Недела на жените мироносици. Второ Благовештение

Георгиј Манѕаридис, професор емеритус на Теолошкиот факултет при Аристотеловиот Универзитет во Солун

Превод од: Sunday of the Myrrh-Bearing Women. The Second Annunciation

Во неделата на жените мироносици е притаен уште еден, поголем празник: оној на второто Благовештение на Богородица. Празникот на нејзиното Благовештение како Мајка на новото создание, како Мајка на децата на Воскресението.

Свети Григориј Палама забележува дека Христовото Воскресение е воскресение на човечката природа и повторен повик на стариот Адам во непропадливиот и бесмртен живот. И, како што првата личност што го виде стариот Адам беше жена – Ева, така и првата личност што го виде новиот Адам, Христос, по неговото Воскресение коешто ја обнови човечката природа, исто така, беше жена. Сепак, оваа жена не беше Марија Магдалена, туку Богородица, како што може да се види од деталната споредба на составот на наративите за Воскресението во четирите Евангелија, анализа што, всушност, ја направи свети Григориј Палама.

На крајот од Евангелието по Марко читаме: ‘А Исус, кога воскресна [наутро] (– во повеќето македонски изданија овој збoр е испуштен) во првиот ден од седмицата, ѝ се јави најнапред на Марија Магдалина, од која беше истерал седум демони (Воскре́съ же [Иису́съ] зау́тра въ пе́рвую суббо́ту, яви́ся пре́жде Марі́и Магдали́ни, изъ нея́же изгна́ се́дмь бѣсо́въ.)’  (16, 9). Но, истиот евангелист кој го споменува ова како прво појавување на Христос, малку порано во својот наратив пишува, во извадокот што се чита во Велигденската ноќ, дека Марија Магдалина, Марија [мајката] на Јаков (т.е. Богородица) и Саломија купиле мириси и дошле на гробот „многу рано, кога изгреваше сонцето“ (16, 1).

Значи, Христовото појавување на Марија Магдалина не се случило „многу рано, кога изгреваше сонцето,“ туку едноставно „наутро“. Се чини дека ова е втора, па дури и трета посета на Христовиот гроб. На нејзината прва посета, што се случила „многу рано, кога изгреваше сонцето“, кога, како што забележува свети Јован Богослов, сè уште беше темно, таа открила дека „каменот бил отстранет од гробот“. Таа „отрча и дојде кај Симон Петар и кај другиот ученик, кого Исус го љубеше, и им рече: Го зеле Господ од гробот и не знам каде го положиле.“ (Јн. 20, 1).

Како што повторно забележал свети Јован, гробницата била „близу“ (19, 42). Освен тоа, имало неколку мироносици жени. Тие не отишле на гробот само еднаш, туку двапати или трипати, како што јасно е објавено во евангелските текстови, придружувајќи се една со други во групи кои не биле секогаш исти. Магдалина отишла и сама.

Целта на евангелските писатели не беше детално да го опишат Христовото воскресение, туку да го објават овој настан од (Божјата) промисла. Евангелијата не се систематски наративи, но, како што забележува св. Јустин Маченик, тие се „спомени (memoirs)“ на апостолот, тоа се белешки за животот и учењето на Христос (Апологија I, 66, 3). Како заклучок на своето Евангелие, свети Јован пишува дека има многу други работи што ги направил Христос и ако треба да бидат запишани сите, „не би можеле да се сместат во целиот свет напишаните книги.“ Така, секој од четворицата евангелисти пишува за една или две посети на гробот на Христос од страна на мироносица, а другите ги изостава.

Следува, значи, дека првата посета на гробот на Христос беше онаа од Пресвета Богородица и Магдалина, како што е опишано од свети Матеј: ‘Кога измина саботата, на осамнување во првиот ден на седмицата, дојдоа Марија Магдалена и другата Марија да го видат гробот. И ете, стана голем потрес; ангел Господов слезе од небото, пристапи, го отстрани каменот од гробната врата и седна на него’ (28, 1-2). Сите други мироносици отишле по земјотресот и го нашле каменот отстранет.

Богородица (која е ‘другата Марија’) била присутна за време на земјотресот и отстранувањето на каменот од гробот. Ангелот ѝ се појавил пред сите други, го отворил Христовиот гроб и ѝ се обратил со пораката за Воскресението на нејзиниот Син. Тоа било вторпат ангел да ѝ се обрати на таков начин и свети Григориј го поистоветува со Архангелот Гаврил, кој ѝ се појавил при нејзиното прво Благовештение.

