лекување, со цел своето тело да се направи што посоодветно на избраниот пол.“151 Меѓу факторите на негативниот општествен однос кон транссексуалците водечко место зазема гледиштето, според кое, транссексуализмот е појава блиска до она што било прифатено да се нарекува „сексуална изопаченост“ т.е. недоволно-јасното разликување на транссексуализмот и хомосексуализмот, хермафродитизмот, бисексуалноста. Меѓу наброените состојби постојат и врски и разлики. Хермафродитизмот е карактеристика на организам со признаци на анатомско-физиолошка двополост, бисексуальност – карактеристика на личност со двополова насоченост на сексуалните тежнеења. Транссексуализмот е емоционално-психичка карактеристика на личноста, којашто се одрекува од својот биолошки пол. Последниве години меѓу специјалистите преовладува мислење дека оваа состојба не спаѓа во сексуални изопачености. Тие сметаат дека чувствувањето на себеси како (припадник на) другиот пол се појавува во детска возраст и го придружува формирањето на свеста за себе т.е. самосвеста. Транссексуалецот го „зема“ полот преку хируршки пат. Обидот на трансексуалецот да го коригира своето тело соодветно со психичкото чувство за полова припадност т.е. желбата да добие хируршко лекување, наоѓа остварување во современата медицинска практика. Транссексуалната хирургија е еден од новите правци на медицината, кој станал одраз на реалните промени во етичко-светогледната и во правната свест на европскиот човек. Медицинските достигнувања во тој правец се покажале како медицинско средство за обезбедување на тие промени, средство за опслужување на правата на пациентот, конкретно правата за промена на полот. Првата операција за корекција на полот била извршена во 1951 год. во Данска. Во денешно време, и на Запад и во Русија, се извршуваат такви операции. На пример, според сведоштвото на доктор А.Акопјан, директор на Центарот за репродукција на човекот, во последните пет години во центарот биле извршени околу 200 такви операции. Овој број покажува дека „транссексуалците“ не се многубројна група пациенти. Според статистиката тоа би бил 1 од 100 илјади луѓе. Но без оглед на бројната незначителност, степенот на емоционалното влијание од трансексуализмот на општествената свест (така барем сметаат медиумите) е многу големо. На што се должи тоа? Самиот термин транссексуализам го вовел Г.Бењамин во 1954 година. Се поставува прашањето: дали таа состојба е принципиелно нова т.е. дали е пример за современите промени во структурата на патологијата на луѓето или пак, таа појава веќе била позната за културата? Истражувањата покажуваат дека, освен што била позната, таа појава многупати била и опишувана. В.Розанов таа појава ја нарекувал „физичка содомија“ и ја сметал за физиолошка основа на различните видови  религиозна егзалтација, која што се сретнува во паганизмот и во некои религиозни секти. На пример под терминот „чистота“ секташите – скопци подразбирале „отсекување на срамните органи,“ што било  главен белег за припадност кон сектата. (…)  Во Библијата може да се прочита: „Оној што е скопен или кастрен не влегува во општеството Господово“ (Пов. Закони 23,1).

Библиската традиција со векови формирала негативен однос  кон  „страдалниците на полот“ спротивно од   паганската култура. „Исклучителноста“ која во паганството добила  религиозна карактеристика, во христијанската култура добивала форма на социјално-етичка дегенерација. Таа традиција го утврдила архетипот на негативен етичко-емоционален однос кон „трансексуалците“ во општеството. Нашата Православна црква смета дека намерата  за „откажување од полот што  Творецот му го определил на човекот, може да има  само погубни последици  за понатамошниот развој на личноста. „Смената на полот“ со помош на хормонални терапии и хируршки операции во многу случи доведува, не до разрешување на психолошките проблеми, туку кон нивно продлабочување, создавајќи длабока внатрешна криза. Црквата не може да одобри таков вид на „бунт против Творецот“ и да ја признае за вистинска вештачката промена на половата припадност… Од транссексуализмот треба да се разликува неправилната идентификација на полова припадност во раното детство како резултат на лекарска грешка, поврзана со патологијата на  развојот на половите карактеристики. Хируршката корекција во ваков случај не носи карактер на промена на полот.”154 Медицинската помош мора да се укажува како средство за лекување на патологијата на половата идентификација, а не како средство за поддржување на сексопатолошките и секташко-религиозните ориентации.

