Воскресението како предизвик за разумот

Не е изненадувачки што пораката за Воскресението на Исус Христос покрена цела низа сомнежи и прашања. Имало приговори веднаш откако се случил тој натприроден настан, кој е основа на целата структура на христијанската Црква. За Евреите од библискиот Ерусалим, претставувало хула на некакви отпадници – за какви што ги сметале  христијаните – тврдењето дека распнат злосторник би можел да биде Месијата. За древните, културни Грци, кои верувале во бесмртност на душата, самата помисла за воскреснато тело била одбивна. Дури и  за христијаните гностици од II век, поприфатливо било гледиштето дека Христос бил бесмртен дух кој ја отфрлил својата смртна обвивка.

Вистина е дека Воскресението на Исус е вистински тест за човечкиот разум. Не треба да бараме далеку: во врска со овој чудесен настан доволно е да ги испитаме луѓето од најбликста придружба на Господа и може да видиме сомничавост и сомнеж што навлегол дури и меѓу избраниот круг на Неговите ученици. Дванаесеттемината се затвориле во некоја горна просторија и навистина имале сериозни сомневања за вестите што ги донеле жените мироносици; сметале дека тоа се преувеличени вести. Но, на патот кон Емаус, воскреснатиот Исус се појавил и ги придружувал, одел покрај дваца од учениците, но тие не можеле во тој сопатник да го познаат лицето на својот сакан Учител. Апостолот Тома, кој со својот ум размислувал строго во рамките на разумот, упорно одбивал да поверува во вестите за Воскресението. Continue reading

Social distancing vs. physical distancing

Фразата „социјална дистанца“ станува нова парадигма на живеење. Но, бидејќи буквално означува општествена оддалеченост, а се користеше за укажување на физичко растојание, оваа фраза почна да ја избегнува и Светската здравствена организација.

Всушност, социјалната дистанца како оддалеченост од заедницата, како меѓусебна отуѓеност и дистанцираност на луѓето еден од друг до крајна ин-дивидуализација (неделивост, атомизираност на битието) е основниот проблем на денешницата. За безобѕирното, егоистичко живеење Исус Христос вели: „Кој сака да ја спаси својата душа, ќе ја изгуби“ (Матеј 16:25).

Парадоксално, но физичкото дистанцирање, физичкото оддалечување од другиот е предуслов за вистинското заедничарење. Оној што не може сам со себе, не може ниту значително да придонесе за заедницата. Оној што не е помирен со себе и во заедницата ќе го проектира својот душевен метеж. Зашто, заедницата секогаш е огледало на поединецот. Кога е сам (социјално дистанциран) човекот за својата личност секогаш негува некакво повисоко мислење. Само во соработка и во дијалог со другите секогаш излегуваат на површина нашите недостатоци. А, кога се појавуваат општествените проблеми, тие секогаш се можност да ја согледаме нашата грешка / грев или некритички, агресивно да ги обвинуваме другите.

Значи, човек мора во себе да има изградено вредности кои ќе ги вложи како свој придонес во заедницата. Од една страна, човекот кој не се чувствува дел од заедницата (кој е социјално дистанциран) не може да расте во личност, на која задоволувањето на својот интерес на сметка на другите нема да ѝ биде животно мото. Некои добродетели се стекнуваат во заедница, но основата на добродетелите е во односот со Бога. „Во срцето се обликува личноста на човекот, и кога душевниот живот е во хармонија, тогаш срцето настапува како регулатор на силите на доброто и злото. (архимандрит Јован Крестјанкин)“

Но, човекот затрчан по некои други материјални интереси (кои не се зло самите по себе), го изгубил патот до своето срце. Човекот се отуѓил од себе, а со тоа, неизбежно, и од другите. Затоа, ние мора да го пронајдеме патот до своето срце. Исус Христос во една парабола за синот кој од таткото го побарал својот дел од наследството и заминал во далечна земја (паралела со човештовото кое го узурпира светот кој Бог го створил и му го дал да го обработува), откако тој (синот) се освестил и се покајал, вели: „Кога си дојде при себе… (въ себе́ же прише́дъ…) (Лк. 15:17).

