Зошто треба да одам во црква за да верувам?

Според мнозинското мислење во светот за Црквата, таа е организирана религија со посебен кодекс на правила, збир на закони и сложени структури. За Црквата, едноставно, се смета дека таа во општеството е (само) една институција меѓу многуте други институции кои ги задоволуваат потребите на луѓето, во соработка со другите општествени чинители, како: бизнисите, фабриките, забавата… Тие луѓе се согласни на Црквата да ѝ се дава некаква улога, сè додека таа не се меша во функциите на другите објекти. Црквата, очигледно, има своја државно-правна страна, но ако остане само институција заедно со другите, целосно интегрирана во светот, Црквата ја губи својата моќ за преобразувањер на светот. Од друга страна, други луѓе веруваат дека Исус ѝ ги предал на Црквата клучевите од Неговото царство, како што читаме во евангелието според Свети Матеј (Пс. 16.9), но им се чини денес, дека Црквата ги изгубила тие клучеви. И од оваа причина, од многу луѓе може да се слушне: „Исус Христос – да, црква – не!“

Но, Црквата не е обична човечка заедница, таа има и човечки и божествен карактер. Црквата е Христос (кој опстојува) низ вековите; таа е телото на Христос присутно во светот денес. Поради оваа причина, иако е вистина дека Црквата е во светот, таа е нешто повеќе – таа е телото на Христос – таа е, Бог воплотен (incarnate) „продолжен низ вековите.“ И ако некој сака да биде член на Црквата, тој треба да биде во заедница и да учествува во животот на тоа тело. Христијанството не е само знаење на некои факти за Исус Христос, туку доживување, искуство од Него преку животот во Црквата; буквално од „јадење и пиење“ на Самиот Христос во дарот на Светата Причест.

Очигледно е дека е важно да се учествува во самиот живот на Црквата, да се биде накалемен на црквата, а не оддалеку да се проучуваат некакви факти за неа. Исто како што и секој орган или дел од нашето тело, не може да биде здрав, ниту да постои изолиран од другите делови на телото, така и човечките личности се потребни еден на друг, ако сакаат да го живеат животот во полнота, а не само да преживеат. Да се биде дел од тоа тело, од Црквата, означува различен начин на постоење и живеење, така што постоиме само затоа што учествуваме во животворното единство на телото (т.е. на Црквата).

Нашите индивидуални доблести или својства не нѐ спасуваат (иако се неопходни – забел. на прев.), туку нашето учествување во телото на Христос, коешто е Црквата. И центарот на оваа заедница е Евхаристијата / Литургијата, каде што ја споделуваме заедничката храна за животот; тоа се телото и крвта на Христос, кои отците на Црквата го нарекоа леб на бесмртност. На овој начин, освен што можеме да станеме едно со Христос, може да станеме и едно со сите присутни во овој заеднички / литургиски настан. Човекот мора да го надмине тоа погрешно чувство на сигурност мислејќи дека е подобро да остане сам, затоа што така, живеејќи целосно изолиран од другите, нема да биде повреден. Тој начин на живеење го води човекот во смрт и тоа, додека сè уште е жив. Наместо тоа, вистинската судбина на човекот е да постои на начинот како што постои Бог, односно да е слободен – слободен од границите на смртта; да живее со љубов кон другите – тоа значи да престане да го црпи своето постоење од својата индивидуалност која е пропадлива (corrupt) и смртна и наместо тоа, да ја бара слободата на личните односи – што е животот како заедница на љубовта.

Какво, вистинско чувство на ободреност и мир на умот се наоѓа во сплотеноста (solidarity) со другите околу нас! Најголемиот подарок што Црквата ни го дава не е само учењето за Христос и за спасението, туку таа ни го дава Самиот Христос и самото спасение, бидејќи Бог ветува дека е присутен во Неговата Црква. Во книгата Битие има прекрасен цитат за Црквата: „Колку е прекрасно ова место! Ова не е нешто друго, туку Божји дом, тоа е врата на небото!“ (Битие 28:17)

Д-р Филип Кариатлис

Академски директор и виш предавач по теологија,

Грчки православен теолошки колеџ „Свети Андреј“

Why do I need to go to Church in order to believe?

За алтернативните начини на причестување

Начинот на светото Причестување т.е. примањето на Светите Тајни на Телото и Крвта Христови во овој период станаа повод за многу полемики. Се конфронтираа ревносни бранители на традиционалниот начин на причестување со предлагачите или практикувачите на други, привремени начини на причестување, за време на пандемијата.

