Дали полот е само состојба на умот?

Според античкото хеленско предание, сѐ има суштина (essence) – вродена природа која е определена од целисходноста. На пример; природата на дабовиот желад е да стане дабово дрво, природата на јајцето е да стане птица. Слично, луѓето имаат природа, која, ако биде соодветно проследена, како резултат ќе имаат „добар живот.“

Ова тврдење преовладуваше речиси 2500 години, додека Жан Пол Сартр не објави дека „егзистенцијата ѝ претходи на есенцијата.“ Според Сартр, есенцијата (природата) на човештвото не е вродена и утврдена; таа е појавна и изменлива, обликувана од кулминативните искуства на нашиот живот. А, бидејќи секој од нас го доживува животот поинаку, нашите природи се толку разновидни, колку и нашите ДНК.

Едноставниот слоган на Сартр ја преврте античката мудрост, станувајќи ѓуле за уривање за генерација од сонувачи кои по кафе-баровите планираа да ги изедначат основите на доброто и злото, на добродетелта и порокот, на убавото и грдото. Но, во последните 40 години, веројатно, ниту една друга промена не била толку збунувачка (disorienting) како изедначувањето на половите.

Креативна игра на зборови

До неодамна, пред неколку децении, беше општоприфатено дека постојат два вида човечки суштества: мажи и жени – поделени според нивните различни и комплементарни улоги во половото размножување. Но, тоа почна да се менува со појавата на феминизмот.

Continue reading

Концептот на родово-сензитивно образование и родова еднаквост според гендер-идеологијата како закана за државното образование

Високите технолошки достигнувања на современоста, освен благословена помош во работата, носат и искушение: човекот – којшто е лик, икона, образ божји – да биде преформатиран и корегиран до непрепознатливост. На пр. полот е сфера во која денес, човекот кој заборавил дека е образ Божји, се соочува со толку теории и ориентации, кои сведочат пред сѐ, за една голема духовна дезориентација.

Continue reading

Самоубиствата во LGBT: Во што навистина е суштината на конфликтот?

Во првото поглавје од книга, чиј наслов во послободен превод би гласел: Нормализирање на хомосексуализмот (Making Gay Okay, How Rationalizing Homosexuality Is Changing Everything), авторот Роберт Рејли го наведува следниот цитат од некои адвокати за правата на хомосексуалците: „Во секоја кампања за победа пред јавноста, хомосексуалците мора да бидат прикажани како жртви на кои им е потребна заштита, така што другите (straights) ќе бидат склони со рефлекс да ја прифатат улогата на заштитник“. Ова е многу ефективна стратегија. Но, статусот на жртва не е она, што некој претпоставува дека е. Имено, ЛГБТ – самоубиството, особено кај тинејџерите, изгледа дека ја замени СИДА-та како главен белег на хомосексуалците како жртви.

Според податоци на Универзитетот Колумбија од 2011 г. бројот на обиди за самоубиство меѓу хетеросексуалните адолесценти, е минимум 10 пати помал од оној кај младите со нетрадиционална сексуална ориентација. Исто така, застапеноста на самоубиство и обид за самоубиство поврзани со операција за промена на полот е исклучително висока. На пример, истражувачите откриле дека стапката на самоубиства кај постоперативните трансродови лица е 80 пати поголема од вкупната стапка на самоубиства кај американската популација. Висок процент на обиди за самоубиство меѓу трансродови луѓе е забележан и во студии од други земји, на пример, во Холандија. Се проценува дека 19-25% од трансродовите луѓе кои планираат операција за промена на полот се обиделе да извршат самоубиство. Студии од првите години на XIX век даваат уште повисоки цифри: до 1/3 од бројот на испитаните трансродови лица извршиле барем еден обид за самоубиство.

Освен огромната трагедија на самоубиството, ЛГБТ активистите и нивните симпатизери се соочуваат со вистинска загатка и во однос на неговите причини. И покрај цунамито од виножито што ја зафати колективната свест на Западот во изминатиот половина век, луѓето со хомосексуални склоности, очигледно, сè уште доживуваат интензивен внатрешен конфликт. Ако толерантната културна клима во однос на хомосексуалноста е очигледна, тогаш што повеќе да се очекува? Иако спортисти, актери, музичари и цели спортски брендови и корпорации се натпреваруваат во нивните напори пред сите да го истакнат нивниот став дека хомосексуализмот е нормална појава, американскиот Центар за контрола и превенција на болести (CDC) ни кажува дека во 2015 година, стапката на самоубиства кај ЛГБТ студентите била пет пати поголема од онаа кај стрејт студентите.

