Третото Христово Раѓање

Првото Христово Раѓање е предвечно, Синот Божји се раѓа од Бог Отецот уште пред создавањето на што било…

Второто Раѓање е воплотувањето, вочовечувањето на Синот Божји од Пресвета Дева Марија…

Третото Христово раѓање е…

Повторно раѓање

Третото Христово раѓање е во животот на луѓето кои веруваат во Него и го прифаќаат како свој, личен Бог. Затоа што, иако Христос се воплоти за да ги спаси сите, немa да биде спасен секој човек.

Се разбира, Господ „сака сите луѓе да бидат спасени и да ја познаат вистината“ (1 Тим 2,4) и Тој навистина е семоќен. Сепак, Тој ја почитува слободата на луѓето и не сака да нè спаси против нашата волја.

Така, во (книгата) Откровение, Тој е претставен како просјак кој талка, оди од врата до врата, од душа до душа, тропа за да му отвориме: „Еве, јас стојам пред вратата и тропам; ако некој го чуе мојот глас и ја отвори вратата, ќе влезам кај него и ќе јадам со него и тој со мене“ (Откр 3,20). И расказот за првата христијанска ноќ се повторува. Повеќето врати се затворени, како што било и во Витлеем; нашите срца се прибежишта за други богови и божици. Христос наоѓа само неколку души подготвени да Го примат. „Меѓу своите дојде и неговите не го примија“ (Јн 1,11). Но, за оние во кои Тој престојува, Тој шталата ја прави палата, а јаслите − раскошна трпеза; Тој е роден во нивните срца и им дава преродување (повторно раѓање).

Тоа преродување е неопходно за нашето спасение. Само оние кои се „родени од горе“ (Јн 3,3) − како што вели самиот Господ − влегуваат во Царството Небесно и стануваат негови граѓани. А, како може човек повторно да се роди? − прашува Никодим, и ние со него (Јн 3,4). Како одговор, да слушнеме што ѝ рече ангелот на Дева Марија, која беше зачудена кога дозна дека ќе роди без маж: „Светиот Дух ќе слезе на тебе и силата на Севишниот ќе те осени“ (Лк 1,35). Христос бил зачнат во утробата на Марија од Светиот Дух, а со истиот Дух и во нас може да биде зачнат и да го носиме во нас. Можеме да го носиме Христос откако ќе се изврши нашето соединување со Светиот Дух.

Навистина, нешто прекрасно се случува во нашите животи, што светот не го разбира, не го научил и никогаш нема да постапува така: преку Светиот Дух, секој христијанин може да го зачне и да го носи Христа. И Христос што го носиме, ќе биде нашето сопствено јас, и ние ќе бидеме друг (another) Христос во светот, мал Христос, што и е вистинскиот христијанин.

Жив пример за такво преродување е апостолот Павле. Тој успеал да го зачне Христос и да го носи во себе, така што можел да рече: „Јас веќе не живеам, туку Христос живее во мене (Гал 2,20). Најдлабокото во него беше Христово, неговиот ум беше − на Христос, неговото срце − на Христос. Така, тој можеше да Го зароди и во душите на другите околу себе, како што им пишува на Галатијците: „Чеда мои, за кои сум пак во родилни маки, додека не се обликува во вас Исус Христос“ (4, 19). Каков посветен родител бил апостолот! Како да ги внесувал во своето тело и да ги носел, сè додека да можеле да се родат како христијани, како мали христоси. Oва мора да го знаат сите учители на Евангелието, сите вероучители. Нивната најголема задача, нивната главна мисија е да го породат Христос во душите на луѓето и притоа, да претрпат породилни болки.

Како се раѓаме повторно?

Непосредно пред неговите страдања, Христос на своите ученици им кажал дека ќе го испрати Утешителот, Кој „е со вас и ќе биде во вас“ (Јн 14,17). Овој Утешител го извршува третото Христово раѓање; во Духот, во нашите срца. Тој се соединува со нас и во светот внесува нов Христос, т.е. нашето новородено јас. А, како нè посетува Утешителот?