Бидејќи беше „сосема очистена “ и „божествено исполнета со благодат“, Богородица чувствувала голема радост за тоа што се случило, додека Магдалина се плашела, како да не разбрала ништо од настаните. Сè што можела да види таа, било празнината на гробот, за којашто отрчала да им соопшти на Петар и на другиот ученик [1].

Значи, Богородица прва го видела Христос и зборувала со него. Сите нешта на небото и на земјата беа отворени, прво за неа, и преку неа, за нас [2]. Таа самата ги прегрна неговите свети стопала – иако евангелистите не го споменуваат ова конкретно, затоа што не сакаа да ја претстават како сведок на Воскресението на нејзиниот Син [3]. Од друга страна, на Марија Магдалена, која го сретна Господ при нејзината следна посета на гробот и помисли дека е градинарот, кога разбра кој е и отиде да му се поклони, ѝ беше речено да не го допира. Наместо тоа, таа беше испратена да им ја соопшти добрата вест на учениците [4].

Интересно е и да се забележат различните поздрави упатени од Христос кон мироносиците и неговите ученици. На жените им рече: ‘Радувајте се’, додека на учениците им рече ‘Мир вам’ [5]. Првото нешто што на жените им беше потребно, откако ја претрпеа болката на Распетието, беше радост. И првото нешто што на учениците им требаше, со оглед на тоа што трепереа заради стравот од Евреите, беше мирот.

Мирот е директно поврзан со радоста. И радоста е предуслов за мирот. Освен тоа, радоста и мирот, заедно со сите други христијански доблести, сочинуваат единствен и неразделен плод на Светиот Дух (види Гал 5, 22). Она што ги мачи луѓето и им причинува вознемиреност и страв е смртта. Ова е причината, зошто оние кои не го надминале стравот од смртта не можат да имаат мир. Вистински мир е возможен само преку ослободувањето од стравот од смртта. Вистинската радост, исто така, претпоставува дека ќе бидеме ослободени од тој страв.

Христос потврдува дека мирот што ни го нуди е различен од световниот мир. Мирот на светот е условен (conventional) и кревок. Тоа е мир кој работи „во условите“ на пропадливоста (corruption) и смртта. Заради тоа Христос го разликува својот мир од мирот на светот: ‘Мир ви оставам; мирот Свој ви го давам; Јас ви го давам, но не како што го дава светот.’ (Јн 14, 27). Но, ни Христовата радост не е како радоста на светот. Не е ниту условна, ниту минлива, туку цврста и неприкосновена. Таа е ‘исполнета’ радост што никој не може да ни ја одземе.

Неговото доаѓање во светот е објавување радост и мир. Вистинскиот мир и вистинската радост, конечно, се придобивките на новото создание. Затоа Богородица, која е мајка на новото создание, е именувана како „повод за радоста“. Но, вистинскиот извор на оваа радост е самиот Христос (Ефес 2, 14). И неговото Воскресение од мртвите е потврда за нашата неотуѓива радост и за непропадливиот мир што Тој ни го дава. Секое барање на радост и мир без Христос и Богородица е сосема бесмислено.

Белешки

1] Види Јн. 20, 2; Григориј Палама, Омилија 18, 10.

[2] Ibid. 18, 8

[3] Ibid. 18, 13

[4] Јн 20, 17

[5] ‘жена́м мироно́сицам веща́вый: Ра́дуйтеся! и Твои́м апо́столом мир да́руяй’. Кондак на Пасха.

* * *

Дали Богородица прва го видела воскреснатиот Господ Исус Христос? Текстот што го преведов одговара потврдно на ова прашање. Сепак, постојат сериозни библиски анализи кои не го поддржуваат овој одговор.

Џон Фотопулос. Да ли је Марија, Мајка Христова, прва особа која је угледала васкрслог Господа ван празног гроба?  (https://dveri.bg/69h9h – превод на бугарски)

Архимандрит Киприан (Керн). Явление воскресшего Господа Богоматери

Зошто некои не го сакаат Воскресението?

