Толкување на Символот на Верата (член 7)

  • И Кој повторно ќе дојде со слава да им суди на живите и мртвите, а Неговото Царство не ќе има крај.

Верувањето во Второто Христово Доаѓање – е една од безпоговорните основи на христијанското учење во целина. Секој обид да се „де-есхатологизира” христијанството, т.е. да се избрише овој догмат на верата или да се сведе на минимум е – искривување на христијанското благовестие. За да се осознае местото на овој догмат на Црквата, тој треба да се разгледа во соодветна перспектива. Христијанското разбирање на времето и историјата е во вид на хоризонтална линија: има почеток – творењето на светот, трагичното делување на човекот, Неговиот пад; централниот настан – Воплотувањето; и крајот – Второто Доаѓање. Значи, како што Христовата жртва била настан од единствен вид (Евр. 7, 27), така и последниот Суд ќе биде единствен и краен акт. Такво е цврстото верување на Црквата и затоа V-от Вселенски Собор (553 г.) осудил редица мислења од оригенов правец, кои биле основани на цикличното разбирање на времето, кое пак, не е споиво со Откровението. Есхатологиското чекање е – една од основите на православното сакраментално богословие. Затоа собранието на христијаните на евхаристиската вечера не е само спомен на настанот што се случил во минатото и „се актуелизира” во таинството, туку е и обележано со есхатологиските чекања на мессијанската општина, то ест на Црквата. Тоа настојчиво е истакнато во поуката од апостолот Павле, која следи по раскажувањето за восстановувањето на таинството Свето Причестување: „Зашто, секогаш кога го јадете овој леб и ја пиете оваа чаша, Господовата смрт ја возвестувате, додека Тој да дојде” (1 Кор. 11, 26). Во Господовите зборови што ни ги предал евангелистот Матеј („Ви кажувам дека, од сега нема да пијам од овој лозов плод до оној ден, кога ќе пијам со вас ново вино во Царството на Мојот Отец” (Мт. 26, 29)) се содржи очигледно есхатологиско укажување. Евхаристиската општина – е праобразец на Црквата собрана во Царството што доаѓа. Во древниот христијански документ „Дидахи” (I-II век) читаме зборови што го фалат тоа чекање: „Како што овој прекршен леб, што прво беше насеан по полињата, но собран во амбарите – станал едно, да се собере Твојата Црква во Твоето Царство од краиштата на земјата…” и понатму: „Спомни ја, Господи, Твојата Црква, за нејзино избавување од секое зло и за усовршување во Твоја љубов. Собери ја од четирите краишта. Твојата света Црква за Твоето Царство што си Го подготвил за неа”. Continue reading

Толкување на Символот на Верата (член 6)

  • И Koj сe вознесе на небото, и седи оддесно на Отецот.

Провозгласувајќи го спасителното дело на нашиот Господ, по членот за Неговото тридневно Воскресение, Символот на верата говори за тоа, дека Тој се вознесе и повторно седна „оддесно на Отецот”. Со тоа се завршува редицата членови на Символот, кои се однесуваат на земното служење на Христа. Периодот на Воплотувањето, или поточно, престојувањето на воплотениот Христос на земјата, завршува со Вознесението. Сепак, земното Христово служење е тесно сврзано со следната епоха, со епохата на Црквата што ќе заврши со Второто и славно Доаѓање на Господа. Врската меѓу овие два периода на двоен начин е претставена во Светото Писмо. Пред сè, на надворешен начин; со самата негова литературна композиција: светиот евангелист Лука го завршува своето Евангелие со раскажувањето за Вознесението и ја почнува книгата „Дела апостолски” со подробно изложување на истиот настан. Од внатрешен аспект пак; Новиот Завет ни ги предава зборовите на Спасителот, кои истакнуваат дека Неговото восходење /искачување/ на небото никако не означува напуштање. Врз последните искажани Христови зборови, веќе наведени овде, се ѕида спокојната увереност на Црквата во постојаната грижа на Спасителот за неа (Мт. 28, 20). Одглас на овие зборови слушаме во кондакот на службата на Вознесение: „Откако ја исполни промислата што беше за нас и она што е на земјата го соедини со небесните, се вознесе во слава, Христе Боже наш, никако не одделувајќи се, туку останувајќи неотстапен, и велејќи им на оние што Те љубат: Јас сум со вас, и никој против вас”.