Превод (со скратувања) од: https://bit.ly/3wRipCo

Белешки

[149] Тимошенко Н., Афонинв. Популярная сексология. Томск, 1990. С.172.

[150] Свядощь А. Женская сексопатология. С.92.

[151] Международная классификация болезней (10-й Пересмотр): Классификация психических и поведенческих расстройств. СПб., 1994. С.212.

[154] Основы социальной концепции Русской Православной Церкви. С.84-85.

Прилог: Упатство за третманот на транссексуализам од Министерството за здравство на Р.М.
http://zdravstvo.gov.mk/wp-content/uploads/2015/08/Transeksualizam.pdf

Етичките проблеми на сексологијата и на сексопатологијата (2)

Ирина Василевна Силуjaнова — управител на катедрата по биомедицинска етика на Рускиот државен медицински универзитет, доктор на филозофски науки, професор.

Хомосексуализмот како медицинска и социјална појава

Пример за преплетување на медицинските и социјалните проблеми е современата тенденција за легализација на хомосексуализмот. Во јануари 1993 год. стапила во сила 10-тата ревизија на Меѓународната класификација на болестите. За првпат, откако постоеле периодични ревизии, хомосексуализмот бил отстранет од категоријата на болести и определен како сексуална ориентација која, согласно на Забелешката, сама по себе не се разгледува дури ниту како растројство. Потоа, во април 1993 год. се донесува нова редакција став 121 од Кривичниот законик на Руската Федерација, каде за првпат, наспроти многувековната традиција, отсуствува ставот за лична одговорност за хомосексуализам (мужеложество). Во новиот Кривичен законик на Руската Федерација кој стапил во сила од 1 јануари 1997 год., кривична одговорност е предвидена само за насилни дејства од сексуален карактер (ст.131). Познато е дека, Кривичниот законик уште во 1990 г. хомосексуализмот го третирал во „престапите против животот, здравјето и достоинството на личноста.“ Сѐ до 1990 г. медицинарите го определувале хомосексуализмот како „најраспространета полова изопаченост.“ А, во што е причината на тие остри промени? Клучна основа е развојот на медицинската наука. Во текот на многу векови хомосексуализмот се сметал за етички порок и не бил предмет на медицинско истражување. Во првата половина XIX век започнува да се проширува односот кон хомосексуализмот како кон патолошка појава. На прашањето за причините на хомосексуализмот, медицинската наука одговара, поаѓајќи од 7 позиции. Прва е генетската, според која хомосексуализмот е наследна патологија. Втората е неврогена, која го поврзува хомосексуализмот со церебрални оштетувања. Од гледна на третиот, ендокриниот пристап, во основата на хомосексуализмот лежат ендокрини нарушувања (на пример, тумори на кората на надбубрежните жлезди). Објаснувањата на невроендокриниот (четвртиот модел) и пренаталниот (петтиот) модел настапуваат на ниво на промени во хормоналните процеси на плодот во формирање. Шестиот, психоаналитичкиот пристап го објаснува хомосексуализмот како последица на рана фиксација кон мајката. Патологичноста или инверзивноста на хомосексуализмот, за Фројд не предизвикувала сомневања. „Клиничкиот портрет на хомосексуализмот“ до денес не можат да му го простат многумина современи „сексуални либерали“. Седмата позиција до неодамна доминирала во руската психијатрија. Тоа е условно рефлекторна или дизонтогенетска концепција на хомосексуализмот, според која „изопачувањето на психосексуалните ориентации се формира во постнаталниот период, под влијание на околните (психосексуални) фактори, на патолошки изменета основа или заради лоши влијанија.“140

П. Ганушкин уште во 1933 год. напишал: „Сосема несомнено е дека, како по правило, кај мнозинството луѓе пред да настапи половата зрелост половото тежнеење се одликува со голема нестабилност, особено во однос на целта и објектот тежнеењето.141 Практично сите истражувачи разликуваат два вида хомосексуализам: активен (вроден, „вистински“ ) и пасивен (стекнат, „културален“). Активниот хомосексуализам ја сочинува „главната група,“ застапена со 1% до 4%  кај мажите и од 1 % до 3% кај жените, која се репродуцира со биолошка неопходност и е антрополошка особеност на која било култура, вклучително и древните. Степенот на распространување на хомосексуализмот т.е. растот на показателите „на стекнати“ хомосексуални отклонувања, директно зависи од културните влијанија, во кои спаѓаат позитивните либерални поставки на општеството, „модата“, негативизмот во однос на традиционалниот морал, основан на Стариот и Новиот Завет итн. Како форма за оправдување на хомосексуализмот, за многумина истражувачи претставува идеализацијата на паганската сексуалност. На пример, д-р Д. Исаев констатира постоење на хомосексуални врски кај античките богови – меѓу Зевс и Ганимед, Аполон и Хијакинт, Ахил и Патрокло, Херакле и Хилас. Им припишуваат хомосексуалност на Зенон, Сократ, Платон, Александар Македонски и др. Поимот „ерос“ се толкува како „симбол на хомосексуалните врски.“142