Нашата прва средба со Него е преку вера. Верата ја отвора вратата на душата, за да може да влезе Христос. Верата Го прима, ги предложува нашите срца пред Него и предизвикува во нас силен интерес и огнена желба да Му се приближиме. Ова е првичната потреба; Христос да престојува во нашите срца, како што вели св. апостол Павле (Ефес 3,17). Но, потребна е љубов за Господ да остане со нас и да нè направи Негов храм и олтар. Исус Христос вели: „Ако некој Ме љуби, ќе го пази словото Мое; и Мојот Отец ќе го возљуби, и ќе дојдеме при него и живеалиште во него ќе направиме“ (Јн 14,23). Божјиот збор ни помага во утврдувањето на нашата вера и во зголемувањето на нашата љубов. Кога зборот Божји (проповедта и учењето), во нас престојува изобилно, тогаш Словото Божјо, Исус Христос, не само што се сместува во нас, туку целосно нѐ исполнува со Него. Тој мистично нè одгледува и нè подготвува за нашето совршено соединување со Бог.

Но, она што, всушност, влијае на нашето повторно раѓање во Христос, конечно, е Светата Тајна (Причестувањето). Господ тоа јасно го кажа: „Кој го јаде Моето тело и ја пие Мојата крв, ќе биде во Мене и Јас во него“ (Јн 6,56).

Тој доаѓа, тропа на нашата врата и, кога ќе (се) отвориме, самиот Тој поставува трпеза за нас. Тој, Просјакот на нашето спасение, ги принесува Своето Тело и својата Крв за да нè нахрани и да нè направи среќни. Тој нè повикува на (мистична, таинствена) Вечера со Него, затоа што „Моето тело е вистинската храна, и Мојата крв – вистинското питие“ (Јн 6,55). Ние вистински го славиме Божик тогаш, кога со страв Божји, вера и љубов, се причестуваме со пречистите Таинства и повторно се раѓаме заедно со новородениот Христос.

Сергиј Сакос

Гревот како себеобожување

10-2016  (40).JPG

д-р Јован Корнаракис

Раскинот на врската меѓу човекот и Бога

Престапувањето на заповедта што Бог ја дал во рајот означувало отфрлање на Бога од страна на Адамовиот човек. Тоа е првиот акт со кој Адам го отфрла авторитетот на божествената власт, првиот аксиолошки избор на Адам, кој поради својата тежина го оддалечува од Тој авторитет. Но, не само постапката на оној што ја престапил Божјата заповед го бележи раскинот на неговата врска со Творецот. Раскинувањето на таа врска предизвикало верижни последици во такво оддалечување од Бога, што ја покажува височината и длабочината на едно демонско себеобожување.

Кои се карактеристичните елементи на тоа Адамово себеобожување? Continue reading

Еволуционо создавање на човекот според Светото Писмо

q03

Раскажувајќи за Создавањето на светот, Библијата вели дека Бог создава од просто кон посложено. Прво се создава праматеријата, од која е создадена вселената. Потоа е опишан процесот на настанокот на Земјата. Бог им заповеда на тревата и дрвјата да растат и да даваат плод. Растенијата доминираат на земјата сè додека не се појавил примитивниот живот во водата. Се појавуваат влекачите, рибите, птиците. Конечно, на Шестиот ден се создаваат земните животни и по нив – човекот.

На последниот, Шестиот ден на создавање, Господ ги воведува во живот животните и човекот. Забележете го тој детал – и животните и луѓето се создадени во ист ден.

Појавата на човекот на Земјата е нова фаза во постоењето на универзумот. Бог го создава човекот кој во себе ги опфаќа и природните и божествените димензии и му го дава целиот свет. Библијата констатира дека човекот е поврзан со животинскиот свет.

Човекот е создаден од земјен прав и Бог му го вдахнува во лицето здивот на Неговиот Дух. „А го создаде Господ Бог човекот од прав земен и му дувна во лицето дух животен; и човекот стана жива душа.“ (Битие 2, 7). Ова покажува дека човекот може да живее само ако во себе го има Духот на животот. Во 103-иот псалм се вели: „Им го одземаш ли духот нивни – умираат и во земјата своја се враќаат. Го праќаш ли духот Свој – се создаваат.“

Сите живи суштества можат да постојат само преку учествување во Бога. Прекинувањето на таа врска со Бог, со Духот на животот, значи одвојување од животот. Како што пишува Жан Даниелу: „Така, човекот, како и другите созданија, никако не зависи од себе самиот. Постои само затоа што во него е здивот Божји. Да постои – за него значи да има врска со Бога. Таа врска, тој однос е главната компонента на неговото битие. Затоа познавањето на реалноста за него е само познавање на оваа радикална зависност од Бога.“

