Верата во Бога е вродено својство на човекот

Доктор Џастин Барет, постар научен соработник на Оксфордскиот универзитетски центар по антропологија и мислење, тврди дека децата имаат предрасположение кон верата во најголема мерка, бидејќи тие поаѓаат од тоа дека сѐ на светот е создадено со некаква цел. Тој утврдил дека таа вера не зависи од тоа, што децата ги убедуваат дома или во училиште: «Дури и оние кои би израснале на пуст остров, би верувале во Бога».

«Суштината на многу научни откритија од последниве 10 години е во тоа, дека во природниот развој на детското сознание «е вродено» многу повеќе отколку што се мислеше досега. Меѓу «вроденото» е и таа претпоставка, дека светот околу нас е создаден свесно и со некоја цел и дека зад тоа осмислување стои некоја разумна Суштина» — појасни доктор Барет, настапувајќи на Би-Би-Си. – «Ако децата би преживеале на пуст остров, јас мислам дека тие ќе веруваат во Бога».

Доктор Барет ќе одржи во универзитетот Кембриџ лекција со опис на психолшките експерименти со деца — тие опити покажуваат дека децата инстинктивно веруваат дека практично сѐ е створено осмислено и со некоја цел. Така, на прашањето; зошто (на англиски «зошто» и «за што» е ист збор) се појавиле птиците, 6-7-годишни деца одговараат: «За да пеат убаво» и «Затоа што со нив светот е поубав». Во друг експеримент, едногодишни деца многу зачудено (недоуменно) реагирале на цртан филм во кој топка што се движела од бесформно купче коцки «творела» разни конструкции.

Како што заклучува доктор Барет; разликата меѓу вештачки и природни објекти децата ја усвојуваваат на четиригодишна возраст. Сепак, ним многу полесно им е да поверуваат дека светот е створен, отколку во самопроизволниот развој на светот. Тој спомнал, исто така, дека во антропологијата се опишани случаи, кога децата верувале во Бога, иако не биле запознати со ниту едно религиозно учење. «Нормално и природно развивајќи се, детскиот ум станува склон да верува во Творењето. Идејата за еволуцијата, напротив, не е вродена, таа треба специјално да се усвојува» — вели научникот. // Вера в Бога – это врожденное свойство человека, утверждает ученый // Are we believing in God »

Почитување на светите мошти

Христијаните од древноста ги чувале и благочестиво ги почитувале сите остатоци од светите; во вид на коски, прашина или пепел, а ги нарекувале свети мошти.

Воздаваќи им почитување на Божјите угодници, кои со своите души се на Небесата, светата Црква исто така, ги чествува и моштите или телата на упокоените Божји угодници.

Црквата ги почитува моштите на светите како храмови на Светиот Дух, во кои Бог живее со својата благодат и по телесниот крај на светиот.

Според учењето на Црквата, моштите не можат да творат чуда самите по себе и не заради заслугите на упокоените. Седмиот Вселенски Собор во своите акти, вака утврдил по ова прашање:

Нашиот Спасител Христос ни ги дарувал како спасителни извори, остатоците од светите, кои на различни начини изливаат добротворства за достојните. И тоа е преку Христа, Кој во нив престојува.

Чувањето на моштите на мачениците се разбира како нивно продолжително присуство во црковната општина, како манифестација на победата над смртта, што била извршена од Христа, а е повторена во маченичкиот подвиг. Тоа разбирање придонело да се празнува споменот на маченикот и да се извршува света Евхаристија над неговиот гроб. Чувањето и почитувањето на моштите, исто така, е тесно поврзано со верувањето во воскресението со тело. Continue reading

Кога љубовта умира

Христијанството е религија на љубовта. Бог му се открива на светот како Љубов. Христијанството е пожртвувана љубов. Овде Бог го потврдува принципот на вечното постоење како љубов, со тоа што Самиот Себе Се принесува како жртва. Таа тајна на распнувањето на Бога заради човекот ги восхитувала и ги воведувала во побожен ужас оние пред кои се откривала бездната на Божествената Љубов – бесконечна како самото постоење.

Апостолот Јован Богослов во Евангелието му го открива на светот новото име на Бога: тоа име е – Љубов. Господ во последниот разговор со учениците им заветувал да се љубат еден со друг. Да се биде во љубовта; тоа значи да се биде во Бога. Љубовта е оној таинствен меч што ги разделува Христовите ученици од учениците на демонот. Љубовта е небесниот оган кој Христос го донел на земјата; тој оган треба да го преобрази човекот. Без огнот на љубовта, човековата душа останува студена како труп. Свети апостол Јован Богослов на крајот од својот живот на земјата често ги повторувал зборовите: „Деца, љубете се еден со друг – во тоа е сè.” Continue reading

Клонирање – претпоставки и ризици

Клонирањето одамна не е тема од областа на научната фантастика. Тој метод на генетскиот инженеринг стана реален факт на нашиот живот. Клонирањето на човекот може да се случи во догледно време.

Постојат три различни типови на вештачко клонирање:

Клонирањето на ген произведува копии на генови или на делови од ДНК. Репродуктивното клонирање произведува копии на цели животни. Терапевтското клонирање произведува ембрионални клетки за експериментирање, заради создавање на ткива со кои би се замениле повреденни или изгубени ткива. Клонирањето на ген е познато и како и клонирање на ДНК.

Еден вид парадигма на клонирањето имаме во еднојајчените близнаци кои се вистински клонови, со исти гени. Kлонoт од тој тип може да се смета за „асинхрон близнак”.

