Толкување на Символот на Верата (член 11 и 12)

  • Го чекам воскресението од мртви
  • и животот на идниот век. Амин.

Ние веќе говоревме за тоа, колку важно место зазема есхатологијата во христијанското учење, обратеноста кон „крајот” на светот. Да се заборави тоа – значи да се направи извесно искривување на благовестието, да се сведе Откровението на некаква конформистичка етика. Додека за елинската философија, заради цикличното разбирање на времето, воскресението на мртвите било безсмислица, христијанското учење, кое преку Библијата ја спозна линеарноста на времето, во воскресението на мртвите гледа оправдување на историјата. Ако внимателно ја разгледаме платоновата идеја за безсмртност на душата, ќе видиме дека таа е многу далеку од христијанскиот догмат за животот на човекот во идниот век. Continue reading

Толкување на Символот на Верата (член 10)

  • Исповедувам едно крштение за простување на гревовите.

Овој член од Символот на верата ни напомнува дека исповедањето на верата започнува од крштението. Прогласот дека простувањето на гревовите е можно само во крштението – значи да се признава дека соединувањето со Христа во Црквата е единствено вистинскиот пат на спасението. Во древните времиња светата тајна крштение обично се извршувала над возрасни, кои претходно се посветувале во христијанското учење. Барајќи да бидат крстени, неофитите осознавале дека тоа значи раскин со претходниот живот. Сега, исклучувајќи ги земјите, каде што Црквата се наоѓа во мисионерска положба, крштението се извршува поинаку: се крштеваат деца за и тие да можат да соучествуваат во христијанскиот живот, според зборовите на Спасителот: „Пуштетете ги децата да доаѓаат кај Мене” (Лк. 18, 16). Во двата случаја, читањето на овој член од Символот на верата е возобновување на ветувањата што се дадени при крштението – или непосредно, или преку Крстниот татко (кумот) или Крстната мајка (кумата). На литургијата Символот на верата се пее или се чита пред да почне анафората; имено во тој момент тој своевремено му напомнува на собранието на верните за ветувањата дадени на крштението и звучи како одглас на предупредувачките зборови од апостолот Павле: „Да се испитува пак, себе човек, и така да јаде од овој леб и да пие од оваа чаша” (1 Кор. 11, 28). Continue reading

Толкување на Символот на Верата (член 9)

  • Во Едната, Света, Соборна и Апостолска Црква.

Претставувајќи ни ја Црквата како објект на верата, Символот напомнува, дека таа не само што е собрание на верните, туку има првостепена улога во историјата на спасението.

За време на Своето земно служење нашиот Господ Исус Христос возвести, дека Тој Самиот ќе биде нејзин Создавач (Мт. 16, 18), а и многу новозаветни текстови гласат дека Христос – е нејзината Глава (на пр. Еф. 1, 22). Еврејскиот збор „Kahal” означува „собирањето на Израил нa повик од Бога”. Така, читаме во Второзаконието /Повторени Закони/: „За да не ги заборавиш делата што ги видоа твоите очи… За оној ден, кога стоеше пред Господа, Твојот Бог, при Хорив, и кога Господ ми рече: собери го за Мене народот и Јас ќе им ги возвестам Моите зборови… И Тој ви го објави Својот завет, ви заповеда да го исполнувате десетословието /декалогот/, и го напиша на две камени табли” (Втор. 4, 9-10, 13). Ние го сретнуваме и терминот „кахал-екклисиа” како означување на торжествените народни собирања во Ерусалим. Следствено, тој термин никогаш не се сртнувал во нерелигиозен контекст, што соодветствува на Неговата употреба во Новиот Завет и во древната христијанска литература, каде што тој ги означува; и поместната општина и собранието на верните. Исто така, често се сретнува изразот „Црква Божја” (I Кор. 1, 2).

Црквата е определена во Символот на верата како: Една, Света, Соборна и Апостолска. Овие определби, својствени за Црквата, сочинуваат една неделива целина, затоа што секоја од нив е сврзана со другите. Тие се различни по смисла, но ни една од нив не може да се исклучи. Поинаку кажано, ако нецелосно се толкува или се испушти било која од нив – значи да се искриви смислата на останатите. Така, на пример, православното разбирање на единството е сврзано со определено разбирање на соборноста. Не напразно свети Кипријан Картагенски го нарекол својот труд што бил насочен против расколниците: „За единството на Соборната Црква”. Кога се пристапува кон учењето на Црквата, треба да се чуваме од неточности и двосмислени претстави. Треба да се избегнуваат двете крајности: од една страна – премногу „духовното” разбирање на Црквата, кое ја отстранува нејзината општествена и организациска реалност; а од друга – истакнувањето на институционализмот, при кој духовната страна на Црквата паѓа во сенка. Всушност, овие два аспекта можат да бидат соединети, како што и се случило во протестантска екклисиологија, која дозволува некоја двојственост: од една страна е – духовната Црква на избраните, од друга – организираните општини. Continue reading

Толкување на Символот на Верата (член 8)

  • И во Духот Свет, Господ, Животворечки, Кој од Отецот исходи, Кому заедно со Отецот и Синот Му се поклонуваме и Го славиме, Кој говорел преку пророците.

Провозгласувајќи ја својата вера во Личноста и делото на нашиот Спасител Исус Христос, понатаму Црквата ја изразува својата вера во Третото Лице на Пресвета Троица. Отците од I Вселенски Собор само напомнале за верувањето на Црквата дека постои Светиот Дух. Ова се објаснува со тоа, дека тие, пред сè, обраќале внимание на учењето за Божественоста на Словото, на пунктот каде што соборностното Православие се судирало со аријанството. Сепак споровите што продолжиле во текот на целиот IV век, не можеле да не ја засегнат пневматологијата, затоа што не само аријаните ја одрекувале Божественоста на Светиот Дух, туку исто така и христијаните кои, отфрлајќи ја ариевата доктрина што се однесувала на Словото, не ја примале Божественоста и едносуштноста на Духот. Затоа, отците од таа епоха требало да го заштитат православното учење за Третото Лице на Пресвета Троица, а следствено, и за внатре-троичните односи. Вториот Вселенски Собор, свикан во 381 г. во Константинопол, повторно го осудил учењето на Ариј во сите Негови видови и особено ја посрамил ереста на Македониј, кој ја одрекувал Божественоста на Светиот Дух. Отците на Црквата тогаш јасно и цврсто ја провозгласиле совршената полнота на Божеството на Светиот Дух. Сепак, за да не се исплашат некои конзервативци кои се противеле на секоја нова формулација, дури и ако таа совршено ја изразувала верата на Црквата, тие не ги вклучиле во Символот на верата термините „Бог” и „Едносуштен” во врска со Светиот Дух. Таа претпазливост дала свои плодови и фактички ереста на „пневматомахите” (т.е. на побунетите против Духот) била скршена, а троичната терминологија што го изразувала верувањето на Црквата, конечно била зафиксирана.

Христијанското вероисповедание на Светиот Дух како одделно Лице на Пресвета Троица се гради на новозаветното Откровение, и пред сè на зборовите на нашиот Спасител: „Одете, научете ги сите народи крстејќи ги во име на Отецот и Синот и Светиот Дух” (Мт. 28, 19). Continue reading