Continue reading

Етичките проблеми на сексологијата и на сексопатологијата (1)

Ирина Василевна Силуjaнова — управител на катедрата по биомедицинска етика на Рускиот државен медицински универзитет, доктор на филозофски науки, професор.

Во 80-ите години на XX век меѓу медицинските науки цврсто место зазеле сексологијата и сексопатологијата. Нивното формирање било условено од два основни фактора: прво, од развојот на медицинската наука: на физиологијата на половите системи, на психоаналитичката медицина, ендокринологијата, невро-ендокринологијата, медицинската генетика. Второ, од принципиелните промени во етичко-светогледните ориентации на европската култура од последниот век. (…)

К.Имелинскиј констатира: „Во сферата на интересите на сексологијата влегуваат, не само проблемите сврзани со здравјето на човекот, туку и проблемите што се однесуваат на начинот на живот и на смислата на човековиот живот.“117

Сексолозите Д. Буртјански, В.Криштал, Г.Смирнов ја застапуваат идејата на западните истражувачи за воведување на поимот „сексуално здравје,“ којшто, меѓу другите параметри, вклучува и такви, како: слобода „од стравот, слобода од чувството на срам и вина, од лажни претстави и други психолошки фактори кои ја потиснуваат сексуалната реакција и ги нарушуваат сексуалните односи.“118

Состојбата на современата сексологија сведочи, дека прашањето за нормата и патологијата на човековата сексуалност на нивото на медицинската практика непосредно е поврзано со етичко-светогледниот контекст на културата. Надминувајќи го отпорот на тој контекст, медицинската наука се обидува да ја измени смислата на човечката сексуалност.

Continue reading

Средбата на Христос со жената Самарјанка

Секоја средба со Христос ги воодушевува луѓето. Ако не сте зачудени, треба да се запрашате дали навистина сте се сретнале со Христос, дали навистина сте го почувствувале Неговото присуство. Ова чудење не е необјасниво, ниту апсурдно, туку е разбирливо и рационално. Тоа е нешто што се случува кога природното го сретнува натприродното, релативното го сретнува апсолутното и минливото го сретнува вечното.

Кога луѓето кои се совладани од стравот од смртта го сретнуваат Господарот на животот, кога созданието ќе погледне кон својот Творец, односот е несразмерен и се случуваат неочекувани изненадувања. И овие изненадувања стануваат сè потрогателни кога Господ се понизува пред Неговото создание за да му служи. Навистина, изненадувањата овде не се ограничени на општата природа на нештата, туку се однесуваат и на нивните посебности.

Во средбата со Самарјанката, првото изненадување е самиот разговор што започнува меѓу нив. Христос ѝ се обраќа на Самарјанката и бара вода за да пие. Таа е изненадена и прашува: ‘Како тоа, ти – Евреин, бараш вода за пиење од мене – Самарјанка. Евреите немаат ништо со Самарјаните.’

Изненадувањето е двојно, поточно повеќекратно. Како треба Евреин, Исус, да се обрати кон личност од Самарија? Уште повеќе, зошто треба да разговара со жена, особено со жена која има сложено минато, како што Тој добро знае. И, конечно, како оваа жена ја открива најдлабоката вистина на месијанската порака?

Секое изненадување што го доживуваме секогаш е заради средба со нешто ново, на објавување на некоја реалност, некоја личност, некоја вистина што дотогаш не сме ја знаеле. Со други зборови, тоа е заради некакво откривање. Ова, исто така, е она што го забележуваме во случајот со средбата што ја образложуваме.