Кога човек ќе си дојде при себе, тогаш си дошол дома. Потоа, од дома може да излегуваме во заедница, во друштво, да се радуваме на другиот и да го даруваме со нашето внимание. Но, прво секој мора да си дојде дома. Срцето е домот од каде што тргнуваме и каде што се враќаме. Ако човек не наоѓа време за доброволно физичко дистанцирање, кое ќе го искористи за молитва и душевно самоиспитување, тогаш доаѓа време кога принудно ќе мора да остане дома и да се соочи со себе и со некои прашања за повисокото значење на животот, кои пак мисли дека ќе ги избегне со хиперактивност и потрага по инстант задоволства.

Затоа, да ги искористиме овие денови на физичка дистанцираност кои се совпаѓаат со деновите на Страдалната седмица, во која го следиме страдалниот пат на Спасителот кон Голгота, за да ја надминеме социјалната дистанцираност. Со молитва и духовно созерцание да се приближуваме, да се соединуваме со Бога, зашто само на тој начин се надминува и социјалната дистанцираност, т.е. отуѓеноста од ближниот. [Повеќе во видеото]

Воскреснувањето на Лазар [video]

Чудото со воскреснувањето на Лазар е клучно за разбирање на целата евангелска историја. Ова чудо освен што означува крај и кулминација на долгата низа чуда што Исус ги извршил за време на Неговото јавно дело, тоа е и премин во историјата на Страдањата. Кулминација на сето тоа, пак, ќе биде воскресението на Христос, кое е директно поврзано со расказот за воскресението на Лазар.

Според Толкование Евангелия од Борис Ильич Гладков
Користен видео материјал од: http://www.zakonbozhiy.ru/

Тавор бр.19

Во видеото прво зборувам за празникот Свето Благовештение, а од 4 минута понатаму може да проследите избор од содржините на новиот број на списанието на Кумановско-осоговската епархија – Тавор.

Линк за преземање на Тавор бр.19, pdf формат: https://bit.ly/34fh2Rj

Eлектронска верзија на Тавор бр.19

COVID-19 и христијанскиот дуализам

Овој превод на некој начин е комплементарен со мојот претходен текст што го објавив за Светата Причест и стравот од зараза. Може  да се каже дека секој го наоѓа она што го бара, па така и јас сум нашол каква-таква согласност и одобрување за изнесените ставови или пак, со внимание ќе го прочитате текстот и ќе ги разгледате аргументите што ги наведува проф. Кирил Говорун.  Во секој случај, ова не е текст што би требало некого да обесхрабрува во однос на светата причест, туку да придонесе кон серизоно пристапување кон Светите Тајни со вера и страв Божји.

Во оваа кратка белешка ќе се обидам да објаснам според што се раководат оние што сметаат дека вирусот не може да се пренесува преку причеста.

Тие поаѓаат од тоа, дека Телото Христово — е апсолутно добро, а вирусот — е зараза, т.е. зло. А, доброто не може да пренесува зло.

Сепак, вирусот е зараза само за нас, а и тоа не за сите, затоа што мнозинството од нас ќе го поднесе и без да забележи. Вирусот сам по себе, како кој било микро- или макро- организам — е дел од Божјото создание. Како физичка реалност, вирусот е — добро суштество, како сѐ што е створено во овој свет (Бит. 1: 21). Ние ги сметаме поплавите, вулканите, тајфуните за зло, но тие се — дел од природниот процес, и затоа не се онтолошко зло. Исто така, змиите и пајаците кои можат да не каснат, се смртоносни за нас, но според својата природа тие се добри.

Заедно со другите вируси, бактерии и сл., коронавирусот — е дел од екосистемот кој е создаден од Бога. Сега нема да навлегувам во прашањето, колкав дел од тие екосистеми е создаден непосредно од Бога, а колкав дел — преку законите на развојот, кои исто така, се заложени од Бога. Само ќе речам дека некои од тие екосистеми за нас се полезни, а некои не. Сепак, независно од сето тоа, сите тие се  — дел од Божјото создание. Уште повеќе, COVID-19 заедно со сите други созданија е вклучен во него, за да биде «возглавлен» од Христа, согласно посланието на апостол Павле до Ефесјаните: «во уредувањето и извршувањето на времињата, за да соедини сè небесно и земно под една глава – во Христа» (1:10). Овде е употребен грчкиот збор ἀνακεφαλαιώσασθαι, на кој Отците на Црквата, почнувајќи од Иринеј Лионски, обраќале посебно внимание. Максим Исповедник го објаснува во својата Амбигва 7: «И Он ги возглавува сите ствари во Себе, затоа што токму благодарение на Него сите ствари постојат и остануваат во постоење, и токму од Него сите ствари настанале на определен начин од определена причина.» Не сите созданија, кои мора да бидат возглавени од Христос, во сегашно време се наоѓаат во меѓусебен мир. Некои од нив се убиваат еден друг: луѓето ги убиваат другите организми, вклучително и човечките, додека некои организми, и макро- и микро-, вклучително COVID-19, ги убиваат луѓето.

