Етичките проблеми на сексологијата и на сексопатологијата (3)

Ирина Василевна Силуjaнова — управител на катедрата по биомедицинска етика на Рускиот државен медицински универзитет, доктор на филозофски науки, професор.

Транссексуализам

Во почетокот на 90-ите години руските специјалисти недвосмислено го определуваа транссексуализмот  како полова изопаченост, чувство на припадност на спротивниот пол149 или како „најостро изразена главна група на вродениот хомосексуализам.“150 Тие определби соодветствувале на 9-тата Ревизија на Меѓународната класификација на болестите од 1975 год., во која транссексуализмот бил сместен во поглавјето „Полови изопачувања и нарушувања.“ Во воведот на 10-тата Ревизија точно се утврдува дека во XX век настанале суштински измени во структурата на патологијата на населението. Сепак, суштински измени се случуваат и во разбирањето на самата патологија. Во 10-тата Ревизија јасно се диференцираат „растројствата на полово претпочитање“ од „растројството на полова идентификација.“ Во тие растројства бил вброен и транссексуализмот. Тој бил определен како „желба да се живее и да се биде прифатен во својство на лице од спротивниот пол, која што вообичаено била придружена со чувство на неадекватност или дискомфорт од својот анатомски пол и желба да се добие хормонално и хируршко лекување, со цел своето тело да се направи што посоодветно на избраниот пол.“151 Меѓу факторите на негативниот општествен однос кон транссексуалците водечко место зазема гледиштето, според кое, транссексуализмот е појава блиска до она што било прифатено да се нарекува „сексуална изопаченост“ т.е. недоволно-јасното разликување на транссексуализмот и хомосексуализмот, хермафродитизмот, бисексуалноста. Меѓу наброените состојби постојат и врски и разлики. Хермафродитизмот е карактеристика на организам со признаци на анатомско-физиолошка двополост, бисексуальност – карактеристика на личност со двополова насоченост на сексуалните тежнеења. Транссексуализмот е емоционално-психичка карактеристика на личноста, којашто се одрекува од својот биолошки пол. Последниве години меѓу специјалистите преовладува мислење дека оваа состојба не спаѓа во сексуални изопачености. Тие сметаат дека чувствувањето на себеси како (припадник на) другиот пол се појавува во детска возраст и го придружува формирањето на свеста за себе т.е. самосвеста. Транссексуалецот го „зема“ полот преку хируршки пат. Обидот на трансексуалецот да го коригира своето тело соодветно со психичкото чувство за полова припадност т.е. желбата да добие хируршко лекување, наоѓа остварување во современата медицинска практика. Транссексуалната хирургија е еден од новите правци на медицината, кој станал одраз на реалните промени во етичко-светогледната и во правната свест на европскиот човек. Медицинските достигнувања во тој правец се покажале како медицинско средство за обезбедување на тие промени, средство за опслужување на правата на пациентот, конкретно правата за промена на полот. Првата операција за корекција на полот била извршена во 1951 год. во Данска. Во денешно време, и на Запад и во Русија, се извршуваат такви операции. На пример, според сведоштвото на доктор А.Акопјан, директор на Центарот за репродукција на човекот, во последните пет години во центарот биле извршени околу 200 такви операции. Овој број покажува дека „транссексуалците“ не се многубројна група пациенти. Според статистиката тоа би бил 1 од 100 илјади луѓе. Но без оглед на бројната незначителност, степенот на емоционалното влијание од трансексуализмот на општествената свест (така барем сметаат медиумите) е многу големо. На што се должи тоа? Самиот термин транссексуализам го вовел Г.Бењамин во 1954 година. Се поставува прашањето: дали таа состојба е принципиелно нова т.е. дали е пример за современите промени во структурата на патологијата на луѓето или пак, таа појава веќе била позната за културата? Истражувањата покажуваат дека, освен што била позната, таа појава многупати била и опишувана. В.Розанов таа појава ја нарекувал „физичка содомија“ и ја сметал за физиолошка основа на различните видови  религиозна егзалтација, која што се сретнува во паганизмот и во некои религиозни секти. На пример под терминот „чистота“ секташите – скопци подразбирале „отсекување на срамните органи,“ што било  главен белег за припадност кон сектата. (…)  Во Библијата може да се прочита: „Оној што е скопен или кастрен не влегува во општеството Господово“ (Пов. Закони 23,1).