За оние што не се сомневаат, можеби звучи грубо тврдењето дека, сите христијани не го сакаат Воскресението. Навистина, кои слепи не би сакале да им се врати видот; кој болен не би сакал да се излекува? И Христовото Воскресение е токму очи во темнината на нашето злобно слепило, здравје во грозоморната болест на нашата смртност, спасоносно бегство од ќор-сокакот на овој свет во светата вечност, наш премин од распаѓање кон трајност.

Воскресението е непобитен факт; не зависи од нашата вера. Тоа е основа и поддршка на нашата вера. Пред две илјади години, нашиот Господ Исус Христос, кој во восвојата личност ги соедини Бог и човекот, Божјата и човековата природа, се бореше со смртта и изгледаше дека го снајде судбината на смртниот Адам. Умре и беше погребан. Но, бидејќи Исус Христос не беше обична личност, тој не остана во гробот, туку воскресна и беше виден – многу луѓе го видоа и го препознаа. Ја победи смртта и воскресна. Излезе од гробот жив, откупувајќи го човечкиот род од власта на смртта и од смртниот страв.

Сепак, луѓето не го сакаат Воскресението. Не мора да бараме далеку или да правиме посебна студија за да разбереме дека денешното општество, дури и номинално „христијанското“ општество, воопшто не е приемчиво за Воскресението на Исус Христос. Само еден поглед околу нас е доволен да согледаме дека многу луѓе се приврзаници на епикурејскиот материјализам, на догмата: „Јадете, пијте и веселете се, зашто утре ќе умреме“. Тие не можат да видат ништо зад надгробниот споменик, затоа што се заробиле во нештата на овој свет. Ова е причината зошто младите и старите паничат од помислата на каква било општествена криза. Загубата, или само ограничувањето на удобноста и условите што ги уживаат, им изгледаат неподносливи. За нив е неподносливо да останат незадоволени нивните чувства и желби, несфатливо им е да бидат лишени од своите задоволства.

Во секој случај, како настан надвор од областа на човековиот разум, Воскресението беше напаѓано уште од самиот почеток. И навистина е тешко да се разбере и претставува предизвик за нашето размислување тоам дека првите и најупорните сомневачи во Воскресението се токму оние од кои би се очекувало да го прифатат без резерва, односно – самите ученици на Исус Христос. Она што го виделе и доживеале додека биле со Исус, ги убедило дека тој е Месијата, кого тие го ограничија на земно разбирање. Тие не го сакаа Месијата за кој зборувале пророците. Тие не можеа да го замислат таков, каков што тој всушност се појави – скромен и кроток. Според нивниот начин на размислување, Месијата требало да биде незапирлив освојувач, семоќен цар, непобедлив светски владетел. Тие беа горди на него и го фалеа кога ги нахрани мноштвата и го воскресна мртвиот Лазар. Како би можеле да прифатат дека Месијата ќе умре и биде погребан? Затоа, кога го видоа прикован на Крстот, а потоа мртов во гробот, се збунија и се обесхрабрија. Само непријателите на Христос беа загрижени во случај да воскресне, како што беше рекол тој. Тие брзо го обезбедиле гробот и поставиле стража да го чување. Против кого ги презеле тие мерки? Против преплашените и очајни ученици кои јасно признаа: „Се надевавме дека тој ќе го откупи Израел“ (Лк 24, 21)? „Се надевавме“ – означува минато свршено време. Нивните надежи биле изгубени, уништени.

А сепак Исус ги скрши ‘резињата на Адот’ и воскресна. Оној што поучуваше за вистината што осветува и ослободува, кој ја покажа својата божествена власт со знаци, исцеленија и воскреснвање на мртви, сега ја потврди таа вистина со знакот над знаците, со своето Воскресение. Уверени од неговите појавувања по воскреснувањето, неговите дотогаш исплашени ученици станале апостоли и го изложиле пред светот своето сигурно сведоштво дека „Христос воскресна“. Значи, од празниот гроб на воскреснатиот Исус, засветли светлината на надежта. Отворено е нашето вечно блаженство, се отвори нов пат во нашиот живот, по кој чекориме со покајание и вера.

Овде е проблемот за денешните луѓе. Тие не го отфрлаат Исус. Тие се восхитуваат на неговата добрина и ги сакаат сите придобивки што ги дарувал додека бил на земјата. Воскресението е тоа што им пречи. Ако Исус останеше мртов во гробот, многу луѓе повеќе ќе го сакаа. Тој не е добродојден и е мета на напади денес, токму затоа што воскреснал и објавувањето на Неговото Воскресение како свој директен придружен пропис ја има заповедта да се покаеме и да се бориме со своите страсти.