Мислам дека наша главна задача е да бидеме внимателнии, одговорни со нашата подготовка, со нашиот христијански живот со кој создаваме повеќе или помалку соодветна основа за примање на Светите Тајни. Знаејќи дека никогаш нема да бидеме достојни, да се трудиме да не бидеме невнимателни и негрижливи во пристапувањето кон Светите Тајни. Начинот пак, на причестувањето го уредува и определува свештеноначалството на помесната црква, т.е. надлежните епископи, кои секако, би требало да го имаат предвид, ставот, мислењето и реакциите на верниот народ околу решавањето на прашањата од црковната пракса.

Кога се бара решение за сегашен проблем или кога се разгледува некоја состојба во сегашноста многу логично е да се погледне во историјата, како во минатото се соочувале и ги решавале тие или слични прашања, кризи, недоумици?

Така, гледано историски, верните неколку векови во Црква биле причестувани посебно со Телото и со Крвта Христови, а од IX се практикува причестувањето со лажичка.

Во однос на борбата околу лажичката, да видиме дали и колку основано се вознемируваме и себе и другите, за нешто што во црквата е уредувано и менувано според потребите и проценките. Можеби некој ќе се изненади, ако го прочита 101 Канон од Трулскиот Собор (680-681):

„Затоа, ако некој сака, во време на литургијата да се причести од пречистото тело и да биде со него едно преку причестувањето: рацете (дланките)  да ги постави крстообразно  и така да пристапува… Ако некој ја предава светата причест преку некои садови (вместилища) златни или од друг материјал; да биде отстранет (отлучен) и тој и оној што приоѓа со такви (садови).“ Continue reading

Neuronet – демонска религија на новиот светски поредок

f1
Фото: pravda.ru

Раслабената состојба на душата е, всушност, нејзино бавно умирање. Еден од најмоќните вируси што предизвикуваат раслабување на ум е стравот. Но, од што се плашиме?

Предговор. Што стои зад параванот на пандемијата?

На вчерашната неделна литургија (во Неделата на Раслабениот) читавме извадок од Светото Писмо, во кој се зборуваше за исцелувањето на еден раслабен / парализиран човек, за тоа како Спасителот излекувал некој што бил парализиран 38 години. Ова ми дава причина да зборувам за раслабеноста во поширока смисла, во врска со настаните што се случуваат во светот.

Раслабената состојба на душата е, всушност, нејзино бавно умирање. Еден од најмоќните вируси што предизвикуваат раслабување на умот е стравот. Светите Отци го вбројуваат стравот во различните видови на безумие. Денес, голем дел од човештвото е нурнато во таква состојба на раслабеност на умот.

Јас не сум од луѓето кои веруваат дека нема никаков вирус и дека пандемијата е вештачки креирана. Не, сигурен сум дека постои болеста, многу е опасна и треба да ги искористиме сите можни напори за да се заштитиме од тоа. Но, јас исто така, имам длабоко интуитивно чувство дека зад параванот на глобалната пандемија се случува промена на сценографијата на глобално ниво. Сцената каде што се случуваат сите овие промени е скриена од публиката со завесата од корона-вирусот. Додека целото човештво, премрено од ужас, ја гледа завесата, зад неа се инсталира нов софтвер за технократски модел на управување со светот. Continue reading

Social distancing vs. physical distancing

Фразата „социјална дистанца“ станува нова парадигма на живеење. Но, бидејќи буквално означува општествена оддалеченост, а се користеше за укажување на физичко растојание, оваа фраза почна да ја избегнува и Светската здравствена организација.

Всушност, социјалната дистанца како оддалеченост од заедницата, како меѓусебна отуѓеност и дистанцираност на луѓето еден од друг до крајна ин-дивидуализација (неделивост, атомизираност на битието) е основниот проблем на денешницата. За безобѕирното, егоистичко живеење Исус Христос вели: „Кој сака да ја спаси својата душа, ќе ја изгуби“ (Матеј 16:25).

Парадоксално, но физичкото дистанцирање, физичкото оддалечување од другиот е предуслов за вистинското заедничарење. Оној што не може сам со себе, не може ниту значително да придонесе за заедницата. Оној што не е помирен со себе и во заедницата ќе го проектира својот душевен метеж. Зашто, заедницата секогаш е огледало на поединецот. Кога е сам (социјално дистанциран) човекот за својата личност секогаш негува некакво повисоко мислење. Само во соработка и во дијалог со другите секогаш излегуваат на површина нашите недостатоци. А, кога се појавуваат општествените проблеми, тие секогаш се можност да ја согледаме нашата грешка / грев или некритички, агресивно да ги обвинуваме другите.