Библиската традиција со векови формирала негативен однос  кон  „страдалниците на полот“ спротивно од   паганската култура. „Исклучителноста“ која во паганството добила  религиозна карактеристика, во христијанската култура добивала форма на социјално-етичка дегенерација. Таа традиција го утврдила архетипот на негативен етичко-емоционален однос кон „трансексуалците“ во општеството. Нашата Православна црква смета дека намерата  за „откажување од полот што  Творецот му го определил на човекот, може да има  само погубни последици  за понатамошниот развој на личноста. „Смената на полот“ со помош на хормонални терапии и хируршки операции во многу случи доведува, не до разрешување на психолошките проблеми, туку кон нивно продлабочување, создавајќи длабока внатрешна криза. Црквата не може да одобри таков вид на „бунт против Творецот“ и да ја признае за вистинска вештачката промена на половата припадност… Од транссексуализмот треба да се разликува неправилната идентификација на полова припадност во раното детство како резултат на лекарска грешка, поврзана со патологијата на  развојот на половите карактеристики. Хируршката корекција во ваков случај не носи карактер на промена на полот.”154 Медицинската помош мора да се укажува како средство за лекување на патологијата на половата идентификација, а не како средство за поддржување на сексопатолошките и секташко-религиозните ориентации.

Превод (со скратувања) од: https://bit.ly/3wRipCo

Белешки

[149] Тимошенко Н., Афонинв. Популярная сексология. Томск, 1990. С.172.

[150] Свядощь А. Женская сексопатология. С.92.

[151] Международная классификация болезней (10-й Пересмотр): Классификация психических и поведенческих расстройств. СПб., 1994. С.212.

[154] Основы социальной концепции Русской Православной Церкви. С.84-85.

Прилог: Упатство за третманот на транссексуализам од Министерството за здравство на Р.М.
http://zdravstvo.gov.mk/wp-content/uploads/2015/08/Transeksualizam.pdf

Христовото Раѓање: историски и теолошки факти – обиди за нивно искривување

Личноста на Христос во средиштето на противењето

За христијаните и за многу други луѓе, историчноста на Христос е очигледна. Според јасното сведоштво на Светото Писмо, Исус бил историска личност, роден во Витлеем во Јудeja, за време на владеењето на императорот Август. Тој ги поучувал луѓето, правел чуда, бил распнат на крст за време на Понтиј Пилат и воскреснал на третиот ден. Освен тоа, научните истражувања ги потврдија повеќето факти што се однесуваат на историскиот живот на Исус, онака како што ни се познати од евангелијата.

Како и да е, непријателите на христијанството, без оглед дали „научно“ или идеолошки ангажирани, повремено ја омаловажуваа историчноста на Христос и објавуваа „научни“ аргументи за да ги поткрепат нивните сомнежи. Промовирањето на овие сомнежи од страна на медиумите обично се засилува со приближувањето на големиот празник Божик, во обид пошироката јавност да се убеди дека настаните што ги слави Црквата се мит и немаат никаква историска основа.

Истовремено, други идеолошки поставки ја проектираат необичната идеја дека историчноста на Христос не е неопходна за разбирање на суштината на христијанската вера. Со други зборови, некои луѓе тврдат дека Христос не бил историска (т.е. реална) личност, туку е идеја или став, состојба, која што сите сме повикани да ја постигнеме. Таквите ставови ги промовираат некои современи филозофски трендови, групи и организации од источните религии и од движењето New Age. Недостатокот на вистинско православно вероучение резултираше со вакви широко-распространети поими, кои се прифатени дури и од некои христијани. Во овој контекст, во кој историските факти на Евангелијата се сфаќаат како алегории и симболи, произволноста на ваквиот вид на толкување на Светото Писмо (т.е. толкување на начин како што лично ви одговара, со додавање на најчудни и контрадикторни поими) ја достигна својата кулминација. Така, германскиот филозоф Хегел (1770-1831) тврдел дека она што е важно, не е историската личност на Христос, туку идејата поврзана со Христос. Што се однесува до историјата, верувајте во што сакате; она што е важно е идејата. Шелинг (1775-1854) верувал исто така, додека учениците на Хегел и филозофи, како Шопенхауер (1788-1860), Бруно Бауер (1809-1882) и други, поочигледно се сомневале во историчноста на Христос или ја толкувале симболично. За жал, познати протестантски теолози како Бултман (1884-1976) ја промовирале потребата од „демитификација (demythification)“ на Евангелијата и на Новиот Завет воопшто, и меѓудругото, правеле разлика меѓу „историскиот Исус“ и „Исус на верата“.