Воскреснатото тело на Христос, со кое се причестуваме, онтолошки било исто тело како нашето. Согласно Атанасиј Александриски, «Словото, бидејќи Тоа не можело да умре — зашто Тоа е бесмртно — примило на себе тело, кое е способно да умре, за Тоа (Словото) да може да го принесе како свое сопствено од името на сите и да страда за сите» (За Воплотувањето 20). Бидејќи нашите тела и телото на Христос целосно учествуваат во општата човечка природа, истите микроорганизми кои живеат во нашето тело, живееле и во Христовото тело. Нема основа да не сметаме дека тие продолжиле во него да живеат дури и по Неговото воскресение. Разликата на воскреснатото тело од нашето тело е само во тоа што тие микроорганизми не можеле до го убијат.

Сепак тие можат да го убијат нашето тело, бидејќи тоа сѐ уште не е воскреснато. Притоа тие можат да се пренесуваат преку Евхаристиското Тело на Христос, бидејќи не се онтолошко зло, туку дел од Божјото создание. Таков дел, на пример, е пеницилинот, заради кој —свештениците тоа добро го знаат — Евхаристиското Тело Христово може да мувлосува. Но, таа мувла  — само во наша интерпретација е “гнилеж (тление)”. Тоа не е гнилеж, за кој се вели дека не му е својствен на Христос. Тој гнилеж (тление, пропадливост несвојствена на Христос) — се гревот и смртта. А, пеницилинот — не е грев и не е смрт, туку жив организам, кој уште и се покажа дека е многу корисен за нас. Тоа, дека мувлата која ние ја сметаме гнилеж, се покажала корисен антибиотик, не ја превело од онтолошки статус на зло и гнилеж во онтолошки статус на добро и негнилежност. Онтолошкиот статус на мувлата секогаш бил позитивен — како дел од Божјото создание.

Сега да се вратиме кон оние што сметаат дека вирусот не може да се пренесува преку причестувањето. Нивната грешка, прво е, докетистичка, бидејќи тие сметаат дека Телото на Христос, односно Евхаристиското тело, не подлежи на природните закони. Во еден докетистички текст од колекција пронајдена во Наг-Хамади, за телото на Христос се говори следното: «Исус… јадел и пиел на посебен начин, без празнење. Тој имал таква голема способност за воздржување, што јадењето во него не се подложувало на гнилежноста, бидејќи самиот Тој не бил гнилежен» (Valentinus, fr. 3).

Докетите, а подоцна евтихијаните, исто сметале, дека човештвото на Христос било онтолошки различно од нашето, иако тоа и изгледало слично на нашето. Односно, тоа веќе не била нашата човечка природа, туку нешто друго. Како второ, оние што сметаат така, паѓаат во грешката на манихејството. Манихејството било дуалистичко учење, кое го делело физичкиот свет на добар и лош дел. Манихејски псалм, зачуван на коптски јазик во ракописот Medinet Madi, го вели следното: «Кога дојде Светиот Дух, тој ни го отвори патот на вистината и нѐ научи дека постојат две природи: светлина и темнина — кои се одвоени една од друга од самиот почеток» (Пс. 223).

Дуалистите претпоставуваат дека дел од светот што нѐ окружува — е суштинско (онтолошко) зло. Всушност, многумина и сега за таков (зол) го сметаат и коронавирусот. Затоа, веруваат дека не може да го има во Светите Дарови. Тоа е резултат на свесен или несвесен дуалистички светоглед.

Злото — не е во природата, туку во изборот што човек го прави. Како што објаснил Дионисиј Ареопагит, «Злото нема место среде постоечките или непостоечките (суштих или несуштих)… Како такво, злото не е суштество и не раѓа суштества… Злото е не-сушто. Злото не престојува во суштествувачките (постојните) созданија» (За Божествените имиња 4).

Злото е вкоренето само во човечката слобода: тоа настанува кога луѓето прават погрешен избор. Таков избор е да се игнорира опасноста од инфекција.

Кирилл Говорун, директор на Институтот Хафингтон и професор на универзитетот Лојола Меримаунт во Лос Анџелес.

COVID-19 и христианский (ли?) дуализм