Значи, човек мора во себе да има изградено вредности кои ќе ги вложи како свој придонес во заедницата. Од една страна, човекот кој не се чувствува дел од заедницата (кој е социјално дистанциран) не може да расте во личност, на која задоволувањето на својот интерес на сметка на другите нема да ѝ биде животно мото. Некои добродетели се стекнуваат во заедница, но основата на добродетелите е во односот со Бога. „Во срцето се обликува личноста на човекот, и кога душевниот живот е во хармонија, тогаш срцето настапува како регулатор на силите на доброто и злото. (архимандрит Јован Крестјанкин)“

Но, човекот затрчан по некои други материјални интереси (кои не се зло самите по себе), го изгубил патот до своето срце. Човекот се отуѓил од себе, а со тоа, неизбежно, и од другите. Затоа, ние мора да го пронајдеме патот до своето срце. Исус Христос во една парабола за синот кој од таткото го побарал својот дел од наследството и заминал во далечна земја (паралела со човештовото кое го узурпира светот кој Бог го створил и му го дал да го обработува), откако тој (синот) се освестил и се покајал, вели: „Кога си дојде при себе… (въ себе́ же прише́дъ…) (Лк. 15:17).

Кога човек ќе си дојде при себе, тогаш си дошол дома. Потоа, од дома може да излегуваме во заедница, во друштво, да се радуваме на другиот и да го даруваме со нашето внимание. Но, прво секој мора да си дојде дома. Срцето е домот од каде што тргнуваме и каде што се враќаме. Ако човек не наоѓа време за доброволно физичко дистанцирање, кое ќе го искористи за молитва и душевно самоиспитување, тогаш доаѓа време кога принудно ќе мора да остане дома и да се соочи со себе и со некои прашања за повисокото значење на животот, кои пак мисли дека ќе ги избегне со хиперактивност и потрага по инстант задоволства.

Затоа, да ги искористиме овие денови на физичка дистанцираност кои се совпаѓаат со деновите на Страдалната седмица, во која го следиме страдалниот пат на Спасителот кон Голгота, за да ја надминеме социјалната дистанцираност. Со молитва и духовно созерцание да се приближуваме, да се соединуваме со Бога, зашто само на тој начин се надминува и социјалната дистанцираност, т.е. отуѓеноста од ближниот. [Повеќе во видеото]

COVID-19 и христијанскиот дуализам

Овој превод на некој начин е комплементарен со мојот претходен текст што го објавив за Светата Причест и стравот од зараза. Може  да се каже дека секој го наоѓа она што го бара, па така и јас сум нашол каква-таква согласност и одобрување за изнесените ставови или пак, со внимание ќе го прочитате текстот и ќе ги разгледате аргументите што ги наведува проф. Кирил Говорун.  Во секој случај, ова не е текст што би требало некого да обесхрабрува во однос на светата причест, туку да придонесе кон серизоно пристапување кон Светите Тајни со вера и страв Божји.

Во оваа кратка белешка ќе се обидам да објаснам според што се раководат оние што сметаат дека вирусот не може да се пренесува преку причеста.

Тие поаѓаат од тоа, дека Телото Христово — е апсолутно добро, а вирусот — е зараза, т.е. зло. А, доброто не може да пренесува зло.

Сепак, вирусот е зараза само за нас, а и тоа не за сите, затоа што мнозинството од нас ќе го поднесе и без да забележи. Вирусот сам по себе, како кој било микро- или макро- организам — е дел од Божјото создание. Како физичка реалност, вирусот е — добро суштество, како сѐ што е створено во овој свет (Бит. 1: 21). Ние ги сметаме поплавите, вулканите, тајфуните за зло, но тие се — дел од природниот процес, и затоа не се онтолошко зло. Исто така, змиите и пајаците кои можат да не каснат, се смртоносни за нас, но според својата природа тие се добри.

Заедно со другите вируси, бактерии и сл., коронавирусот — е дел од екосистемот кој е создаден од Бога. Сега нема да навлегувам во прашањето, колкав дел од тие екосистеми е создаден непосредно од Бога, а колкав дел — преку законите на развојот, кои исто така, се заложени од Бога. Само ќе речам дека некои од тие екосистеми за нас се полезни, а некои не. Сепак, независно од сето тоа, сите тие се  — дел од Божјото создание. Уште повеќе, COVID-19 заедно со сите други созданија е вклучен во него, за да биде «возглавлен» од Христа, согласно посланието на апостол Павле до Ефесјаните: «во уредувањето и извршувањето на времињата, за да соедини сè небесно и земно под една глава – во Христа» (1:10). Овде е употребен грчкиот збор ἀνακεφαλαιώσασθαι, на кој Отците на Црквата, почнувајќи од Иринеј Лионски, обраќале посебно внимание. Максим Исповедник го објаснува во својата Амбигва 7: «И Он ги возглавува сите ствари во Себе, затоа што токму благодарение на Него сите ствари постојат и остануваат во постоење, и токму од Него сите ствари настанале на определен начин од определена причина.» Не сите созданија, кои мора да бидат возглавени од Христос, во сегашно време се наоѓаат во меѓусебен мир. Некои од нив се убиваат еден друг: луѓето ги убиваат другите организми, вклучително и човечките, додека некои организми, и макро- и микро-, вклучително COVID-19, ги убиваат луѓето.