Адам Сечовекот  

Еврејскиот збор Адам, потекнува од староеврејскиот збор адамах = земја. Сличен однос на овие зборови постои и во латинскиот јазик: homo = човек : humus = почва. Првично зборот Адамах (אֲדָמָה   од коренот „дм“ (= да се биде црвен) означувал – не земја воопшто, какво што значење има зборот: ерец (אֶרֶץ = земјината површина како целина, земја наспроти небо)  – туку зборот  адамах значи: црвена земја, црвеница, дел од почва, материјал за градење. (Инаку, во еврејскиот јазик за Земја постои и зборот: садех שָׂדֶה = култивирана земја т.е. поле, поле наспроти планини, копно наспроти море.)

Значи, Творецот го создава човекот од обработена земја (aдамах אֲדָמָה), а не од праматеријата на Првиот ден (ерец אֶרֶץ ). За создавањето на праматеријата е употребен зборот: бара בָּרָא  Овој глагол во еврејскиот јазик како субјект секогаш го има Бог како Творец, создавач, вршител на дејството и како што во првиот стих на Библијата е употребен за да го изрази Божјото создавање од ништо, слично се користи и при расказот за создавањето на на човекот. Интересно, глаголот: бара בָּרָא се користи само кога се изразува создавањето на човекот според образот Божји:

(Битие 1:27) И го создаде Бог човекот според образот Свој, според образот Божји го создаде; машко и женско ги создаде (way·yiḇ·rā  וַיִּבְרָ֨א).

(Битие 5:1-2) Ова е родословот на Адама. Кога Бог го создаде (bə•rō בְּרֹ֤א) човекот, го создаде (‘ā•śāh עָשָׂ֥ה) според образот Божји. Маж и жена ги создаде (bə•rā•’ām; בְּרָאָ֑ם), и ги благослови, и ги нарече – човек (אָדָ֔ם  ’ā-ḏām) – во денот кога беа создадени.

(Овде зборот  אָדָ֔ם  ’ā-ḏām не го означува името на првиот маж, туку едноставно значи човек воопшто, човечката природа на мажот и жената.)

А, кога се зборува за создавањето на човековото тело, се користи друг глагол: јацар יָצַר – кој означува формирање, обликување на нешто што веќе е создадено.

 (Битие 2:7) А го создаде (way•yî•ṣer  וַיִּיצֶר֩) Господ Бог човекот од прав земен и му дувна во лицето дух животен; и човекот стана жива душа.

Адам е оној што  Бог го создал и го обликувал од земја. Бог во него вдахнува „дух животен“ и човекот станува „жива душа.“

Втората глава на Битие може да се толкува во контекст на постепено (ако сакате: еволуционо) создавање на човекот, но никако во смисла на познатата еволуционистичка теорија за случаен настанок на животот, без Животворец.

Бог можел да го создаде човекот со посебно творечко дејство, а можел и да вдахне животен здив во суштество што веќе било создадено. Всушност, прашање е само колкава временска дистанца постои меѓу создавдањето и вдахновувањето? Дали Адам требало да созрева и да возрастува психо-физички, да исполни предуслови за образот Божји или создавањето се одвивало истовремено со вдахновувањето на здивот животен? Свети Иринеј Лионски вели дека првосоздадениот човек бил како дете и морало да расте во совршенството…

И уште едно тешко прашање на кое немаме директен одговор: Ако веќе не сметаме дека Адам во еден момент се појавил каков готов продукт на Земјата, ако е неспорен развојот во природата и во раснењето т.е настанувањето на човечкото тело, во кој момент или од која гранка на животот на земјата се отклонува човекот како суштество што го добива Божјиот здив и станува круна на создадениот свет? Сепак, унивeрзален заеднички предок (last universal common ancestor) каков што претпоставува Дарвин со неговото разгрането дрво на животот – не е неопходен; Бог создавал различни зачетоци на живот „според својот род и вид.“