Христос кој не воскресна, лесно може да биде асимилиран од безбројните богови и божици на паганизмот, кои не само што не ги забрануваат, туку и активно ги поттикнуваат страстите. А, што со Воскреснатиот Христос, кој вели: „Бев мртов, и ете, жив сум за сите векови“ (Откр 1, 18)? Ќе му дозволите ли да ги казнува вашите престапи, да ја ограничува вашата злоба и да го уредува вашиот животот? Ова е причината, зошто многумина не го сакаат Воскресението.

Стергиј Сакос

Воскресението: Сила на Неговата Љубов

Христос воскресна! – Која порака може да биде посилна или поречита од оваа?

Што е полошо за човечкото постоење од смртта?

Ако „Исус Назареецот“ не нè искупи од смртта, зошто ни е потребно неговото учење, колку тоа и да е добро?

Пред две илјади години, во Ерусалим, Воскресението на Исус Христос ја преврте човечката историја, ги измени животите на милиони луѓе и ни даде надеж за живот, и овде и во иднина.

Сепак, тоа не може да се докаже. Го надминува разумот, ги обезсмислува пресметките, ги збунува чувствата. Тоа е настан во кој се верува, не може да се докаже. Се разбира, не велиме дека оние што веруваат во Воскресението, веруваат  бидејќи се лековерни или само затоа што други така им кажале, иако може да биде така на почетокот.

Верувањето дека „Христос воскресна“ произлегува од искуството на односот / врската со жива личност:

Се молиш, бидејќи ти Му зборуваш и Тој тебе ти говори.

Се причестуваш, затоа што сакаш да се соединиш со Него и Тој да биде соединет со тебе.

Се трудиш да ги запазуваш неговите заповеди, бидејќи Него го сакаш.

Кога Тој молчи, знаеш дека те слуша и ќе говори кога ќе дојде време.

Секогаш кога не го исполнува она што го сакаш, подоцна дознаваш дека знае што е најдобро за тебе.

Ако смртта не е крај на нас како личности, тоа е затоа што Христос воскресна!

Ако смееме да очекуваме дека болката и искушенијата може да се преобразат во состојба на благодат, тоа е затоа што Христос воскресна!

Ако може да се надеваме на промена во нашето тромаво и нарушено јас, со различните наследени и стекнати страсти што ги имаме, тоа е затоа што Христос воскресна!

Ако веруваме дека неправдата, угнетувањето, искористувањето и паролата „каде има сила – нема правда,“ го немаат последниот збор, тоа е затоа што Христос воскресна!

Воскресението Христово не е едно од неговите многубројни чуда, не се случи за докажување на неговата моќ, ниту за да ги демантира оние што го распнаа на крстот.

Тоа е совршен израз на Неговата љубов кон целиот човечкиот род, насекаде на земјата. Неговото Воскресение ги засега и влијае на сите: верници и неверници, христијани и нехристијани. Тој е Спасителот на светот, кого што го спасува од неговиот најголем непријател, смртта. Но, прифаќањето на Исус Христос како единствениот Бог / Човек, кој умира и воскреснува „за животот и спасението на светот“, е потребно, за неговото Воскресение да започне да станува наше воскреснување.

На празникот на празниците, Господовото Воскресение, да ги одложиме проблемите со пандемијата, рестрикциите и сите лични проблеми, што можеби ги имаме, и да дозволиме нашето срце да ги прегрне непријателите и пријателите, надминувајќи ја смртта која што е себичност, и да ја фатиме (испружената) рака на Воскреснатиот Господ, воскликнувајќи:

Христос воскресна! Навистина воскресна!

Отец Андреас Агатоклиус

Човек што преживеал клиничка смрт раскажува за помошта од преподобен Пајсиј Светогорец

Еден човек од Грција го сподели своето искуство со клиничка смрт, што го претворило од атеист и хулител на Христос и Богородица во христијанин.

Аргирис Мицис од селото Мегали-Вриси (Грција, 20ина km јужно од Дојран) раскажа што доживеал по неговата клиничка смрт и за чудесната помош од преподобниот свет старец Пајсиј. Расказот на поранешниот атеист е објавен на Youtube на 19 март 2021 год.