Секако, не се малку обучени специјалисти кои ги познаваат проблемите и тешкотиите на ЛГБТ заедницата и ќе се обидат со превенција на самоубиствата кај ЛГБТ луѓето преку развивање стратегии за намалување на психолошките доживувања на хомосексуалноста кај некоја личност.

Но, можеби има друго објаснување. Можеби причината зошто ЛГБТ луѓето од сите возрасти се сè уште толку длабоко конфликтни и толку склони на самоубиство и покрај тоа што живеат во толернатна култура е тоа што, длабоко во областа каде што совеста е сè уште недопирлива за културата, тие знаат дека се однесуваат на начин што ја нарушува нивната суштина како човечки суштества. За да откриеме зошто е тоа така, прво мора да имаме јасно разбирање за тоа, каква е суштината на човекот.

Св. Антониј Велики рекол: „Човекот според умот ја досегнува неизречената Божествена сила, а според телото има сродство со животните.“ Никој не може да се развие во морално силна, а со тоа и вистински исполнета, личност сè додека не сфати дека ние луѓето имаме трансцедентни, логосни души, како и материјални тела – слични со телата на некои животни. Ако нашите физички апетити не се регулирани од волјата со намера да го направиме она што е исправно, тогаш уживањето во нив и обидот да се рационализира нашето уживање, на крајот може да предизвика да ја изгубиме способноста за разликување помеѓу правилното и погрешното. Ако некој дојде до таа точка, тој се уподобува на некое животно што несвесно го прави она што инстинктот му го налага.

Постои верзија од бајката за принцот што се претвора во жаба, а потоа му се гади од себе бидејќи јаде инсекти и се препушта на жабјото однесување. Мора да признаеме дека на некој начин сите сме отуѓени и отпаднати од богосиновското достоинство на првосоздадениот човек, во смисла дека сме стекнале животински нагони, коишто на дел од нас им се одвратни. А конторолирањето, справувањето со ниските склоности е познато под имињата: пристојност, морален сензибилитет, разумно однесување… Процесот на контролирањето на физичките апетити и пориви е процес на морален развој и без да растењето во тој процес никој не може да стане морално силна личност.

Доблесен и исполнет живот е оној во кој правилно формираната човечка волја, или совеста, ги контролира и управува со животинските пориви. Да ја изберете за водилка добро воспитаната совест, значи да научите да живеете во согласност со целосноста на човековата природа. Затоа, една од најголемите навреди гласи: „Се однесуваш како животно.“ Значи, се работи за тоа да останеме доследни на нашата богообразна човечка природа. Како што шеговито рекол Гилберт К. Честертон, „Ако сакате да разубедите човек (да се воздржи од некакво искушение), на пример, да не го испие неговото десето виски, ќе го удрите по грбот и ќе му кажете: Ајде, биди маж, немој… Но, никој што сака да го одврати крокодилот што се подготвува да изеде својот десетти истражувач, не би го удрил по грбот и би му рекол: Ајде, биди крокодил, немој…“ Јасно е, секој дејствува според својата природа.

Во иронична спротивност со идејата дека похотливото задоволување на сексуалната желба е начин да се исполни нечиј идентитет, доживувањето на нашиот целосен, или целомудрен идентитет како човечки личности бара од нас своите желби да ги подложиме на објективните, трансцендентни стандарди на моралот и добродетелта. Според Платон, тој стандард што треба да ни послужи како образец за живеење е поставен од „Причината на сè што е убаво и правилно, непосредниот Извор на смисла и вистина во умствениот свет; кон кој мора да биде насочен и прицврстен погледот на секој што сака да постапува мудро во јавниот или во приватниот живот.“

Линкови
The Scariest Part About America’s LGBTQ Suicide Epidemic Is What We Don’t Know About It

https://www.vice.com/en/article/jmkmvd/the-scariest-part-about-americas-lgbtq-suicide-epidemic-is-what-we-dont-know-about-it

LGBQ teens face serious suicide risk, research finds

https://www.cnn.com/2017/12/19/health/lgbq-teens-suicide-risk-study/index.html

Подростки с нетрадиционной сексуальной ориентацией чаще совершают самоубийства

https://www.rosbalt.ru/style/2011/04/21/841705.html

Геи-самоубийцы

https://www.gazeta.ru/science/2011/04/18_kz_3587269.shtml

Названа причина высокой смертности геев

https://ytro.news/articles/2011/04/18/969782.shtml

Suicide and Suicide Risk in Lesbian, Gay, Bisexual, and Transgender Populations: Review and Recommendations

The Republic, Book 7.

http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0168%3Abook%3D7&force=y

https://bit.ly/2VGV9dZ

Воскресението: Сила на Неговата Љубов

Христос воскресна! – Која порака може да биде посилна или поречита од оваа?