Конечно, бидејќи секоја фаза во животот на Христос има теолошко значење, ересите, кои обично се од протестантско потекло, го доведуваат во прашање значењето на христијанските празници. Јеховините сведоци, на пример, тврдат дека празниците воопшто, а особено празникот на Господовото Рождество, не се такви како што изгледаат и имаат паганско, нехристијанско потекло и, навистина, честопати се придружени со неприлични практики и активности како што се пијанство и блуд. Тие нагласуваат дека празниците не се споменуваат во Светото Писмо, освен со негативни конотации на некое убиство, како на пример кога свети Јован Крстител бил убиен на роденденот на Ирод. Што се однесува до Божик, тие тврдат дека Господ не е роден на 25 декември, така што нема смисла да се слави на тој датум, кој бил ден поврзан со обожавање на сонцето во поранешно време.

[…] Тука нашето внимание ќе го сосредоточиме на важноста на историчноста на Господ Исус Христос за христијанската вера, како што е претставена во Новиот Завет, а особено ќе се фокусираме на одредени историски и теолошки проблеми поврзани со Раѓањето на Христос.

Рождеството Христово како историски настан

Во Новиот Завет никако не се сретнува став дека Исус Христос е идеја или дека Неговото Раѓање е воплотување (incarnation) на идеја. Напротив, се тврди дека Тој е конкретна историска личност, кој е роден и живеел во одредено место и време и бил поврзан со други историски лица и со настани од неговото време.

Continue reading

Најраното историско сведоштво за Исус Христос, надвор од христијанската литература

Проблемот со историчноста на Исуса Христос потекнува од XVII—XVIII век, и е во врска со појавата на рационалистичката критика на Библијата

«Јудејски древности» на Флавиј

Најраното спомнување на Исус Христос, надвор од христијанската литература, го наоѓаме во делото «Јудејски древности (грч. Ἰουδαϊκὴ ἀρχαιολογία, лат. Antiquitates Iudaicæ)» на познатиот еврејски (јудејски) историчар Јосиф Флавиј. На едно место (ХХ, 199—201) тој патем го спомнува Исус во врска со настани од 62 г.:

Првосвештеникот Ананија го собрал синедрионот и му го претставил Јаков, брат на Исус, нарекуван Христос, исто како и неколку други лица, ги обвинил за нарушување на законите и ги осудил да бидат убиени со каменување.

Овој фрагмент, каде што Флавиј не го признава Исус за месија и воопшто не пишува ништо што не би го напишал правоверен фарисеј (каков што бил и самиот), не предизвикува кај истражувачите никакви прашања или сомнежи за неоригиналност. Поинаку стои работата со поопширен пасус (XVIII, 63—64), познат как «Сведштвото на Флавиј» (лат. Testimonium Flavianum):

Во тоа време живееше Исус, човек мудар, ако воопшто може да се нарече човек. Тој направил зачудувачки дела и станал учител на оние луѓе кои жедно ја примале вистината. Тој привлекол кон себе многу јудејци и елини. Тој бил Христос. По настојување на влијателни лица, Пилат го осудил на крст. Но оние што и порано го сакале, не престанале да го сакаат и сега. На третиот ден тој повторно им се јавил жив, како што возвестиле за него и за многу други чудеса боговдохновените пророци. До сега постојат таканаречени христијани, кои така се именуваат според неговото име.