Во разговорот со Мотовилов, преподобен Серафим Саровски вели: „Ете, на пример, многумина толкувачи сметаат дека, кога во Библијата се говори дека “дувна Бог здив животен во лицето на Адам првосоздадениот, кого го создаде од земски прав“ небаре тоа значело дека во Адам пред тоа немало душа и дух човечки, туку само тело создадено од земски прав. Не е вистинито тоа тврдење, зашто Господ Бог го создал Адам од земјен прав, составен како што баќушката, св. апостол Павел вели: „Да биде сесовршен вашиот дух, душата и телото при доаѓањето на нашиот Господ Исус Христос.“ И сите три делови од нашата природа биле создадени од земјен прав, и Адам не бил создаден мртов, туку дејствувачко живо суштество, слично на другите душевни Божји созданија што живеат на земјата.

Но, еве во што е силата; ако Господ Бог не му вдахнал потоа во неговото лице здив на живот, т.е. благодатта на Господ Бог Духот Свети, Кој од Отецот исходи и во Синот почива и заради Синот во светот е испраќан, тогаш Адам, колку и да бил над другите Божји созданија како круна на созданието на земјата, сепак би останал без Светиот Дух во себе, кој што го воведува во Богоподобно достоинство и би бил сличен на сите други созданија, кои, иако имаат тело и душа и дух, припаѓаат секое на својот род, но Светиот Дух го немаат во себе. Кога пак, Господ го дувнал во лицето на Адам здивот на животот, тогаш, според изразот на Мојсеј; „Адам стана душа жива“, т.е. (душа) во сѐ сосема подобна на Бога и таква, каков што е самиот Тој; засекогаш бесмртна. Адам бил створен таков што не бил подложен на дејството на ниедна стихија создадена од Бога; ни водата не го потопувала, ни оганот го горел, ни земјата можела да го голтне во своите бездни, ни воздухот можел да го повреди со некакво свое дејство. Сѐ му било покорено како на Божји миленик, како на цар и сопственик на созданието. Од тој здив на животот што Сетворецот и Седржителот Бог го вдахнал во лицето на Адам, тој станал толку мудар, што ниту имало, ниту ќе има некој на земјата помудар или со повеќе знаење од него. Кога Господ му заповедал да ги именува сите созданија, тој на секое создание му го дал името што точно ги означува својствата и силата што созданието ги има според Божјиот дар што му бил даруван кога било создавано.

Ете според тој дар на натприродната Божја благодат, што му била испратена со здивот на животот, Адам можел и да го гледа Господ и да ги разбира зборовите на Господ кој одел во Рајот и зборовите на светите Ангели и јазикот на животните и птиците и влечугите, и сето она што сега од нас, како од грешни и паднати, е скриено, а што за Адам пред неговиот гревопад било толку јасно.“

Свети Филарет Московски, во „Толкување на книгата Битие“ пишува: „Душата, од првото видливо дејство, се нарекува здив, дишење и, според точниот превод на еврејскиот израз: дишење на животот; зашто човекот навистина во себе го собира животот на растенијата, животните и Ангелите, животот привремен и животот вечен, животот според образот на светот и според образот Божји. При сето тоа човекот станал жива душа, т.е. според соединувањето на душата со телото – станал единствено суштество, а според надворешниот живот припаѓа на животинскиот свет.“

Во Добротољубието се запишани слични зборови од св. Антониј Велики: Човекот според умот ја досегнува неизречената Божествена сила, а според телото има сродство со животните.“

Свети Теофан Затворник појаснува од каде е сродството на нашата душа со животот на животните: „Божјите творенија се така поставени, што повисоката класа ги собира во себе силите на пониските класи, и освен нив има свои сили специфични за својата класа.“

Оваа сродност на човекот со животинскиот свет не е противречна со Библијата, но никако не е во корист на теоријата за спонтан, случаен развој. Со оваа констатација дека човекот припаѓа и има заедничко потекло со духовниот свет и со природниот свет; од една страна, се отстрануваат непотребните конфронтации на теологијата со науката и од друга страна, се ограничуваат претензиите на научниот редукционизам.

Трансгендeрно растројство & Навистина лоша психиjатријa

Transgender Disorder & Really Bad Psychiatry
Автор: Борис Вател, M.D., психијатар од Евансвил, Индијана.

