Човековата личност

cropped-cropped-orth_wp_061_1600x1200.jpg

Протоереј Грегори Халам

Томас Скот Елиот ја почнува и завршува песната “Источен Кокер” – втората песна од “Четири квартети” – со зборовите: “Во мојот почеток е мојот крај,” а во последниот дел од таа песна тој го предизвикува секој од нас со зборовите: “Домот е онаму од каде што секој почнува. Како што старееме / Светот станува туѓ, моделот на смртта и живеењето – посложен. Не само посебен, моќен момент / без пред и потоа, / туку животниот век гори во секој момент. / Не животот на еден човек, туку на стари камења што не можат да се разгатнат (Home is where one starts from. As we grow older/The world becomes stranger, the pattern more complicated/Of dead and living. Not the intense moment/Isolated, with no before and after,/But a lifetime burning in every moment/ And not the lifetime of one man only/But of old stones that cannot be deciphered).”1

Елиот пишувал во 1940 година, кога навистина “животот горел во секој момент.” Сепак, тој пишува за нешто повеќе од војна и смрт, кога ја завршува “Источен Кокер” со зборовите: “Мора уште и понатаму да се движиме / во друга моќност / За поприсно единство, подлабока заедница / Преку мрачното студенило и зачмаената пустелија, / Бранот плаче, ветрот плаче, огромните води / на албатросот и морското прасе. Во мојот крај е мојот почеток. (We must be still and still moving/Into another intensity/For a further union, a deeper communion/ Through the dark cold and the empty desolation,/The wave cry, the wind cry, the vast waters/ Of the petrel and the porpoise. In my end is my beginning).” Зборовите на Елиот укажуваат на предизвикот со кој се соочуваме како човечки суштества – да бидеме “пред Бога” и “ сè уште да се движиме во друга моќност, за поприсно единство, подлабока заедница.” Да научиме како “сè уште да бидеме” пред Бога, движејќи се кон “поприсно единство, подлабока заедница” – тоа е она што Бог го посакува за секој од нас како доживотен предизвик – предизвик да се живее нашето Крштение како постојано обновување на нашиот живот во Бога и со Бога.

Околу 1900 години пред Т.С. Елиот, 51 г. по Христа, св. апостол Павле во последната глава на 1.Солунјаните – можеби најраното канонско послание – нè соочува со слична моќност (intensity) како кај Т.С. Елиот, со молитва; сегашниот момент од нашиот живот „да биде запазен целосно” и да нè воведе во целосно единство со Христа.

Меѓутоа, додека Елиот во првата строфа на “Burnt Norton” – првата песна од “Четири квартети” – недвосмислено изјавил: “Ако целото време е вечна сегашност/ целото време е неоткупливо”2, св. Павле се молел дека, токму преку откупот на сегашниот момент на нашиот живот се движиме “во друга моќност”, каде што минатото, сегашноста и иднината се откупени во секоја личност. Continue reading

Прародителскиот грев и спасениетo

Автор: протоереј Грегори Халам. Превод од: Ancestral Sin And Salvation

Вовед: Барање на заедница со Бога во врска на Љубов

Бог ни дал слободна волја, исто како што и на Адам и Ева им дал слободна волја. Зошто? Како што Митрополит Калистос нè потсетува во неговата книга Православниот пат: “Како Троица на љубовта [Отец, Син и Светиот Дух], Бог копнее да го сподели својот живот со луѓето создадени според својот образ, кои би биле способни да му одговорат слободно и доброволно со љубов. Каде што нема Слобода, не може да има љубов.“1 Изборот, кој бил поставен пред Адам и Ева сѐ уште се поставува секој ден од нашиот живот пред секој од нас – дали да се обратиме кон Бога или кон себеси, бидејќи ние решаваме како да го живееме животот.

Во многу важен аспект, човечкиот грев – од минатото или во сегашноста, е една од можните последици на слободната волја, која Бог ја дал секому од нас. Наместо да се фокусираме негативно на минатите или на сегашните гревови, прво да подзапреме и да заблагодариме за тој огромен дар – слободната волја, што Бог го дал на секое човечко суштество:

…Бог ризикувал, зашто со тој дар на слободата беше дадена и можноста за грев. Но, оној што не презема никакви ризици, не љуби. Без слобода немаше да има грев. Но, без слобода човекот немаше да биде според Божјиот образ; без слобода човекот немаше да може да влезе во општење со Бога во однос на љубов.2

Основната цел на ова предавање е да ја разбереме таа врска меѓу слободната волја и гревот – за Адам и Ева и за нас – за да можеме ние и нашите семејства да влезат во “врска на Љубовта” со Бог и со другите. Предизвикот со кој сме соочени, добро го опишал архимандрит Василиј, игумен на манастирот Ивирон, на Атон: “Бог е љубов и Тој е апсолутна слобода; во слободата љуби и во љубовта нуди слобода.”3

Continue reading

Верата во Бога е вродено својство на човекот

Доктор Џастин Барет, постар научен соработник на Оксфордскиот универзитетски центар по антропологија и мислење, тврди дека децата имаат предрасположение кон верата во најголема мерка, бидејќи тие поаѓаат од тоа дека сѐ на светот е создадено со некаква цел. Тој утврдил дека таа вера не зависи од тоа, што децата ги убедуваат дома или во училиште: «Дури и оние кои би израснале на пуст остров, би верувале во Бога».