Овој извештај би морало да биде напишан во 90-тите години од првиот век. Но, веројатно, тој текст во грчки ракопис не е оригинален, туку е редактиран на преминот од III во IV век од некој препишувач, кој го усогласил со христијанското учење. Таа претпоставка е можна од следните причини:

Јосиф Флавиј, кој е фарисеј и правоверен следбеник на јудаизмот, потомок на Макавеите, член на познат род првосвештеници, тешко би можел да соопшти дека Исус бил Месија, дека е распнат и воскреснал на третиот ден.

Во III век, филозофот Ориген го укорувал Јосиф Флавиј дека тој не го смета Исус за месија, т.е. Ориген не го познавал «Сведоштвото на Флавиј» или тоа во неговото време било поинакво. Сепак, во почетокот на IV век, христијанскиот автор Евсевиј веќе го цитира текстот «Сведоштвото на Флавиј».

Но, уште во 1912 г. професорот на Тартускиот универзитет, Александар Василев, го објавил во Париз вториот дел од арапскиот текст на «Светска хроника» од епископот Агапиј Манбиџски (X век). Агапиј го цитира сведоштвото на Јосиф Флавиј за Исус Христос, кое тој го презема од истите «Јудејски древности», но текстот принципиелно се разликува:

Во тоа време живееше мудар човек, кого го нарекуваа Исус. Неговиот живот беше достоен и тој беше славен со својата добродетел. И многу луѓе од јудеите и од други народи станаа негови ученици. Пилат го осуди на распнување и смрт. Но оние, кои станаа негови ученици, не се откажаа од неговото учење. Тие раскажуваа, дека им се појавил по три денови по распнувањето и дека бил жив. Сметаат дека бил Месијата, за кого пророците претскажувале чудеса.

Текстот завршува со коментар од Агапиј: «Таков е расказот од Јосиф… за нашиот Господ Христос, Тој да биде прославен».

Значи она што го сметале за интерполација (вметнување, додавка), се покажало само како редактиран цитат.

Сепак, откритието на Василев останало неискористено: едни продолжиле да тврдат, дека таква историска личност како Исус Христос не постоела, бидејќи единственото современо сведоштво за него се покажало подоцнежна додавка, а други, едноставно не ја забележале париската публикација.

https://bit.ly/2Jzce3p

Чудното „раѓање“ на Вселената и нејзината природа

Во XX век претставата за стабилноста на материјата беше подложена на одлучно преразгледување. Атомите, од кои што се состојат сите тела, се наоѓаат на огромни растојанија во сопредба со нивните димензии. Од своја страна и самите тие се состојат практично од празен простор. Јадрото на атомот зазема само еден трилионит дел од обемот на атомот. Останатиот дел од тој простор го зезема електронски облак, за чии носители мошне условно може да се каже дека зеземаат некаков обем. Во таа смисла материјата поскоро претставува ситни острови од супстанција во океан од празнина, отколку што е нешто цврсто, како што ја восприемаме со своите сетила. А, и природата на тие островчиња – на елементарните честици, е надвор од рамките на вообичаениот разум. Според современите претстави тие треба да бидат разгледувани како изменливи енергетски згустувања, кои на чуден начин во себе спојуваат два вида својства; тие истовремено имаат и корпускуларни и бранови својства. Од гледна точка на современната физика, статус на реалност има само некој збир од од честици, разгледуван како енергетска средина, чиј посебни делови немаат целосна независност од сето останато. Во таа смисла не можеме да си ја претставиме Вселената како составена од некакви првични “блокови,”  кои би можеле да постојат одделно и независно еден од друг. Светот е замислен и создаден како огромен шарен килим, чии “шари” не постојат одделно од целината, туку имаат смисла само додека се вплетени во неговата ткаенина, во рамките на сеопхватното битиеatom_real copy.png

Самиот поим за бран или варирање носи апстрактен карактер во физиката. Тоа е просто “движење на материјата” – “бран на водата”. Дури и при температура на апсолутната нула, атомите во телата не ги прекинуваат своите варијативни движења. Навистина, сега подобро ги разбираме зборовите од Светото Писмо, дека Бог сѐ створил од ништо, а и според современите научни претстави космосот го започнал своето постоење од апсолутна празнина.