39cook.jpg

Медицината, воглавно, може да се определи како вештина на лекување, која има за цел да ги олесни страдањата предизвикани од болест. Бидејќи не се сите страдања предизвикани од болест и некои болести можат да предизвикаат малку забележливо страдање, важно е лекарите, како практикувачи на медицината, да можат да разликуваат медицинска патологија од нормални состојби.

Традиционално, признаците и симптомите на болестите можат да бидат установени преку физички преглед или, просто, преку она што лекарот може да го набљудува, слушне или почувствува кај пациентот. Иако техничкиот напредок во медицината довел до практиката на користење различни софистицирани дијагностички испитувања, лекарите продолжуваат да поставуваат дијагнози, кои се основаат пред сѐ, на минатото (history) и на директното набљудување на пациентот.

Во ниедна друга област на медицината овој принцип не е повистинит, отколку во психијатријата – гранка на медицината, која се занимава со лечење на болести кои се пројавуваат во пореметувања од емоционален, когнитивен (спознавачки) тип или пореметувања во однесувањето. Тоа е така, зашто за разлика од другите медицински специјалности, чии фокус на ипитување може да биде орган што е податлив за непосредно набљудување или испитување, објектот на психијатриското испитување е внатрешното искуство на пациентот, нешто што не подлежи на непосредно набљудување. Психијатрите не можат да читаат мисли, но тие слушаат што кажуваат пациентите за своите мисли и чувства и го набљудуваат однесувањето и емоциите на пациентите. Continue reading

Човековата личност

cropped-cropped-orth_wp_061_1600x1200.jpg

Протоереј Грегори Халам

Томас Скот Елиот ја почнува и завршува песната “Источен Кокер” – втората песна од “Четири квартети” – со зборовите: “Во мојот почеток е мојот крај,” а во последниот дел од таа песна тој го предизвикува секој од нас со зборовите: “Домот е онаму од каде што секој почнува. Како што старееме / Светот станува туѓ, моделот на смртта и живеењето – посложен. Не само посебен, моќен момент / без пред и потоа, / туку животниот век гори во секој момент. / Не животот на еден човек, туку на стари камења што не можат да се разгатнат (Home is where one starts from. As we grow older/The world becomes stranger, the pattern more complicated/Of dead and living. Not the intense moment/Isolated, with no before and after,/But a lifetime burning in every moment/ And not the lifetime of one man only/But of old stones that cannot be deciphered).”1

Елиот пишувал во 1940 година, кога навистина “животот горел во секој момент.” Сепак, тој пишува за нешто повеќе од војна и смрт, кога ја завршува “Источен Кокер” со зборовите: “Мора уште и понатаму да се движиме / во друга моќност / За поприсно единство, подлабока заедница / Преку мрачното студенило и зачмаената пустелија, / Бранот плаче, ветрот плаче, огромните води / на албатросот и морското прасе. Во мојот крај е мојот почеток. (We must be still and still moving/Into another intensity/For a further union, a deeper communion/ Through the dark cold and the empty desolation,/The wave cry, the wind cry, the vast waters/ Of the petrel and the porpoise. In my end is my beginning).” Зборовите на Елиот укажуваат на предизвикот со кој се соочуваме како човечки суштества – да бидеме “пред Бога” и “ сè уште да се движиме во друга моќност, за поприсно единство, подлабока заедница.” Да научиме како “сè уште да бидеме” пред Бога, движејќи се кон “поприсно единство, подлабока заедница” – тоа е она што Бог го посакува за секој од нас како доживотен предизвик – предизвик да се живее нашето Крштение како постојано обновување на нашиот живот во Бога и со Бога.

Околу 1900 години пред Т.С. Елиот, 51 г. по Христа, св. апостол Павле во последната глава на 1.Солунјаните – можеби најраното канонско послание – нè соочува со слична моќност (intensity) како кај Т.С. Елиот, со молитва; сегашниот момент од нашиот живот „да биде запазен целосно” и да нè воведе во целосно единство со Христа.

Меѓутоа, додека Елиот во првата строфа на “Burnt Norton” – првата песна од “Четири квартети” – недвосмислено изјавил: “Ако целото време е вечна сегашност/ целото време е неоткупливо”2, св. Павле се молел дека, токму преку откупот на сегашниот момент на нашиот живот се движиме “во друга моќност”, каде што минатото, сегашноста и иднината се откупени во секоја личност. Continue reading