Самарјанката е изненадена од присуството на Евреин кој ги урива бариерите за некомуницирање со нејзиниот народ и започнува разговор со неа. Тој ја замолува да му даде вода. Пред да се соземе од ова изненадување, таа се соочила со друго, уште поголемо. Слуша дека лицето што бара вода може да понуди „жива вода“. Ова изненадување не било предизвикано од никакво ново откритие, туку од фактот дека ја збунило. „Господине“, вели таа, „немаш ни кофа, а бунарот е многу длабок. Од каде ја имаш таа жива вода?’

„Жива вода“ значи протечна вода. Водата во бунар не тече. Затоа, таа не е „жива вода“. Но, Самарјанката не се замислила над тоа; таа сè уште размислува за водата во бунарот. Нејзиниот ум не е насочен кон никаква протечна вода. И да било така, таа сè уште немало да разбере за што зборува Христос. Од друга страна, кога Тој рекол: „жива вода“, Христос не мислел на протечна вода што ја гасне телесната жед за кратко време, туку на вода што во луѓето создава непресушен извор на вечен живот. Вода што ја уништува смртта.

Мислејќи дека ќе ги разбере зборовите на Христос, жената Самарјанка го замолува да ѝ даде од таа магична вода, за да ја ослободи од макотрпната задача да носи вода. ‘Господине’, вели таа, ‘дај ми ја таа вода, за да не бидам жедна и да не морам да доаѓам тука да носам вода’. Жената помислила дека ќе најде лесен одговор на нејзиниот проблем. Христос зборувал за вода што потекува од луѓето и станува извор на вечен живот. Таа помислила на природна вода, дека ќе се напие еднаш и дека никогаш веќе нема да се чувствува жедна, ниту пак ќе треба да оди на бунарот за вода.

Сè додека луѓето се ограничуваат на световните работи, тие не можат да ги разберат вечните, трансцендентни вистини. Тие може да бидат изненадени, збунети или восхитени. Тие дури може да очекуваат и магични решенија. Но, тие остануваат заклучени во сетилниот свет, врзани со непосреден физички контакт. Тие се занимаваат со рутински, секојдневни проблеми. Нивните умови не одат подалеку од тоа. Нивните духовни сетила не функционираат. Дури и ако слушнат за нешто што го надминува непосредното чувствувње, нешто што е над стварите од овој свет, тие го поимаат сетилно и на световен начин. Тие, навистина, имаат прашања, доживуваат изненадувања и добиваат откровенија, но сѐ уште функционираат во рамките на просторот и времето. Тие размислуваат, сфаќаат и живеат – подложни на законот на смртта и пропадливоста.

Пречката што ја попречува и запира секоја мисла и секое дејство на луѓето, секое изненадување што го доживуваат или откровение што ќе им биде дадено, е пречката на смртта. Ниту едно откритие, ниту еден пронајдок, ниту една уметност или филозофија не можат да ја надминат оваа бариера. Сè што ни е познато или достапно лежи „на оваа страна“ од границите на смртта.

Смртта не се надминува со логика или аргумент, со наука или магија. Сите тие служат за световни цели. Смртта е надмината со чудо, со најголемото чудо од сите, со Воскресението. Затоа, Христовото воскресение е најдлабокото откровение или, поточно, единственото вистинско откровение, бидејќи ни отвора една сосема нова реалност. Ова е причината; зошто секое Христово чудо е знак, односно стрела што нè насочува „подалеку“ од околината на смртта и пропадливоста, кон воскресението и вечноста.

Самарјанката, додека разговараше со Христос, во основа не разбираше што зборува Тој. Тој зборуваше на ниво на вечниот живот. Она што го слушна, таа автоматски го пренесе на нивото на овој минлив живот. Немаше допирна точка. Оваа точка беше создадена преку „знак“ – чудо – што Христос ѝ го откри. Тој рече: ‘Оди повикај го сопругот и дојди овде’. Таа одговори дека нема сопруг. Тогаш Исус ѝ рече: ‘Право кажа дека немаш маж; зашто петмина мажи си имала и овој, што го имаш сега, не ти е маж; право рече.’

Зборовите на Господ ја преместија Самарјанката на друго ниво. Тие ѝ претставија нова можност, која што не е определна од рационална нужност. Тие ѝ понудија вертикална перспектива и ориентир. Жената тогаш го остави егзистенцијалниот проблем со водата, или поточно, сосема го заборави, како што се гледа од остатокот на расказот и побара решение на друг проблем, да се згасне една друга жед, нејзината метафизичка жед.