„Ако барем еден од стотина ми поверува на она што ќе го кажам, нема да биде лошо: барем една душа ќе се спаси. Тешко ми беше да одлучам да зборувам јавно, но подготвен сум да одговорам за моите зборови. Ако некои луѓе се сомневаат и велат дека „преувеличувам “, тогаш можам да им ги покажам документите од болницата, кои ја докажуваат вистинитоста на моите зборови“, вели Аргирис.

Тој раскажува дека порано водел погрешен начин на живот и „без престанок, ги навредувал со лоши зборови и хулел против Господ и Богородица“. Еден ден имал срцев удар и лекарите решиле итно да извршат операција. Во одреден момент, човекот умрел и се нашол „на некое друго место, во целосна темнина. Околу мене беа души на луѓе кои повикуваа за помош и бараа помилување. Наоколу имаше страшна смрдеа. <…> Сфатив дека сум во пеколот“.

Според неговите зборови, тој трпел страшни маки и „за прв пат по 48 години се обратил кон Бога со молитва“, по што видел како кон него доаѓа светлина и „млад човек со руса коса, светла брада и зелени очи. Ја стави раката на мојата глава и рече: „Не плаши се, јас сум тука“. Аргирис се разбудил и лекарите го известиле дека преживеал клиничка смрт. Тогаш, на неговата рака видел „изгореница во форма на круна, над која имало три шестки“.

„Кога бев во болница, спроти мојот кревет имаше една икона, а светецот што беше насликан на неа гледаше право во мене“ – продолжува Аргирис. – Постојано го чувствував неговиот поглед. Ја повикав медицинската сестра и ја замолив да ја земе таа икона и да ми ја покаже одблизу. Таа ми ја принесе иконата. Тоа беше свети Пајсиј Светогорец“.

Верата на преживеаниот од клиничка смрт сè уште била многу слаба, но, по совет на некој негов пријател верник, човекот отишол во манастирот, каде што за прв пат во животот се споведал. Во манастирот го „обземал страшен гнев“, но браќата се молеле за него три денови и три ноќи, по што „белегот со шестките скоро целосно исчезнал“.

Аргирис побарал да го однесат во Суроти, на гробот на свети Пајсиј Светогорец, и таму, според него, се случило второ чудо: му пристапила монахиња, го повикала по име и рекла дека „светецот ни кажа дека ќе дојдеш“. Таа прво го одвела до гробот, а потоа „му укажала најголема чест“ – го однела во ќелијата на светителот“.

„Оттогаш, мојот живот се смени многу. Живеам сиромашно, но Христос живее во мојот дом, а свети Пајсиј секогаш е со мене. За некои тој е само светец, но за мене тој е како татко. Откако го чувствувам неговото присуство во мојот живот, почнав да живеам сосема поинаку. Тој ме води и ме советува“ – вели човекот.

Кога, шест месеци подоцна, Аргирис повторно доживеал срцев удар и „легнал на операционата маса со шанса од десет проценти да преживее“, со него се случило уште едно чудо – како што кажува тој – пред него се појавил самиот светител.

„Лежев и гледав во таванот, кога одеднаш почувствував дека собата се исполни со пријатен мирис. И тогаш го видов свети Пајсиј. Тој рече: “Стани, мрзливецу, доста се излежуваш! Добро си. Стани и отстапи го креветот на друг болен”. Со медицински документи можам да потврдам дека два дена подоцна бев тргнат од сите уреди и почнав да одам. Мојот лекар може да ви го каже истото. Вториот ден, кога (лекарот) дојде кај мене, се чувствував одлично, како да не ме оперирале.

<…> Излегов од болницата и го живеам својот живот. Не знам што ќе мислите за она што го кажав. Ми дијагностицираа рак на грлото, но до денес сѐ уште не сум побарал од светителот да ме излечи. Секој ден се молам за целиот свет, а и… Не знам, можеби ова е дрскост, но го молам Господ, кога ќе дојде време да заминам во другиот свет, свети Пајсиј Светогорец да дојде по мене. Тој да ме фати за рака и да заминеме заедно…” – вели поранешниот атеист.

Извор: Переживший клиническую смерть рассказал о помощи прп. Паисия Святогорца

Покајание и Исповед. Зошто и како да се исповедаме?

Audio

Кога правиме грев, ја изневеруваме својата вистинска човечка природа што била обновена во нас со Крштевањето и Миропомазанието. Единствено покајанието може да нѐ врати во состојбата од која сме се лишиле…