Што е полошо за човечкото постоење од смртта?

Ако „Исус Назареецот“ не нè искупи од смртта, зошто ни е потребно неговото учење, колку тоа и да е добро?

Пред две илјади години, во Ерусалим, Воскресението на Исус Христос ја преврте човечката историја, ги измени животите на милиони луѓе и ни даде надеж за живот, и овде и во иднина.

Сепак, тоа не може да се докаже. Го надминува разумот, ги обезсмислува пресметките, ги збунува чувствата. Тоа е настан во кој се верува, не може да се докаже. Се разбира, не велиме дека оние што веруваат во Воскресението, веруваат  бидејќи се лековерни или само затоа што други така им кажале, иако може да биде така на почетокот.

Верувањето дека „Христос воскресна“ произлегува од искуството на односот / врската со жива личност:

Се молиш, бидејќи ти Му зборуваш и Тој тебе ти говори.

Се причестуваш, затоа што сакаш да се соединиш со Него и Тој да биде соединет со тебе.

Се трудиш да ги запазуваш неговите заповеди, бидејќи Него го сакаш.

Кога Тој молчи, знаеш дека те слуша и ќе говори кога ќе дојде време.

Секогаш кога не го исполнува она што го сакаш, подоцна дознаваш дека знае што е најдобро за тебе.

Ако смртта не е крај на нас како личности, тоа е затоа што Христос воскресна!

Ако смееме да очекуваме дека болката и искушенијата може да се преобразат во состојба на благодат, тоа е затоа што Христос воскресна!

Ако може да се надеваме на промена во нашето тромаво и нарушено јас, со различните наследени и стекнати страсти што ги имаме, тоа е затоа што Христос воскресна!

Ако веруваме дека неправдата, угнетувањето, искористувањето и паролата „каде има сила – нема правда,“ го немаат последниот збор, тоа е затоа што Христос воскресна!

Воскресението Христово не е едно од неговите многубројни чуда, не се случи за докажување на неговата моќ, ниту за да ги демантира оние што го распнаа на крстот.

Тоа е совршен израз на Неговата љубов кон целиот човечкиот род, насекаде на земјата. Неговото Воскресение ги засега и влијае на сите: верници и неверници, христијани и нехристијани. Тој е Спасителот на светот, кого што го спасува од неговиот најголем непријател, смртта. Но, прифаќањето на Исус Христос како единствениот Бог / Човек, кој умира и воскреснува „за животот и спасението на светот“, е потребно, за неговото Воскресение да започне да станува наше воскреснување.

На празникот на празниците, Господовото Воскресение, да ги одложиме проблемите со пандемијата, рестрикциите и сите лични проблеми, што можеби ги имаме, и да дозволиме нашето срце да ги прегрне непријателите и пријателите, надминувајќи ја смртта која што е себичност, и да ја фатиме (испружената) рака на Воскреснатиот Господ, воскликнувајќи:

Христос воскресна! Навистина воскресна!

Отец Андреас Агатоклиус

Од постмодерна персона до личност

Архимандрит Ефрем, игумен на манастирот Ватопед

Теологијата на личноста, како што ни е откриeно во исихастичкото аскетско предание, е најзначајниот контра-аргумент на пост-модерниот индивидуализам и релативизам. Подвигот на себепознанието (the ascetics of introversion) и на молитвеното тихување т.е. исихија, не е психолошки предлог, туку автентичен и единствен начин за преобразување на „одбивната маска“ во личност.

Соодветно е забележано дека она што најдобро ќе ја обележи теологијата на 21-иот век е нејзината грижа за антрополошките прашања[1]. Ако денес не сме ги испитале доволно антрополошките вистини во сферата на теологијата, замислете како би морало да биде во сферите на филозофијата, интелектот и општествените и хуманитарните науки.