Вселената не постоела вечно, туку има почеток во времето. Самото време и просторот се појавиле истовременно со првичната материја, бидејќи се неодделиви од неа. Процесот на “раѓање” на светот го опишува научната теорија наречена “Големата експлозија / Big bang”. Треба да се каже, дека тој термин е сосема промашен, неуспешно ја прикажува смислата на појавата, бидејќи набљудуваниот процес на зголемување на обемот на Вселената никако не може да се претстави како последица од експлозија. Проширувањето на светот се одвива зачудувачки рамномерно и, во прво приближување, пропорционално на растојанието меѓу две типични групи галаксии. На тој начин, колку подалеку се галаксиите една од друга, толку повисока е брзината на нивното раздалечување. Навистина, мошне чудно својство за обична експлозија.

Материјата и зрачењето во Вселената во голем размер се распределени необично еднородно во сите насоки. Но, експлозија не може да ги приведе материите кон еднородно распределување по обем. Уште повеќе што, силата, која дејствува врз честиците од материја во обична експлозија, е предизвикана од разликите во притисоците. Вселената – тоа е сѐ што постои во материјалниот свет, надвор од нејзините граници нема ништо – ниту материја, ниту простор, ниту време – т.е. онаа “празнина “, во која што таа би можела да се шири. Поради тоа самиот поим за разлика во притисоци во овој случај е неприменлив. За подобро разбирање на проблемот може да послужи аналогијата со балон што рамномерно се исполнува со воздух, на чија површина се обележани точки, кои ги претставуваат галаксиите. Кога балонот се дува, неговата обвивка се разтегнува и растојанијата меѓу точките се зголемуваат. Притоа, самите точки на површината остануваат неподвижни. Во таа смисла, самиот простор меѓу галаксиите, растегнувајќи се, ги раздалечува една од друга. Сепак, тоа ширење на Вселената никако не влијае на одделните тела. Токму како што во облакот од гас што се шири одделните молекули не се шират.

1.13379.jpg

“Голематa експлозија” ималa сосема јасна и со неверојатна точност пресметана сила. Теоретската анализа покажува, дека – ако во моментот кој е соодветен на првата секунда по абсолутната временска скала, кога сликата на раширувањето веќе била целосно определена, брзината на разлетувањето на материјата била различна од реалната вредност за повеќе од 10-18 дел од својата величина во еден или друг правец, тоа би било сосема доволно за катастрофални последици за животот: Вселената или одамна ќе колабирала во почетната состојба на “материјалната точка” под дејство на гравитацијата, или материјата во неа целосно ќе се расеe. [I. Goodwin, Physics Today 37, (№ 5), 63 (1984)] Зарем тој фин баланс е последица од слепа игра на случајни сили!?

За целосноста на сликата мора да се спомне и за најраниот по време – “инфлационен” стадиум од ширењето на Вселената, кој што траел 10-35  дел од секундата, започнувајќи од времето во кое што е започнал “да отчукува” светскиот часовник. И сепак, “зародишот” на Вселената кој за тоа време одеднаш се се појавил од апсолутно ништо, успева да го зголеми својот размер до 10100 пaти [Эволюция: кризис теории, Бетесди, Адлер Паблишерс, 1986, с. 336].

Во древноста толкувачите на Мојсеевото Петокнижие ги споредувале неговите свитоци со Вселената. Одвиткувањет на свитоците наликувало на нејзиното раширување, а свиткувањето на свитокот – на нејзиното собирање. Според едно од старите толкувања на Библијата, името на Бог – “Семоќен ” (на староеврејски “Ше-дај”), означува: “Тој што рече – доволно”. Тоа толкување е придружено и од предание, според кое што – веќе створената Вселена започнала да се шири со огромна брзина и тогаш Бог рекол: “(на евресјки јазик): Дај!” – “Доволно!” Може би со тоа завршува моменталното и гигантско според размери ширење на просторот, кое што на научниот јазик денес се нарекува инфлационен стадиум на ширењето. Согласно таа научна концепција, ширењето продолжува и понатаму, но веќе не со таа колосална брзина, туку (според сценариото на “Големaтa експлозија”) благодарение на првичниот импулс, што бил добиен во инфлациониот период. Температурата на Вселената започнува постепенно да паѓа, трошејќи го својот потенцијал во ширењето на светот.