«Суштината на многу научни откритија од последниве 10 години е во тоа, дека во природниот развој на детското сознание «е вродено» многу повеќе отколку што се мислеше досега. Меѓу «вроденото» е и таа претпоставка, дека светот околу нас е создаден свесно и со некоја цел и дека зад тоа осмислување стои некоја разумна Суштина» — појасни доктор Барет, настапувајќи на Би-Би-Си. – «Ако децата би преживеале на пуст остров, јас мислам дека тие ќе веруваат во Бога».

Доктор Барет ќе одржи во универзитетот Кембриџ лекција со опис на психолшките експерименти со деца — тие опити покажуваат дека децата инстинктивно веруваат дека практично сѐ е створено осмислено и со некоја цел. Така, на прашањето; зошто (на англиски «зошто» и «за што» е ист збор) се појавиле птиците, 6-7-годишни деца одговараат: «За да пеат убаво» и «Затоа што со нив светот е поубав». Во друг експеримент, едногодишни деца многу зачудено (недоуменно) реагирале на цртан филм во кој топка што се движела од бесформно купче коцки «творела» разни конструкции.

Како што заклучува доктор Барет; разликата меѓу вештачки и природни објекти децата ја усвојуваваат на четиригодишна возраст. Сепак, ним многу полесно им е да поверуваат дека светот е створен, отколку во самопроизволниот развој на светот. Тој спомнал, исто така, дека во антропологијата се опишани случаи, кога децата верувале во Бога, иако не биле запознати со ниту едно религиозно учење. «Нормално и природно развивајќи се, детскиот ум станува склон да верува во Творењето. Идејата за еволуцијата, напротив, не е вродена, таа треба специјално да се усвојува» — вели научникот. // Вера в Бога – это врожденное свойство человека, утверждает ученый // Are we believing in God »

Почитување на светите мошти

Христијаните од древноста ги чувале и благочестиво ги почитувале сите остатоци од светите; во вид на коски, прашина или пепел, а ги нарекувале свети мошти.

Воздаваќи им почитување на Божјите угодници, кои со своите души се на Небесата, светата Црква исто така, ги чествува и моштите или телата на упокоените Божји угодници.

Црквата ги почитува моштите на светите како храмови на Светиот Дух, во кои Бог живее со својата благодат и по телесниот крај на светиот.

Според учењето на Црквата, моштите не можат да творат чуда самите по себе и не заради заслугите на упокоените. Седмиот Вселенски Собор во своите акти, вака утврдил по ова прашање:

Нашиот Спасител Христос ни ги дарувал како спасителни извори, остатоците од светите, кои на различни начини изливаат добротворства за достојните. И тоа е преку Христа, Кој во нив престојува.

Чувањето на моштите на мачениците се разбира како нивно продолжително присуство во црковната општина, како манифестација на победата над смртта, што била извршена од Христа, а е повторена во маченичкиот подвиг. Тоа разбирање придонело да се празнува споменот на маченикот и да се извршува света Евхаристија над неговиот гроб. Чувањето и почитувањето на моштите, исто така, е тесно поврзано со верувањето во воскресението со тело. Continue reading

Кога љубовта умира

Христијанството е религија на љубовта. Бог му се открива на светот како Љубов. Христијанството е пожртвувана љубов. Овде Бог го потврдува принципот на вечното постоење како љубов, со тоа што Самиот Себе Се принесува како жртва. Таа тајна на распнувањето на Бога заради човекот ги восхитувала и ги воведувала во побожен ужас оние пред кои се откривала бездната на Божествената Љубов – бесконечна како самото постоење.

Апостолот Јован Богослов во Евангелието му го открива на светот новото име на Бога: тоа име е – Љубов. Господ во последниот разговор со учениците им заветувал да се љубат еден со друг. Да се биде во љубовта; тоа значи да се биде во Бога. Љубовта е оној таинствен меч што ги разделува Христовите ученици од учениците на демонот. Љубовта е небесниот оган кој Христос го донел на земјата; тој оган треба да го преобрази човекот. Без огнот на љубовта, човековата душа останува студена како труп. Свети апостол Јован Богослов на крајот од својот живот на земјата често ги повторувал зборовите: „Деца, љубете се еден со друг – во тоа е сè.” Continue reading