Таа вели: ‘Господи, гледам дека си Ти пророк. Нашите татковци се поклонуваа во оваа планина, а вие [Евреите] велите дека во Ерусалим е местото каде што треба да се поклонуваме.’ Тогаш, таа доби големо откровение: ‘Иде време и дошло веќе, кога вистинските поклоници ќе Му се поклонуваат на Отецот со дух и вистина… Бог е Дух и оние, што Му се поклонуваат, треба да се поклонуваат со дух и со вистина.’ Луѓето стануваат верници и поклоници. Кога тие веруваат во Бога и го обожаваат Бога „во Дух и Вистина“, тие исто така стануваат, до одреден степен, како Него. Стануваат духовни и реални.

Потоа доаѓа до израз религиозното верување на жената и таа вели: „Знам дека Месијата – т.е. Христос – ќе дојде и кога ќе дојде тој ќе ни објасни сè“. И Христос и вели: ‘Јас сум, Тој што зборува со тебе.’

Ова откритие што ѝ било дадено на Самарјанката се совпаднало со изненадувањето што го доживеале Христовите ученици, кои пристигнале таму во тој момент. Тие биле збунети, зашто нивниот Учител зборува со оваа жена. И ова нивно изненадување биле корисен „знак“. Тоа било подготовка што ќе им помогне да разберат дека Евангелието што ќе го проповедаат ги надминува строгите расни, општествени и религиозни граници.

Колку повеќе луѓето се посветуваат на грижите од овој живот, толку повеќе тие се закотвени во стварите од овој свет и ги забораваат своите подлабоки потреби. Но, кога, од некоја причина, ќе се разбуди нивната подлабока духовна тревога, тие препознаат дека има одговор на заборавеното и често отфрлено егзистенцијално прашање во нивните срца, тогаш тие ги забораваат своите секојдневни потреби и ги отфрлаат нивните световни грижи.

‘Жената ја остави својата стомна и отиде в град и им рече на луѓето: Дојдете, видете Го човекот, Кој ми кажа сѐ што сум направила. Да не е Он Христос?’ Очигледно, самата жена беше убедена дека тој е Месијата, затоа што тоа е она што таа ќе отиде да им го каже на луѓето во нејзиниот град. Таа сакала да ја сподели својата голема радост со нив. Но, бидејќи е човечко суштество, таа, веројатно сакала исполнувањето на нивното заедничко чекање да биде потврдено од другите. И нејзината потврда дојде со искуството што ѝ го овозможија нејзините сограѓани од нивната средба со Христос. Споделената радост е поголема радост. Радост што им припаѓа на сите и на секого. „Сега веќе не веруваме од твоето кажување, оти сами чувме и знаеме дека е Он Спасителот на светот, Христос”.

Вистинската вера не зависи од информацијата, туку од личното искуство. ‘Вкусете и видете дека Господ е добар’ вели Псалмистот. ‘Дојди и види’ – му вели Филип на Натаниел. Ако не го видиш Бог за време на вашиот живот, велат отците на Црквата, не очекувај да го видиш ни кога ќе умреш. Нашите духовни приемници се подготвени овде да го примаат Бога и да го согледаат богатството на Неговото царство.

Луѓето, особено денес ги имаат затворено своите духовни приемници (receptors) и немаат ништо заедничко со духовната реалност. Воопшто, во нивниот секојдневен живот веќе ништо не ги изненадува, затоа што ги компјутеризирале своите животи и ги претвориле во рутина што го замајува умот. Исто како што за еден свештеник би било катастрофа, ако Божествената литургија и службите што ги извршува станат формална рутина, така и за секоја личност е катастрофа, ако секојдневниот живот стане само навика, без интерес за можностите и изненадувањата што ќе му се понудат.

Животот на човекот е функција што трае додека сме овде. Тој е полн со мали и големи изненадувања, добри и лоши. Добри – кои честопати ги гледаме негативно, и лоши – кои може да ги гледаме и доживуваме позитивно. Секој што ја чува „живата вода“ што се влеа во него на Светото Крштение, може да го доживее секојдневието творечки, со сите позитивни и негативни изненадувања, гасејќи ја својата жед со „живата вода,“ примајќи ја вистината на вечниот живот и давајќи ѝ смисла и суштина (substance) на ефемерноста.

Ορθόδοξη Μαρτυρίa [Orthodox Witness], no. 98, February 2012, pp. 30-4.

Георгиј Манѕаридис, емеритус професор, Богословски факултет на Универзитетот „Аристотел“ во Солун.