Човештвото мораше да вложи огромни интелектуални напори, за да стигне до несфатливиот, зачудувачки заклучок за “раѓањето” на светот од ништо. Сепак, тоа гледиште не е новост за христијаните. Одамна пред појавјавањето на научниот метод за проучавање на природата, вистината за создавањето на светот ex nihilo е укажана во Библијата. Бог Отец го створил целиот космос преку Словото – имено, го створил – зашто Вселената е плод на творечки акт. Чудесната хармонија, убавината и изобилието на светот предизвикуваат во човекот побожен трепет пред Божјото величие. Бог е извонреден Уметник и најголемиот Поет, кој напишал восхитувачка поема, воведувајќи го од небитие во битие целиот овој свет.

Поетиката на создавањето јасно ја чувствувале и осознавале Светите отци од епохата на Вселенските собори, кои тоа разбирање го изразиле во зборовите на Символот на верата. Неговите први редови во буквален превод од грчки така и звучат: „”Верувам во едниот Бог Отец, Седржител, Творец (ποιητήν = се чита: пиитѝн, поет) на небото и земјата…“ Корпускуларно-брановиот дуализам на елементарните честици нѐ води до поетска аналогија со нашиот свет – кон претставата за него како за гигантски “звучен бран ” од жиците на некаков музички инструмент. Тој инструмент е во рацете на невидливиот и семоќен Творец, кој што ги допира жиците и го поддржува “звукот”, преку тоа зачувувајќи ги денешното небо и земја, кои ги одржува Словото (2.Петр. 3:7). Ако за миг запре вибрацијата, “ќе се смират брановите” и можеби, ќе се “свитка небото”. Од тој животворечки Извор потекнуваат “звуците”, сѐ воведувајќи  од непостоење во постоење.

Петренко О.В., Размышление физика о тайне творения[1].
http://apologia.narod.ru/create/petrenko/petrenko.htm#1

Аналогија на срцевите валвули?

Во внатрешноста на срцето крвта се движи еднонасочно, а тоа движење го овозможува систем на залистоци (лат. cuspis=залисток) кои се отвораат и затвораат при преминувањето на крвта од еден сектор во друг.

Во десното срце, (т.е. меѓу десната преткомората и десната комора) се наоѓаат три такви залистоци, па таа валвула се нарекува трикуспидална валвула (lat. valvula=вентил).

А, во левото срце (меѓу преткомората и комората) има два залистока и се нарекува бикуспидална валвула или митрална валвула затоа што на научниците што ја твореле медицинската терминологија им заличела на епископска митра, однсоно капа, круна).

Мојата поента во овој прилог не се ни митрите, ни епископите, туку една друга аналогијата во врска со срцевите валвули, што ми се наметна лани, додека се подготвував за разговор со д-р Жан Митрев и за која немав време да го прашам.

Дали Творецот кој се одразува во севкупноста на созданието, сакал и во центарот на човековото тело – со трикуспидалната валвула на човековото срце, да остави печат за своето троично божество на Отецот и Синот и Светиот Дух, а со бикуспидалната валвула да ја означи тајната на богочовечкото соединување на двете природи (на Божјата и човековата природа) во едната личност на Господ Исус Христос. При изобразувањето на крстот (кога се прекрстуваме), со прстите на десната рака ја правиме таа аналогија – трите прста се соединети еден до друг во знак на Отецот и Синот и Светиот Дух и двата прста свиткани до дланката – во знак на двојната природа на Богочовекот Христос.

Можеби си вообразувам, и добро би било некој медицинар да ја разбие мојата неоснована аналогија со образложение; зошто не е ист бројот на залистоците во двете валвули, односно во левото срце се потребни токму два залистоци, а во десното – токму три.

За илустрација на работата на валвулите е видеото во кое е прикажан текот на крвта во срцето.