Воскреснатото тело на Христос, со кое се причестуваме, онтолошки било исто тело како нашето. Согласно Атанасиј Александриски, «Словото, бидејќи Тоа не можело да умре — зашто Тоа е бесмртно — примило на себе тело, кое е способно да умре, за Тоа (Словото) да може да го принесе како свое сопствено од името на сите и да страда за сите» (За Воплотувањето 20). Бидејќи нашите тела и телото на Христос целосно учествуваат во општата човечка природа, истите микроорганизми кои живеат во нашето тело, живееле и во Христовото тело. Нема основа да не сметаме дека тие продолжиле во него да живеат дури и по Неговото воскресение. Разликата на воскреснатото тело од нашето тело е само во тоа што тие микроорганизми не можеле до го убијат.

Сепак тие можат да го убијат нашето тело, бидејќи тоа сѐ уште не е воскреснато. Притоа тие можат да се пренесуваат преку Евхаристиското Тело на Христос, бидејќи не се онтолошко зло, туку дел од Божјото создание. Таков дел, на пример, е пеницилинот, заради кој —свештениците тоа добро го знаат — Евхаристиското Тело Христово може да мувлосува. Но, таа мувла  — само во наша интерпретација е “гнилеж (тление)”. Тоа не е гнилеж, за кој се вели дека не му е својствен на Христос. Тој гнилеж (тление, пропадливост несвојствена на Христос) — се гревот и смртта. А, пеницилинот — не е грев и не е смрт, туку жив организам, кој уште и се покажа дека е многу корисен за нас. Тоа, дека мувлата која ние ја сметаме гнилеж, се покажала корисен антибиотик, не ја превело од онтолошки статус на зло и гнилеж во онтолошки статус на добро и негнилежност. Онтолошкиот статус на мувлата секогаш бил позитивен — како дел од Божјото создание.

Сега да се вратиме кон оние што сметаат дека вирусот не може да се пренесува преку причестувањето. Нивната грешка, прво е, докетистичка, бидејќи тие сметаат дека Телото на Христос, односно Евхаристиското тело, не подлежи на природните закони. Во еден докетистички текст од колекција пронајдена во Наг-Хамади, за телото на Христос се говори следното: «Исус… јадел и пиел на посебен начин, без празнење. Тој имал таква голема способност за воздржување, што јадењето во него не се подложувало на гнилежноста, бидејќи самиот Тој не бил гнилежен» (Valentinus, fr. 3).

Докетите, а подоцна евтихијаните, исто сметале, дека човештвото на Христос било онтолошки различно од нашето, иако тоа и изгледало слично на нашето. Односно, тоа веќе не била нашата човечка природа, туку нешто друго. Како второ, оние што сметаат така, паѓаат во грешката на манихејството. Манихејството било дуалистичко учење, кое го делело физичкиот свет на добар и лош дел. Манихејски псалм, зачуван на коптски јазик во ракописот Medinet Madi, го вели следното: «Кога дојде Светиот Дух, тој ни го отвори патот на вистината и нѐ научи дека постојат две природи: светлина и темнина — кои се одвоени една од друга од самиот почеток» (Пс. 223).

Дуалистите претпоставуваат дека дел од светот што нѐ окружува — е суштинско (онтолошко) зло. Всушност, многумина и сега за таков (зол) го сметаат и коронавирусот. Затоа, веруваат дека не може да го има во Светите Дарови. Тоа е резултат на свесен или несвесен дуалистички светоглед.

Злото — не е во природата, туку во изборот што човек го прави. Како што објаснил Дионисиј Ареопагит, «Злото нема место среде постоечките или непостоечките (суштих или несуштих)… Како такво, злото не е суштество и не раѓа суштества… Злото е не-сушто. Злото не престојува во суштествувачките (постојните) созданија» (За Божествените имиња 4).

Злото е вкоренето само во човечката слобода: тоа настанува кога луѓето прават погрешен избор. Таков избор е да се игнорира опасноста од инфекција.

Кирилл Говорун, директор на Институтот Хафингтон и професор на универзитетот Лојола Меримаунт во Лос Анџелес.

COVID-19 и христианский (ли?) дуализм