Наспроти раширената заблуда, клонот не е целосна копија на оригиналот, зашто со клонирањето се копира само генотипот, но не и фенотипот на организмот. Овде е принципиелно ограничување – неможноста да се повтори сознанието/свеста. При клонирањето не може да стане збор за целосна идентичност меѓу изворните и клонираните индивидуи, (како што тоа се прикажува во некои филмови), туку може само да постои условна идентичност, чија мерка и граница се истражува.

Можеби повеќе треба за се зборува за биолошката небезбедност која со себе го носи обидот за клонирање, отколку за човечки клонови. Да се надеваме дека клонирањето на човекот, иако реално се заканува, сепак ќе остане само инспирација за белетристиката.

Опасностите од експериментите со клонирањето се “предизвикување на самата човекова природа и на Божјиот образ што е заложен во неа “. Слободата и уникатноста се неодделив дел на личноста. Новороденото дете не е репродукција на родителите, тоа е апсолутно нов носител (ипостас) на Божјиот образ. “Штанцањето” на луѓе со зададени параметри е посакувано само од приврзаниците на тоталитарни идеологии. Човекот, колку и да „си игра Бог”, не може да произведе личност. Човечкиот клон може да биде каква-таква копија на човек, но тоа нема да биде нова личност.

Црквата предупредува за психичките последици од таквите опасни експерименти: “копијата” на човекот не може да се чувствува себеси како самостојна и полновредна личност. Пропратен резултат на тие опити би биле и многубројни неуспешни животи и раѓање на потомство неспособно за живот. Continue reading

Црквата и медицински помогнатото оплодување

„Законот за медицински потпомогнато оплодување” во Р. Македонија е проследен со еден социјален парадокс; тој доаѓа во време кога желбата за раѓање деца на продуктивните родители е опасно намалена, а истата потреба на бездетните родители е на пат да стане психолошки и општествен императив.

Севкупниот проблем за биомедицински помогнатото оплодување е резултат од технологизирањето на еден исклучително чувствителен и свештен факт на меѓучовечките (брачни) односи.

Раѓањето на дете е благослов, најголем благослов за сопружниците. Но, бесплодноста не ги понижува брачниците како личности, ниту ја повредува нивната врска.

Упорноста на каков-било начин да се победи стерилитетот во себе ја содржи опасноста; природната и свештена страст за раѓање дете да ја претвори во инает што би му се противел и на самиот Бог. Исклучителниот, каприциозен човечки избор и решение да се роди дете се израз на духовна незрелост. Со други зборови, тоа треба да е плод на смирено и слободно потчинување на волjaта на родителите на Божjaта волja.

Начинот, на кој зачнува животот е свештен. Сексуалната функција на зачнувањето е психосоматска. Основниот хендикеп на несексуалното зачнување е во тоа што го лишува мигот на психотелесниот почеток на човекот од амбиентот на силната сопружничка љубов и нивното целосно психотелесно соединување како „една плот” (Еф. 5:31). Останува отворено прашањето; дали механичкото спојување на генетските клетки се коси со Божјиот Закон кој определил секој човек да се раѓа од љубовен изблик. Предизвиканото добивање сперма заради вештачко оплодување се случува на етички дискутабилен начин, надвор од рамките на благословеното брачно соединување. Но, кога целта не е егоистичко уживање, туку – добивање на наследник, изнудувањето на сперма мислам дека не би можело да се изедначува со гревовното дејство. Извршителите на вештачкото оплодување би можеле да се погрижат околу изнаоѓањето на методи за обезбедување на машкото семе, кои принципиелно не се недостојни за човекот. Во секој случај, по ова прашање се неопходни особена чувствителност и внимание.

Според Сопштението на Православниот богословски факултет „Свети Климент Охридски” во Скопје, но и според искажаните ставови на Грчката Православна Црква во нејзиниот документ „Православниот поглед на технолошки помогнато човечко оплодување”, гледаме дека Црквата не го поддржува биомедицински помогнатото оплодување.

При искажувањето на ставови по комлексните прашања поставени од современоста, јавноста често ја доживува Црквата како некој самоповикан, надворешен авторитет, кој повеќе води сметка за своите догми и учења, отколку за актуелните човечки проблеми, стремежи, достигнувања… Навистина, Црквата избегнувајќи го инквизиторското искушение на изрекување осуди, треба да покаже дека може да помогне за надминување на проблемот, но не врз основа на стриктната каноничност, туку со духовно снизходење/толеранција. Црквата нема за цел наметнување на правила и забрани во нашиот живот, туку таа нуди еден светотаинствен живот за преобразување на критериумот што води до познание на Вистината што нè ослободува (сп. Јн. 8:32).

Прашањата на биоетиката и на технолошки помогнатото оплодување не се дочекани од Црквата со подготвена анатема. Таа, всушност, ги оставa отворени, истовремено поттикнувајќи го нивното етичко разгледување. Тоа што Црквата го предложува не е сеопфатно наметнување на Божјата волја, туку можноста секој од нас самиот да Го познае Бога и неговата света волја во својот живот.

Вонтелесното оплодување дава огромни можности за претходна генетска манипулација и интервенции во човечката природа со неочекувани и непредвидливи последици. Заради тоа, апосолутно потребно е поставување на законски норми врз принципите на биоетиката.

Заборавената литургиска и лична молитва, активното учествување во Светите Тајни на Црквата, развивање на љубовта, прибегнувањето кон застапништвото на светите, смирените поклони со молитва и сл., се докажаните лекарства од практиката на Црквата, кои, без да ја исклучуваат медицината, треба да се вратат во животот на верните.