Вознесението е венец на Христовата жртва: заколеното Јагне стои пред Отецот, во својата Богочовечка личност јавувајќи го восстановеното единство меѓу Бога и човекот. По тој повод, во Посланието кон Евреите читаме: „Тој пак, откако принесе една жртва за гревовите, засекогаш восседна /повторно седна/ оддесно на Бога” (Евр. 10, 12). Откупителната смрт на Крстот, Воскресението и Вознесението, се сврзани толку тесно, што Господ за нив зборува како за неделива целина: „И кога Јас ќе бидам вознесен од земјата, сите ќе ги привлечам кон Себе” (Јн. 12, 32). Continue reading

Толкување на Символот на Верата (член 5)

  • И кој воскресна во третиот ден, според Писмата.

Верата во Воскресението на Исус Христос е срце на христијанското учење. Затоа апостол Павле им пишува на Коринтјаните: „А ако Христос не воскресна, тогаш и нашата проповед е празна, празна е и вашата вера” (1 Кор. 15, 14). Апостолите се сведоци на воскреснатиот Христос (види. Дела. 1, 22). Воскресението било поразителна пројава на мессијанството на Исус и на Неговата Божественост. Односот кон овој настан е граница што ја одделува верата од неверието, и тоа, несомнено, останува во сила за сите поколенија, сè до крајот на времето.

Ако мнозинството Евреи одбиле да го признаат Мессијата во воскреснатиот Исус – ја одрекувале ли тие реалноста на Воскресението или не правеле од него никакви заклучоци – сепак, во крајна мерка, самата идеја за воскреснување од мртвите за нив не била туѓа, (со исклучок на садукеите, кои не верувале во воскресение). Но, не било така кај паганите; христијанската проповед за сеопшто воскресение и за веќе извршеното Воскресение на Христос, во нивната средина се примало со голема тешкотија. Во наши денови ние премногу лесно забораваме дека философскиот поим за некаква бессмртна душа и библиската идеја за воскресение немаат многу заедничко. Токму затоа проповедта на апостолот Павле на ареопагот (во Атина) била дочекана со саркастичен скептицизам (Дела. 17, 16-34). Токму затоа мнозинството Евреи и пагани останале нечувствителни кон знакот од Бога. Continue reading

Толкување на Символот на Верата (член 4)

  • Кој беше распнат за нас при Понтиј Пилат, и страдаше, и погребен беше.

Делото на спасението, извршено од нашиот Господ Исус Христос е целосно и неделиво. Воплотувањето, Смртта на Крст, Воскреснието – се само последувателни етапи на едното дело на спасението.

Членот од Символот на верата кој ни говори за Страдањата, бележи дека тој настан се случил „при Понтиј Пилат”. Со тоа е истакната историчноста на Господовите Страдања. Додека замислените подвизи на пганските богови и херои се во далечното и баснословно минато, спасителното Христово дело се извршило во определен историски момент и настанало во конкретна историска средина. Continue reading

Толкување на Символот на Верата (член 3)

  • Кој заради нас луѓето и (заради) нашето спасение слезе од небото, и се воплоти од Духот Свети и Марија Дева, и се вочовечи.

Додека вториот член од Символот на верата говори за Синот и Неговата онтолошка и предвечна врска со Отецот, во третиот член се зборува за Неговото Воплотување. Новозаветното откровение свечено прогласува, дека Мессијата што бил очекуван од Израилот (богоизбраниот народ) – е воплотеното Божјо Слово и Тој истовремено е и завршување и надминување на Стариот Завет. Пророците јасно предвозвестиле дека ќе настапи нова ера со доаѓањето на Мессијата, то ест на Пратеникот на Севишниот. Дури изгледот на тој Мессија тие јасно го определиле: така, во книгата на пророк Исаија е опишан изгледот на понижениот и нажален Слуга (Ис. 53). Од друга страна, еврејското богомислие , останувајќи верно на строгиот монотеизам, провидело некакаква персонализација на Божествената Премудрост (Изреки. 8-9; Проп. 1 и 24), но никогаш не ја зближило личноста на Мессијата Ослободител со воипостазираната /оличностнетата/ Божествена Премудрост. Освен тоа, во последните векови пред Христа, меѓу евреите се развил екзалтиран национализам со примеси на ксенофобија, кој го затемнил древнопророчкото универзално видување на Мессијата. Continue reading