Денешните постмодерни луѓе не знаат што е тоа личност (person). Тие ја живеат и проектираат маската на персона. Што е тоа маска? Тоа е маска што актерите во Античка Грција ја користеле за да играат различни улоги – personae – на сцената во театарот. Значи, оваа маска не е нешто реално, вештачка е, виртуелна реалност е – да се изразиме со IT терминологија. Треба да го отфрлиме тој лажен предмет и да го замениме со вистинскиот, што, во овој случај, е личноста.

Отците на Црквата не определија што е личноста. Но, за да се осврнат на величественоста, на огромната вредност на човечкото битие, тие го користеа терминот „личност“. Св. Василиј Велики пишува дека личностите се единствените суштества кои Бог ги создал [2]. Свети Григориј Богослов вели дека Бог создал суштество – личност – која била мешавина од видлива и невидлива природа, која е втор космос, „голем во минијатурноста“[3]. Свети Јован Златоуст нагласува дека „личноста е највнимателно создадена од Божјите живи суштества“ [4].

Човечките суштества се круна на создавањето. Копнежот по совршенство е вроден. Луѓето се обидуваат, колку што можат подобро, да постигнат совршенство, дури и во нивните секојдневни активности. И ова е доказ за потенцијалот што Бог ни го дал за наше лично усовршување како психосоматски битија.

Во создадениот космос ништо не ги надминува луѓето. „Најниските редови на суштествата, иако имаат некој вид разумност, сепак немаат независна цел, туку нивната цел е да бидат материјалниот предуслов за постоење на човештвото. Луѓето копнеат по безгранична, лична реалност (Бог) Кој ги надминува и може да ги одржува бесконечно. Тие не можат да ја поседуваат оваа реалност, бидејќи нивната способност (potential) е ограничена, но нема ни да исчезнат во неа “[5]. Токму овој личен Бог му дава значење и цел на нашето постоење. Нашата човечка природа, со своите безброј ипостаси (hypostases), способна е да заедничари, преку енергија, со различните и взаемно-проникнувачки личности на Света Троица.

Блаженоупокоениот старец Софрониј, во согласност со светите Отци, не дава никаква дефиниција за личноста. За неговата аскетска теологија е поважно неговото тврдење, дека личноста постои, што го води кон опис на нејзините можности (capacities). Личноста не може да се дефинира, но може да се окарактеризира, динамично и егзистенцијално, преку пројавувањето на нејзините енергии“[6]. Личноста, сместена во „скриеното битие на срцето“ [7], се појавува кога тоа битие, преку Благодатта Божја, ја открива сферата на срцето, јадрото на нашето битие.

Свети Григориј Палама кажува нешто многу важно, што е централна точка на овој напис: Кога умот (nous), нашата највисока способност ќе се одвои, преку православниот аскетски подвиг, од секоја сетилна (perceptible) ствар, ќе се издигне над метежот од грижи за материјалните ствари и наместо нив, ќе го надгледува внатрешното битие, ќе ја види „одбивната маска“, која е грда, одвратна  маска, составена од страсната приврзаност кон земните работи, која се храни и се надувува од гревот. Значи, умот брза да ја исчисти оваа маска со тага и покајание, да ја отстрани грозната покривка преку подвиг и извршување на Божјите заповеди. Свети Григориј продолжува и вели; бидејќи душата не е заведена  од разновидноста на гревот, таа го открива мирот на нејзините психосоматски сили, хармонијата на умот и вистинското внатрешно спокојство, така што доаѓа до вистинско познавање на Бог и на самата себе [8] Тогаш „одбивната маска“ се претвора во лице, персоната во личност, според образот на вистинското и вечно лице и личност на Христос Бог / Човек.

Пост-модерните луѓе и нивната Persona

Колку пати и да се менуваат политички, културолошки и социјално, луѓето остануваат во суштина исти, Божјиот образ (the image) останува неизбришлив и помрачен во нив. По падот на Адам и Ева, гревот и страстите на злото: сетилноста, похотливоста, суетноста, гордоста, омразата, злобата, гневот, раздразливоста, осудувањето, користољубивоста, алчноста, лицемерието – или се цели на борба против или им е дозволено да владеат, во зависност од тоа дали луѓето се свесни за борбата и се спротивставуваат или се заведени од нив да им се потчинуваат и да ги негуваат. Меѓутоа, никогаш до сега немало такво општествено прифаќање и озаконување на гревот како во нашево време.

Continue reading